Οι σκιές χορεύουν ακόμη

Στρογγυλή άσπρη αδιάβροχη σκηνή, στημένη στην όχθη του Κεράτιου, στο
προαύλιο του Φεσχανά, του παλιού εργοστασίου φεσιών, που τώρα είναι
Πολιτιστικό Κέντρο.

Πίσω απ’ τον μπερντέ. Νεαροί καραγκιοζοπαίχτες κρατούν τις φιγούρες του Καραγκιόζη (δεξιά) και του Χατζηαβάτη στο Πολιτιστικό Κέντρο του Φεσχανά

Ένας χωμάτινος διάδρομος χωρίζει στα δύο το ημικύκλιο από καμιά διακοσαριά
άσπρες πλαστικές καρέκλες, γεμάτες από παρέες γυναικών με τα παιδιά τους.
«Σινάν, έλα, παιδί μου να φας το κουλούρι σου, έλα, γιατί αλλιώς θα φύγουμε!».
Τα φώτα σβήνουν. Ανάβει το αχνό φως πίσω από τον τεντωμένο μικρό μπερντέ.
«Αααα!».

Εισαγωγή με μουσική. Νταούλι, σουραύλι, ποντιακή λίρα κι ένας αμανές, που
τελειώνει πάντοτε, μου λέει ο φίλος που με συνοδεύει, με την ιαχή «χάι Χακ» (=
αχ, Ύψιστε). Είναι η ώρα του μουχαβερέ, του διαλόγου, το έργο θα ακολουθήσει ­
έτσι πρέπει.

«Τι λες μάτια μου, Καραγκιόζο, τ’ αγκάθι είναι ο φύλακας του ρόδου…». Ο
Καραγκιόζης είναι άνθρωπος λαϊκός, καταφρονεί τους λογιοτατισμούς τού
Χατζηαβάτη, εκείνου όμως δεν του καίγεται καρφί, όσο να ‘ναι εκείνος ζει «εκ
του μέλανος και της καλαμίδος». Και ο καραγκιοζοπαίχτης στον καραγκιόζ-μπερντέ
του Πανηγυριού του Φεσχανά έχει κέφια…

Εξηγήσεις και παρεξηγήσεις

Δεν θυμάμαι ποιο έργο είδα, ήταν «Ο Μπαξές» ή «Η Διασκέδαση στη Γιάλοβα»; Στην
τσέπη μου είχα στιλό, ο Ομέρ Φαρούκ μού έδωσε μιαν απόδειξη από το μηχάνημα
αυτόματων συναλλαγών που είχε ξεμείνει στην τσέπη του και βάλθηκα να σημειώνω
τις εξηγήσεις και τις παρεξηγήσεις ανάμεσα στους ήρωες:

«Νάνος: μεγάλος άντρας σε κοντινό πλάνο. Ευγνωμοσύνη: αρετή που την έχουν μόνο
οι σκύλοι. Σάβανο: φόρεμα που ράβεται χωρίς μοντέλο και πατρόν. Κλέφτης:
αξιοσέβαστος κύριος. Θάρρος: το να μη δείχνεις ότι φοβάσαι. Ισλαμιστής:
πράκτορας του Θεού. Μαφία: οργάνωση που εξασφαλίζει την τάξη στη χώρα.
Συμμορία: μη κυβερνητική οργάνωση. Κυβέρνηση συνασπισμού: συνεταιρισμός
Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου – Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οικονομολόγος: ο εκπρόσωπος
του αφεντικού σε παράθυρο της τηλεόρασης. Πολιτική: λουτρό λάσπης…».

Κι άλλα πολλά που δεν τα πρόλαβα ή δεν τα κατάλαβα. Οι υπαινιγμοί ήταν πάντως
σαφείς. Γι’ αυτό ο Καραγκιόζης είχε απαγορευτεί αρκετές φορές επί των
Οθωμανών.

Μπερντές με… πολαρόιντ

Ο τουρκικός Καραγκιόζης έχει Κολλητήρι; Δεν νομίζω. Μας ήρθε από την Κίνα ή
από την Ιάβα; Τι σημασία έχει. Στην Πόλη, παλιά, παιζόταν στα καφενεία και
στον δρόμο. Έπαιρνε ο καθένας το σκαμνί του και στηνόταν μπροστά στον μπερντέ.

Το «παιδί» του καραγκιοζοπαίχτη γυρνούσε, σαν τέλειωνε η παράσταση, και μάζευε
τους παράδες. Τώρα, τα παιδιά βγάζουν πολαρόιντ δίπλα σ’ έναν ζωντανό
Καραγκιόζη έξω από τη σκηνή… Τώρα, ο Καραγκιόζης παίζεται πια μοναχά το
Ραμαζάνι, λέει ο καλός καραγκιοζοπαίχτης Ορχάν Κουρτ. Και το Ραμαζάνι τελείωσε
την Κυριακή. Το καλοκαίρι, στην Αθήνα, με το καλό, στην Πλατεία Αμαρουσίου,
στα Σπαθάρεια, μαγείας συνέχεια. «Αααα!».