ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Περικοπές και σπατάλες

Ο κρατικός προϋπολογισμός του έτους 2002 θέτει επί τάπητος το ζήτημα της
περικοπής των δημοσίων δαπανών, ιδιαίτερα μάλιστα όταν προβλέπεται χαμηλότερος
ρυθμός ανάπτυξης και, ως εκ τούτου, μειωμένα έσοδα στον προϋπολογισμό,
εξαιτίας κυρίως των υφεσιακών εξελίξεων στη διεθνή οικονομία, του
εξορθολογισμού των δημοσίων δαπανών και της ευρωπαϊκής σύστασης για μείωση του
δημοσίου χρέους.

Όπως διαφαίνεται, ο στρατηγικός στόχος του κρατικού προϋπολογισμού, εκτός των
άλλων, είναι η εξοικονόμηση πόρων διά μέσου της περικοπής της δημόσιας
«σπατάλης» προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι τοκοχρεολυτικές υποχρεώσεις καθώς
και άλλες κατηγορίες «αναγκαίων» δαπανών.

Το ίδιο, κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας, με την εξοικονόμηση
πόρων διά μέσου των περικοπών των δημοσίων δαπανών, επιτεύχθηκε η προσαρμογή
στα δημοσιονομικά κριτήρια της Συνθήκης του Μάαστριχτ για την ένταξη της
ελληνικής οικονομίας στη ζώνη του ευρώ.

Προκύπτει όμως το ερώτημα των επιπτώσεων της περικοπής των δημοσίων δαπανών
επί μία σειρά ετών, πότε για την προσαρμογή στα δημοσιονομικά κριτήρια και
πότε για την προσαρμογή στη διεθνή οικονομική ύφεση και την χρηματοδότηση των
τοκοχρεολυτικών υποχρεώσεων, σε θεμελιώδεις πτυχές της αναπαραγωγής
(αναπτυξιακή και κοινωνική) της ελληνικής οικονομίας.

Από την άποψη αυτή, το παρατηρούμενο έλλειμμα στις αναπτυξιακές και κοινωνικές
υποδομές σταδιακά θα διευρύνεται με προφανείς συνέπειες στους δείκτες και το
περιεχόμενο της οικονομικής και κοινωνικής απόδοσης της χώρας μας.

Ακόμη και στην περίπτωση που επιδιωχθεί η επίτευξη ισορροπίας των κοινωνικών
δαπανών με το Πρόγραμμα Σταθερότητας, τότε, από τη στιγμή που οι περικοπές των
δημοσίων δαπανών συντελούνται κατά διοικητικό και ονομαστικό και όχι κατά
πραγματικό και λειτουργικό τρόπο, οι συνέπειες στον οικονομικό και κοινωνικό
σχηματισμό θα είναι εμφανείς και ουσιαστικές.

Η παρατήρηση αυτή αναδεικνύει με τον πιο σαφή τρόπο ότι η εξοικονόμηση πόρων
στην Ελλάδα μπορεί να προέλθει, ποσοτικά, από την πάταξη της φοροδιαφυγής και
τον περιορισμό της παραοικονομίας (66% των φορολογικών δηλώσεων του έτους 2000
αποτύπωναν ως φορολογητέο εισόδημα ποσό κάτω του ορίου φτώχειας) και ποιοτικά,
από την πραγματική και λειτουργική αξιολόγηση των δημοσίων δαπανών,
προκειμένου με το ίδιο επίπεδο δαπανών να παράγεται περισσότερο έργο, με
μεσομακροπρόθεσμο αποτέλεσμα τον περιορισμό του ελλείμματος, αναφορικά με τις
υποδομές και τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του επιπέδου των δαπανών υγείας
στην Ελλάδα (δημόσιες και ιδιωτικές) και των επιδόσεών τους. Πράγματι, με το
ίδιο επίπεδο δαπανών υγείας (9% του ΑΕΠ) το ποσοστό ικανοποίησης των ασθενών
από τις υπηρεσίες υγείας άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης φθάνει μέχρι και το
95%, στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό δεν ξεπερνά το 15%.

Παράλληλα, ποιο θα είναι το ουσιαστικό αποτέλεσμα εάν περικοπούν στον κρατικό
προϋπολογισμό του 2002 με διοικητικό τρόπο δημόσιες δαπάνες κατά 100 δισ.
δρχ., τη στιγμή που για παράδειγμα η πληρότητα σε πολλά νομαρχιακά νοσοκομεία
της χώρας, στους μήνες εντάσεως νοσοκομειακής περίθαλψης (Οκτώβριος –
Μάρτιος), δεν ξεπερνά το 60%, με αποτέλεσμα να συντελείται επί σειρά ετών μία
σημαντικού βαθμού υποαπασχόληση των παραγωγικών συντελεστών στους
νοσοκομειακούς σχηματισμούς και η χρησιμοποίηση των πόρων να πραγματοποιείται
με τον πιο ανορθολογικό τρόπο.

Έτσι, γίνεται φανερό ότι η ορθολογική διαχείριση των δημοσίων δαπανών δεν
συμπίπτει με τις περικοπές τους, αλλά με την αξιολόγηση του επιπέδου τους και
της αποτελεσματικότητάς τους, οι οποίες όμως απαιτούν μελέτη εις βάθος και
σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών και των χρηματοδοτήσεών τους.

Ο καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου Σάββας Γ. Ρομπόλης είναι
επιστημονικός διευθυντής του ΙΝΕ / ΓΣΕΕ – ΑΔΕΔΥ.