ΓΝΩΜΗ Όπως ένα παιδί που χάνει τα πρώτα δόντια

Δύο είναι οι λόγοι που η άφιξη του ευρώ προκαλεί τόσο θόρυβο αλλά και τόση
αμηχανία. Ο πρώτος είναι ότι διευρύνεται ο χώρος των ανταλλαγών και των
διαπραγματεύσεων, κάτι που είναι βέβαια θετικό. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι
αναδύεται η ανάγκη για μια ανώτατη αρχή που θα μας προστατεύσει από τους
κινδύνους αυτής της νομισματικής περιπέτειας. Είναι όπως ένα παιδί που χάνει
τα πρώτα του δόντια. Σύμφωνα με την παράδοση, κάθε φορά που ένα παιδί χάνει
ένα δόντι, βρίσκει το πρωί στο μαξιλάρι του ένα νόμισμα. Τα πρώτα του δόντια
τού επέτρεπαν να ικανοποιεί τις ανάγκες του στο εσωτερικό τής οικογένειας: να
αρπάζει τα αντικείμενα, να μασάει. Όταν χάνει αυτά τα δόντια βγαίνει από τη
φωλιά του και εντάσσεται στην «αγορά». Χάρις στο νόμισμα, αντικαθιστά την
προστασία που του παρείχαν οι γονείς του με την ασφάλεια που του παρέχει μια
ανώτατη αρχή. Το ίδιο συμβαίνει με το ευρώ: οι πολίτες θα αναζητήσουν μια
ανώτατη αρχή.

Η αρχή αυτή είναι θεωρητικά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Στην πράξη, όμως, θα
υπάρξουν ισχυρές πιέσεις από τους πολίτες ώστε η εισαγωγή του ευρώ να
συνοδευτεί από μια διοικητική και πολιτική ολοκλήρωση. Ο κόσμος δεν θα ανεχθεί
για πολύ καιρό να έχει στην τσέπη του τα σύμβολα της εμπορικής Ευρώπης χωρίς
να γνωρίζει με σαφήνεια ποιοι θεσμοί προστατεύουν τις αξίες και την αξιοπιστία
του συστήματος.

Η ταχύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί έτσι αναγκαία προϋπόθεση για την ορθή
λειτουργία του νέου νομίσματος. Οι πολιτικές τάξεις δεν έχουν ακόμη κατανοήσει
πλήρως την επανάσταση που φέρνει το ευρώ. Οι ίδιοι οι πολίτες είναι αυτοί που
θα απαιτήσουν περισσότερη Ευρώπη. Το χρήμα δεν είναι παρά ένα σύμβολο: η
ποιότητά του εξασφαλίζεται από την πεποίθηση ότι οι κανόνες του παιχνιδιού
είναι οι ίδιοι παντού.

Για λίγο καιρό θα αισθανόμαστε όπως ο Γκιούλιβερ στη χώρα των Λιλιπούτειων. Θα
νιώθουμε σαν να βρισκόμαστε σε μια χώρα όπου τα μεγέθη έχουν αλλάξει. Και ο
καθένας από μας θα πρέπει να προσαρμοστεί, να τροποποιήσει την προσέγγισή του
για τη ζωή. Για ορισμένους θα είναι πιο δύσκολο. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν 80
εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη που θεωρούνται «νομισματικά απροσάρμοστοι»:
οι ηλικιωμένοι, οι σωματικά ή πνευματικά ανάπηροι. Οι άνθρωποι αυτοί
διατρέχουν τον κίνδυνο να δουν τα προβλήματά τους να πολλαπλασιάζονται.

Ο Jacques Birouste είναι καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Παρίσι Χ
– Ναντέρ και σύμβουλος του γαλλικού υπουργείου Οικονομικών και Εθνικής Οικονομίας.