Η Αριστερά υποχωρεί

Προ δύο ημερών, ο Αντόνιο Γκουτέρες παραιτήθηκε από πρωθυπουργός της
Πορτογαλίας. Χθες παραιτήθηκε και από πρόεδρος του Σοσιαλιστικού Κόμματος.
Είχε προηγηθεί μία συντριπτική ήττα του κόμματός του στις δημοτικές εκλογές.
Μια ήττα που ήλθε απλώς να επιβεβαιώσει την υποχώρηση της Αριστεράς στις χώρες
της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες, που είναι και πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς,
ανέλαβε χρέη πρωθυπουργού της Πορτογαλίας το 1995. Επανεξελέγη το 1999, μετά
τις εκλογικές νίκες του Τόνι Μπλερ στη Βρετανία, του Λιονέλ Ζοσπέν στη Γαλλία
και του Γκέρχαρντ Σρέντερ στη Γερμανία, που ανέτρεψαν απότομα τις ισορροπίες
στην Ευρώπη.

Στην εποχή της νέας οικονομίας, η Αριστερά αυτή δυσκολευόταν να βρει μία
γέφυρα ανάμεσα στο σοσιαλοφιλελεύθερο στρατόπεδο, που ενσαρκώνεται από το νέο
Εργατικό Κόμμα της Βρετανίας και το πιο «ορθόδοξο» στρατόπεδο, που βρίσκεται
πίσω από το γαλλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα.

Ο Γκουτέρες ήταν ένας από αυτούς που επιχείρησαν να παίξουν τον ρόλο του
διαμεσολαβητή. Το πρώτο εξάμηνο του 2000, η Πορτογαλία ασκεί την προεδρία της
Ε.Ε. και ο πρωθυπουργός της γνωρίζει στιγμές δόξας. Η σύνοδος κορυφής της
Λισαβώνας εφοδιάζει την Ε.Ε. με μία διττή στρατηγική προκειμένου να
προσαρμοστεί στη νέα οικονομία δίχως να απαρνηθεί το κοινωνικό της μοντέλο. Ο
Γκουτέρες γίνεται μέλος μιας ευρωπαϊκής Αριστεράς που συνειδητοποιεί ότι οι
αντιλήψεις της πρέπει να εξελιχθούν ­ επιθυμεί όμως, παράλληλα, να παραμείνει
πιστή στην παράδοσή της.

Κυβερνάει μια χώρα η οποία, χάρη στα κεφάλαια του Ταμείου Συνοχής της Ε.Ε.,
πραγματοποίησε τα δέκα τελευταία χρόνια ένα εντυπωσιακό άλμα προς τα εμπρός.
Μία από τις μεγάλες επιτυχίες του Γκουτέρες ήταν η ένταξη της Πορτογαλίας στη
ζώνη του ευρώ. Η χώρα, ωστόσο, πρέπει να κάνει πολλά ακόμη προκειμένου να
εκσυγχρονιστεί, παραμένει στις τελευταίες θέσεις του ευρωπαϊκού καταλόγου όσον
αφορά το κατά κεφαλήν εισόδημα.

Τα εχθρικά πυρά

Αντόνιο Γκουτέρες. Η παραίτηση του Πορτογάλου πρωθυπουργού σήμανε ακόμη μια ήττα για την ευρωπαϊκή Αριστερά

Από την επανεκλογή του και μετά, ο Γκουτέρες αρχίζει να δέχεται εχθρικά πυρά:
τον κατηγορούν, μεταξύ άλλων, για έλλειψη συγκροτημένης πολιτικής απέναντι σε
σημαντικά ζητήματα όπως είναι η φορολογική μεταρρύθμιση και η καταπολέμηση του
αλκοολισμού. Η Δεξιά εκμεταλλεύεται τη δύσθυμη ατμόσφαιρα για να ορθώσει το
ανάστημά της. Στις δημοτικές εκλογές της περασμένης Κυριακής, κατάφερε να
κερδίσει τους 147 από τους 308 δήμους της χώρας, έναντι 98 για τους
σοσιαλιστές και τους συμμάχους τους.

Η ήττα αυτή ισοδυναμεί με μία αυστηρή προειδοποίηση για τους σοσιαλιστές, που
καλούνται τώρα να βρουν ένα νέο ηγέτη, εν αναμονή της απόφασης του προέδρου
της χώρας, Ζόρζε Σαμπάιο, να καλέσει ή όχι για διενέργεια πρόωρων εκλογών.
Στην Ευρώπη, η «αναποδιά» αυτή έρχεται να προστεθεί σε τρεις διαδοχικές ήττες
της Αριστεράς: στην Αυστρία, την Ιταλία και τη Δανία. Στις τρεις αυτές χώρες,
η Δεξιά κατάφερε να επικρατήσει με τη στήριξη λαϊκίστικων, εθνικιστικών
κομμάτων που εντάχθηκαν κατόπιν στον κυβερνητικό συνασπισμό. Μόνον ο Τόνι
Μπλερ κατάφερε να κρατήσει στις επιθέσεις της συντηρητικής αντιπολίτευσης. Και
σαν να μην έφθαναν όλα αυτά, στη διάρκεια της πρόσφατης συνόδου κορυφής στο
Λάακεν, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέλεξαν πρόεδρο της Συνέλευσης που θα εξετάσει
τον τρόπο λειτουργίας της Ευρώπης και θα προτείνει ριζοσπαστικές αλλαγές μία
προσωπικότητα της Δεξιάς, τον πρώην πρόεδρο της Γαλλίας Βαλερί Ζισκάρ
Ντ’Εστέν. Το 2002 προμηνύει μία σημαντική δοκιμασία για την Ε.Ε. με τις
εκλογές στη Γαλλία, την Ολλανδία, τη Σουηδία και τη Γερμανία ­ τέσσερις χώρες
που κυβερνώνται σήμερα από την Αριστερά.