Η… βαρύτητα των ελαφρυντικών

Η Δικαιοσύνη είναι ενιαία. Οι εφαρμοστές του νόμου ωστόσο αποφαίνονται
αναλόγως. Η προσωπικότητα των δικαστών, σε συνδυασμό με τις ιδιαιτερότητες
κάθε υπόθεσης ­ όπως προκύπτουν μόνο κατά τη διάρκεια της ακροαματικής
διαδικασίας ­, οδηγεί σε αποφάσεις που εκπλήσσουν τον κοινό νου. Εγκλήματα με
κοινά χαρακτηριστικά τιμωρούνται πολύ συχνά με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Τι
συμβαίνει; Κατατάσσονται οι δράστες σε κατηγορίες; Μάλλον όχι, θα λέγαμε. Το
μυστικό βρίσκεται αλλού. Στην αναγνώριση ελαφρυντικών.

Κάτια Γιαννακοπούλου. Η στέρηση των ελαφρυντικών την κατέστησε συμπαθή στον κόσμο

Το ελαφρυντικό του προτέρου εντίμου βίου έχει τη μεγαλύτερη ζήτηση. Όταν
πρόκειται βεβαίως για κατηγορούμενο που κάθεται στο εδώλιο για πρώτη φορά. Ενώ
λοιπόν πιστεύει κανείς ότι το λευκό ποινικό μητρώο αρκεί για να πεισθεί το
δικαστήριο πως πράγματι ο δράστης δεν εγκλημάτισε στο παρελθόν, αντιλαμβάνεται
πως το τυπικό αυτό στοιχείο ελάχιστα λαμβάνεται υπόψη. Το Μεικτό Ορκωτό
Δικαστήριο Καβάλας από το οποίο δικάστηκε ο μουσικοσυνθέτης Άκης Πάνου
αρνήθηκε να του αναγνωρίσει το πολυπόθητο ελαφρυντικό που θα απέκλειε την
πιθανότητα της ισόβιας κάθειρξης. Γιατί, σύμφωνα με το σκεπτικό, ο
κατηγορούμενος που είχε αφαιρέσει τη ζωή του συντρόφου της κόρης του, δεν είχε
άμεμπτο βίο. Χωρίς να έχει πάρει διαζύγιο από την πρώτη σύζυγό του, είχε
δημιουργήσει οικογένεια με άλλη γυναίκα την οποία παντρεύτηκε εκ των υστέρων!
Το γεγονός ότι η πρώτη σύζυγος συναινούσε στις ενέργειές του, καθώς η ίδια
λόγω προβλημάτων υγείας δεν είχε αποκτήσει παιδί, δεν ελήφθη υπόψη των
δικαστών, οι οποίοι παράλληλα του αρνήθηκαν και την αναγνώριση του
ελαφρυντικού της προσφοράς στον πολιτισμό της χώρας. Κάτι που επιθυμούσε πολύ,
έστω κι αν δεν μειωνόταν η ποινή του.

Η εκφώνηση της απόφασης ­ «ισόβια κάθειρξη» ­ προκάλεσε την έκρηξη του
συνηγόρου υπεράσπισης του κατηγορουμένου. «Αναγνωρίστηκε ο πρότερος έντιμος
βίος στους αδελφούς Βλαστού και δεν τον αναγνωρίζετε στον Άκη Πάνου;»,
αναφώνησε ο κ. Αλ. Κατσαντώνης, που ήταν επίσης υπερασπιστής των
προαναφερθέντων κατηγορουμένων, γνωστών από την εγκληματική δραστηριότητά
τους. Το ευρύ κοινό τούς έμαθε τον Οκτώβριο του 1994, όταν ο Κώστας και ο
Παναγιώτης Βλαστός αντάλλαξαν πυροβολισμούς με μέλη αντίπαλης ομάδας της…
νύχτας έξω από νυχτερινό κέντρο της Λεωφόρου Καβάλας. Από τις σφαίρες τους
έπεσαν νεκροί ο Γεράσιμος Ναστούλης και ο Δημήτρης Σίνος. Για τη διπλή
δολοφονία τα δύο αδέλφια καταδικάστηκαν σε κάθειρξη 15 ετών ο καθένας. Το
δικαστήριο, σε μια κρίση επιείκειας προφανώς, τους αναγνώρισε το ελαφρυντικό
του προτέρου εντίμου βίου! Άλλωστε δεν διατηρούσαν εξωσυζυγική σχέση. Απλώς
πυροβολούσαν όποιον τους πήγαινε κόντρα…

Πρόσφατα το κοινό περί δικαίου αίσθημα ενοχλήθηκε με την ποινή που επέβαλε το
Μεικτό Ορκωτό Εφετείο της Αθήνας στην Κάτια Γιαννακοπούλου. Σε ένα πρόσωπο που
δεν κατόρθωσε να κερδίσει τη συμπάθεια του κόσμου, αλλά τελικά απέσπασε τον
οίκτο του. Διότι, ενώ το θύμα της ήταν ένας αρχιμανδρίτης που την είχε
παρασύρει σε μια ολέθρια ερωτική σχέση αποσπώντας της τεράστια χρηματικά ποσά,
το δικαστήριο δεν είδε ούτε την ανάρμοστη συμπεριφορά του θύματος, ούτε τον
δικό της πρότερο έντιμο βίο. Επειδή προ του εγκλήματος διατηρούσε εξωσυζυγική
σχέση, κατάσταση δικαιολογημένη κατά τους δικαστές για το θύμα. Ωστόσο το
πρωτοβάθμιο δικαστήριο (οι τέσσερις ένορκοι δηλαδή) της είχε αναγνωρίσει και
τα δύο ελαφρυντικά, γεγονός που προκάλεσε την άσκηση έφεσης από την Εισαγγελία
Εφετών. Είναι σύνηθες άλλωστε να ασκούνται εφέσεις κατά των επιεικών αποφάσεων
που εκδίδονται κατά πλειοψηφία ­ και μάλιστα με την ψήφο των ενόρκων ­ πράγμα
που δεν παρατηρείται όταν οι μη ομόφωνες αποφάσεις είναι αυστηρές, έστω κι αν
έχει επικρατήσει η γνώμη των ενόρκων.

Από ισόβια,12 χρόνια φυλάκιση λόγω μεταμέλειας

Ανδρέας Κοντογεωργακόπουλος. Εγκατέλειψε το θύμα του στην ερημιά, αλλά έτυχε της επιείκειας του δικαστηρίου

Ανέλπιστη ήταν η μεταχείριση της Δικαιοσύνης για τον Ανδρέα
Κοντογεωργακόπουλο, που δολοφόνησε τη φίλη του. Ο δράστης που ήταν ερωτευμένος
με την Αιγύπτια Σαχάρ Σαράφ, η οποία ζούσε στην Ελλάδα και εργαζόταν ως
μοντέλο, «τρελάθηκε» όταν διαπίστωσε ότι η αγαπημένη του συναντούσε καθημερινά
έναντι αμοιβής ευκατάστατους κυρίους. Ένα βράδυ τής πολτοποίησε το κεφάλι με
μια πέτρα, εγκαταλείποντας το πτώμα της σε ερημική τοποθεσία. Ομολόγησε την
πράξη του όταν πλέον βρέθηκε η νεκρή η Αιγυπτία, την οποία έως τότε
αναζητούσαν οι δικοί της, ενώ ο δράστης δήλωνε άγνοια. Παρ’ όλα αυτά, το
Μεικτό Ορκωτό Εφετείο της Αθήνας του επέβαλε ποινή κάθειρξης 12 ετών, αν και
πρωτοδίκως είχε καταδικαστεί σε ισόβια. Πώς;

Δεν έκρινε μόνο ότι τέλεσε την πράξη του σε κατάσταση βρασμού ψυχικής ορμής,
αλλά του αναγνώρισε ομόφωνα και το ελαφρυντικό τής ειλικρινούς μεταμέλειας.
Ένα ελαφρυντικό που δεν αναγνωρίζεται έτσι με μια δήλωση μετανοίας του δράστη
στο δικαστήριο. Άλλωστε όλοι σχεδόν οι κατηγορούμενοι ­ εκτός του Άκη Πάνου
που δήλωνε αμετανόητος ­ την ώρα της κρίσης εκφράζουν τη μεταμέλειά τους.
Αναγνωρίζεται όμως σε περιπτώσεις έμπρακτης μετάνοιας, όταν δηλαδή ο δράστης
σπεύδει να παράσχει τις πρώτες βοήθειες στο θύμα του ­ είτε να το μεταφέρει
στο νοσοκομείο ­ μόλις συνειδητοποιήσει τι έχει κάνει. Όπως συνέβη στην
υπόθεση Βαγιωνή. Στα οικονομικά εγκλήματα, η ειλικρινής μεταμέλεια ισοδυναμεί
με την προσπάθεια κάλυψης τυχόν ελλειμμάτων που έχουν προκληθεί από τις
παράνομες ενέργειες του κατηγορουμένου. Χαρακτηριστική ωστόσο είναι η
περίπτωση του Κοσκωτά, στον οποίο το δικαστήριο αναγνώρισε το ελαφρυντικό της
ειλικρινούς μεταμέλειας όταν εκδήλωσε απλώς την πρόθεσή του να επιστρέψει στην
Τράπεζα Κρήτης τα ποσά που υπεξαίρεσε!