Σκόπελοι για την ευρωπαϊκή πορεία

Έξι σκόπελοι βάζουν εμπόδια στην πορεία της ελληνικής οικονομίας προς την
ανάπτυξη και την προσέγγιση των επιδόσεών της με αυτές των υπολοίπων χωρών της
ευρωζώνης. Την ώρα που η ελληνική οικονομία δίνει τη μάχη της
ανταγωνιστικότητας και της πραγματικής σύγκλισης στην αγορά του ευρώ,
ανησυχητικά σημάδια εμφανίζονται σε επιμέρους κρίσιμους δείκτες της.

Χαρακτηριστικότερη είναι η περίπτωση των εξαγωγών, όπου τα στοιχεία της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία δόθηκαν πρόσφατα στη δημοσιότητα, εμφανίζουν
αξιοσημείωτη κάμψη. Την ίδια ώρα, η χρηματιστηριακή αγορά συνεχίζει να
χαρακτηρίζεται από καχεξία, που επιδρά αρνητικά στα επενδυτικά σχέδια των
επιχειρήσεων, αλλά και στον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης. Πρόκειται για
παράγοντες που έρχονται να προστεθούν στο ήδη βαρύ κλίμα που δημιούργησε η
διεθνής υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία επηρέασε και την
ελληνική οικονομία που ωστόσο εξακολουθεί να παρουσιάζει ρυθμούς ανάπτυξης από
τους υψηλότερους στην Ε.Ε.

Η επιβράδυνση της παραγωγής

Ο ρυθμός αύξησης της βιομηχανικής παραγωγής υποχώρησε σημαντικά το 2001 σε
σύγκριση με το 2000.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ο δείκτης
παραγωγής της βιομηχανίας τον Νοέμβριο αυξήθηκε μόνο κατά 1,8%, ενώ συνολικά
το ενδεκάμηνο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου η αύξηση ήταν 2,04%.

Το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από την αύξηση του προηγούμενου έτους
που έφτασε το 6,1%. Έτσι, ο δυναμισμός που φάνηκε να αποκτά η βιομηχανία κατά
τη διάρκεια του 2000 εμφανίζει σημάδια υστέρησης. Σημειώνεται πάντως ότι το
2001 στις περισσότερες χώρες μειώθηκε η βιομηχανική παραγωγή λόγω της διεθνούς
ύφεσης.

Η πτώση των εξαγωγών

Ανησυχητικό σημάδι είναι και η υποχώρηση των εξαγωγών που εμφάνισε η Εθνική
Στατιστική Υπηρεσία στα στοιχεία της. Ειδικότερα εμφανίζεται μείωση των
εξαγωγών κατά 1,7 δισ. ευρώ ή κατά 16% στην περίοδο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου του
2001. Μείωση κατά 1,2 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά 4%, εμφανίζουν και οι εισαγωγές.
Στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι εξαγωγές εμφανίζουν αυξητική
τάση, η οποία φτάνει το 15% στην περίπτωση της Ιρλανδίας.

Πάντως, η Τράπεζα της Ελλάδος δίνει διαφορετική εικόνα για τα ίδια μεγέθη, στα
στοιχεία που δημοσιεύει στο ισοζύγιο. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την Τράπεζα της
Ελλάδος, οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν στο δεκάμηνο Ιανουαρίου – Οκτωβρίου 2001
από 8.332 εκατ. δολάρια σε 8.917 εκατ. δολάρια, ενώ αντίθετα οι εισαγωγές
μειώθηκαν από 25.187 εκατ. δολάρια σε 24.827 εκατ. δολάρια, κυρίως λόγω της
μείωσης των εισαγωγών καυσίμων. Έτσι, το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου
εμφανίζεται μειωμένο. Γεγονός είναι, πάντως, ότι υπάρχει μετατόπιση των
εξαγωγών προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Αβεβαιότητα για την αύξηση του ΑΕΠ

Αβεβαιότητα υπάρχει και όσον αφορά τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ το 2002. Από αυτό
θα εξαρτηθεί η επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί για άλλα κρίσιμα μεγέθη της
ελληνικής οικονομίας, όπως για το έλλειμμα του προϋπολογισμού, το δημόσιο
χρέος, την ανεργία κ.ά. Η αβεβαιότητα οφείλεται στην κάμψη που παρατηρείται
στις εξαγωγές ελληνικών προϊόντων προς το εξωτερικό καθώς και στο θολό τοπίο
που υπάρχει σχετικά με την πορεία της αμερικανικής και της ευρωπαϊκής
οικονομίας.

Ο στόχος που έχει τεθεί από την κυβέρνηση για την αύξηση του ΑΕΠ φέτος είναι
3,8%. Αυτός βασίζεται στην πρόβλεψη ότι η ανάπτυξη στην Ε.Ε. θα διατηρηθεί στο
1,5%. Ο στόχος αυτός θεωρείται εφικτός από το υπουργείο Οικονομίας που
επικαλείται μάλιστα τις νεώτερες πιο αισιόδοξες προβλέψεις για την επαναφορά
της ανάκαμψης στην παγκόσμια οικονομία νωρίτερα απ’ ό,τι αναμενόταν. Ωστόσο
πέρυσι, τρεις φορές το υπουργείο αναγκάστηκε να αναθεωρήσει προς τα κάτω τις
προβλέψεις του για την ανάπτυξη λόγω της διεθνούς ύφεσης.

Η αγωνία των εσόδων

Από τον ρυθμό αύξησης της οικονομικής δραστικότητας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο
βαθμό και η επίτευξη του στόχου αύξησης των εσόδων του φετινού προϋπολογισμού
κατά 6,1%. Παράλληλα, όμως, στην πλευρά των εσόδων υπάρχουν πρόσθετες
δυσκολίες που αφορούν το γεγονός ότι, όταν έγινε η πρόβλεψη για την αύξησή
τους, δεν είχαν ληφθεί υπόψη οι φοροελαφρύνσεις που αποφασίστηκαν εκ των
υστέρων και ανακοινώθηκαν με τον προϋπολογισμό. Τον Ιανουάριο η υστέρηση στον
ρυθμό αύξησης των εσόδων από τις προβλέψεις αποφεύχθηκε λόγω των επιπλέον
εσόδων που προέκυψαν από την κυκλοφορία του ευρώ. Άλλωστε ενδεικτική είναι η
αγωνία της ηγεσίας του οικονομικού επιτελείου να βρεθούν πρόσθετες πηγές
εσόδων που είναι αναγκαίες για την εκτέλεση του φετινού προϋπολογισμού.

Καθυστερούν οι αλλαγές

Αρνητική κριτική σε τρία σημεία δέχεται η ελληνική οικονομία από ξένους
επενδυτικούς οίκους. Τα σχόλια αυτά μεταφέρονται και σε κυβερνητικούς
παράγοντες από συμβούλους ξένων επενδυτικών οίκων, οι οποίοι διαμορφώνουν
εικόνα για την πορεία της ελληνικής οικονομίας στις αγορές του εξωτερικού.
Ειδικότερα, σύμφωνα με πληροφορίες, τα τρία σημεία στα οποία εστιάζεται η
κριτική αφορούν το Ασφαλιστικό, τις διαρθρωτικές αλλαγές, συμπεριλαμβανομένων
των ιδιωτικοποιήσεων καθώς και τις εξελίξεις στο μέτωπο της πολιτικής και το
Χρηματιστήριο:

* Υπάρχει σημαντική καθυστέρηση στην επίλυση του ασφαλιστικού
προβλήματος το οποίο αποτελεί έναν ορατό κίνδυνο για την ελληνική οικονομία
καθώς είναι πηγή μελλοντικών ελλειμμάτων.

* Οι ιδιωτικοποιήσεις και οι άλλες διαρθρωτικές αλλαγές που έχουν
εξαγγελθεί καθυστερούν σημαντικά με αποτέλεσμα να καθυστερεί και η διαμόρφωση
συνθηκών ανταγωνισμού στην ελληνική οικονομία. Αναφέρουν μάλιστα ότι η Ελλάδα
έχει καθυστερήσει σημαντικά στον τομέα αυτόν σε σχέση με τις άλλες χώρες της
Ε.Ε. που έχουν ολοκληρώσει ήδη έναν πρώτο βασικό κύκλο διαρθρωτικών
μεταρρυθμίσεων στην οικονομία τους.

* Το εύθραυστο κλίμα που επικρατεί στη σφαίρα της πολιτικής και στο
Χρηματιστήριο.