Πρόσωπα 1.001 ποιήματα για το Αφγανιστάν

«Διανοούμενος ή όχι, όταν βγαίνεις από είκοσι χρόνια πολέμου και αισθάνεσαι
τον επόμενο να υποφώσκει, κάνεις πολιτική 100%. Το γράψιμο είναι για τις άλλες
ώρες…».

Λατίφ Πεντράμ. Υποστηρίζει ένα ομοσπονδιακό και κοσμικό Αφγανιστάν

Πρώην υποδιευθυντής της περίφημης βιβλιοθήκης του Μπαγλάν, την οποία
κατέστρεψαν οι Ταλιμπάν, ο ποιητής Λατίφ Πεντράμ έχει καταφύγει στο Παρίσι.
Ωστόσο, την περασμένη εβδομάδα δεν συναντήθηκε με τον Χαμίντ Καρζάι, όταν ο
προσωρινός πρωθυπουργός του Αφγανιστάν επισκέφθηκε τη γαλλική πρωτεύουσα. Τι
δουλειά έχει μ’ έναν μοναρχικό, αυτός ο οπαδός της δημοκρατίας; «Δημοκρατικό,
λαϊκό, αντιμοναρχικό κίνημα υπήρχε σε όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα στο
Αφγανιστάν», λέει ο Λατίφ στη «Λε Μοντ». Αλλά «οι κομμουνιστές δυσφήμησαν το
κοσμικό κράτος» και οι Αμερικανοί δεν το θέλησαν ποτέ. Άλλωστε, οι Αμερικανοί
έχουν και πάλι «λάθος στρατηγική». «Ευνοούν τις θρησκευτικές και εθνοτικές
δυνάμεις, έφεραν και πάλι τους μοναρχικούς στο κέντρο του παιγνιδιού.
Προετοιμάζουν έτσι τους μελλοντικούς διχασμούς», εξηγεί.

Ο Λατίφ Πεντράμ, Τατζίκος στην καταγωγή, γεννήθηκε το 1963 και είκοσι χρόνων
εντάχθηκε στις δυνάμεις του διοικητή Μασούντ που πολεμούσε εναντίον της
σοβιετικής εισβολής. Εξέδιδε αντιστασιακά έντυπα και, μετά τη νίκη, ίδρυσε
στην Καμπούλ την επιθεώρηση «Το πρωί της ελπίδας». Στιγμάτιζε τη διαφθορά των
κυβερνώντων μουτζαχεντίν και την άνοδο του φονταμενταλισμού και σύντομα η
κυβέρνηση του Ραμπανί τής έβαλε λουκέτο. Το 1995 ανέλαβε υποδιευθυντής της
περίφημης βιβλιοθήκης του Μπαγλάν, στο Πουλ-ε-Χόμρι. Και ήταν ακόμη εκεί το
1997, στις πρώτες λεηλασίες: «Κάναμε ένα τρομερό λάθος, παραδώσαμε στους
Ταλιμπάν τη βιβλιοθήκη όπως ήταν», λέει σήμερα. «Έπρεπε να είχαμε στείλει όλα
τα βιβλία να φυλαχτούν στο Τατζικιστάν». Το 1998, ο Λατίφ έβλεπε από την
κρυψώνα του τους φοιτητές της Θεολογίας να βομβαρδίζουν με ρουκέτες τη
βιβλιοθήκη, να καίνε και να πετούν στο ποτάμι χιλιάδες βιβλία ανεκτίμητης
αξίας. Το 2000 αναχώρησε για το Παρίσι.

Ο Λατίφ θέλει να επιστρέψει στο Πουλ-ε-Χόμρι: «Έπρεπε να τον βλέπατε εκείνο
τον τόπο!», αναπολεί. «Συνδικαλιστές, τοπικό τηλεοπτικό κανάλι, κορίτσια με
φουστάνια στα πάρκα, βραδιές ποίησης, υπέροχες γιορτές…». Αλλά υψηλά
ιστάμενοι του ζητούν να περιμένει, επειδή έχει πολλούς εχθρούς. Οι ισλαμιστές
τον μισούν, οι μοναρχικοί δεν του συγχωρούν πως υπενθύμισε στο BBC ότι, το
1996, ο Καρζάι είχε πανηγυρίσει τη νίκη των Ταλιμπάν. Από το Παρίσι, λοιπόν,
προωθεί το Κίνημα για το Αφγανικό Εθνικό Συνέδριο με στόχο ένα ομοσπονδιακό
Αφγανιστάν και έχει βάλει μπροστά ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο: να εκδώσει στα
γαλλικά και στα ντάρι «1.001 ποιήματα για την ειρήνη και τη δημοκρατία στο
Αφγανιστάν». Έχει ήδη λάβει περί τα 400 από Άραβες, Ιρανούς, αλλά και Έλληνες,
Ιρλανδούς, Αυστραλούς ποιητές. Κι έχει σίγουρο πως, μια μέρα, θα ξαναδεί το Πουλ-ε-Χόμρι.