Μια νέα αμερικανική τάξη;

Τζορτζ Μπους. Η Ουάσιγκτον δεν διαπιστώνει μόνο τη στρατιωτική υπεροχή της. Την χρησιμοποιεί για να εκδηλώσει μια ηγεμονική στάση

Ο Τζορτζ Μπους δεν επενέβη στο Αφγανιστάν για να βοηθήσει αυτόν τον λαό να
κερδίσει τον «απελευθερωτικό πόλεμό» του. Έως τις 11 Σεπτεμβρίου ο Λευκός
Οίκος ανεχόταν, χωρίς να ενοχλείται, το οπισθοδρομικό και αιματηρό καθεστώς
των Ταλιμπάν, με τους οποίους διαπραγματευόταν πολύ ειρηνικά για να του
παραδώσουν τον Μπιν Λάντεν και το επιτελείο του. Σε αντάλλαγμα για το οποίο,
οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η υποδούλωση της γυναίκας θα
μπορούσαν για καιρό να ευημερούν στο Αφγανιστάν. Θα μπορούσαν μάλιστα να είχαν
διαρκέσει και μετά τις 11 Σεπτεμβρίου αν οι Ταλιμπάν είχαν τελικά εγκαταλείψει
την Αλ Κάιντα. Αλλά η άρνησή τους, πέραν αυτής της μοιραίας ημερομηνίας, τους
καταδίκασε. Η ανατροπή τους επιβαλλόταν ως ένα πρώτο στάδιο στον παγκόσμιο
αγώνα κατά της τρομοκρατίας που έγινε εθνική προτεραιότητα για την Αμερική.

Έχει μεγάλη σημασία να υπενθυμίσουμε αυτή την αλήθεια επειδή δίνει στις
αμερικανικές προθέσεις την πραγματική τους διάσταση. Η Ουάσιγκτον δεν
αποφάσισε να απελευθερώσει τον κόσμο από τις δικτατορίες ­ και το κατάλαβαν
καλά η Ρωσία και η Κίνα, για παράδειγμα, οι οποίες δεν δέχονται πλέον
επικρίσεις για την καταπίεση που ασκούν οι ίδιες στο εσωτερικό τους. Αυτό που
αποφάσισε η Ουάσιγκτον είναι να κάνει τα πάντα για να προστατέψει την
επικράτειά της από την απειλή που συνιστούν τα τρομοκρατικά δίκτυα και τα
κράτη που τα προστατεύουν ή τα βοηθούν. Τα συμφέροντά της συμπίπτουν έτσι με
εκείνα του συνόλου σχεδόν των κρατών μελών του ΟΗΕ, γεγονός που εξηγεί την
ομοφωνία με την οποία το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει ως τώρα υποστηρίξει τις
ενέργειες του Λευκού Οίκου. Αλλά ο πόλεμος παραμένει πόλεμος του Τζορτζ Μπους.
Οι στρατιωτικοί στόχοι, το εύρος των μέσων, τα πολιτικά όρια που τέθηκαν στη
διπλωματία, η μελλοντική επέκταση των πεδίων των μαχών, όλα αυτά εξαρτώνται
αποκλειστικά από τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος δρα σύμφωνα με ό,τι θεωρεί
εθνικό συμφέρον της χώρας του.

Ορισμένοι, με πρώτη τη Βρετανία, ήθελαν πολύ να συμμετάσχουν στην εκστρατεία
στο Αφγανιστάν, αλλά δεν το θέλησαν οι ΗΠΑ. Πολυάριθμα σχόλια δημοσιεύτηκαν
για να εξηγήσουν αυτήν την άρνηση ­ με αναφορές στο αγεφύρωτο πλέον χάσμα
ανάμεσα στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ και τα περιορισμένα μέσα της
Ευρώπης. Η Ουάσιγκτον δεν θα μπορούσε να εγγυηθεί για την αποτελεσματικότητα
του οπλοστασίου της παρά μόνον αν κρατούσε εκείνη όλους τους μοχλούς. Αλλά
υπάρχει κάτι περισσότερο. Η Ουάσιγκτον δεν διαπιστώνει μόνο τη συντριπτική
στρατιωτική υπεροχή της. Την χρησιμοποιεί για να εκδηλώσει μια ηγεμονική
στάση.

Αυτό δεν είναι καινούργιο. Ο Μπους το είχε διακηρύξει πριν εκλεγεί και το
εφάρμοσε αμέσως μετά την εκλογή του: η κυβέρνησή του θα δρα παντού βάσει
προτεραιοτήτων που η ίδια και μόνο (και όχι πλέον η διεθνής κοινότητα, ούτε
καν η ατλαντική κοινότητα) θα καθορίζει. Εξ ου και η άρνηση να γίνουν σεβαστές
πολυάριθμες προηγούμενες δεσμεύσεις της Αμερικής, η μονομερής καταγγελία
υπογραμμένων συνθηκών, η περιφρόνηση των παγκόσμιων προσδοκιών για το
περιβάλλον, όπως αυτές που εκφράσθηκαν στο Κιότο κ.λπ. Το μόνο που απομένει
στον υπόλοιπο κόσμο είναι να προσαρμοστεί όπως μπορεί.

(*) Ο Herve Bourges είναι πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης του γαλλόφωνου
Τύπου. Ο Mahmoud Hussein είναι συγγραφέας.