Φόβος και ανασφάλεια για τους ομήρους και μετά την απελευθέρωση

Τα πρώτα λόγια που συνήθως λένε τα θύματα της απαγωγής, μετά την απελευθέρωσή
τους είναι «δεν με κακομεταχειρίσθηκαν, μου φέρθηκαν καλά», ενω υπήρξαν και
περιπτώσεις που εκφράσθηκαν ακόμα και θετικά για τους δράστες της απαγωγής.

Αποφεύγουν τους οξείς χαρακτηρισμούς, τις έντονες εικόνες στις περιγραφές τους
και απαντούν στερεότυπα ότι κατά τη διάρκεια της ομηρείας είχαν καλή
μετεχείριση. «Πρόκειται για μια ακραία έκφραση φόβου, ανασφάλειας και
εξάρτησης, που υπαγορεύει τη συμπεριφορά του θύματος ακόμα και μετά την
απελευθέρωσή του.

Η σχέση έντονης εξάρτησης που έχει αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια της ομηρείας
καθορίζει και τη μετέπειτα συμπεριφορά του θύματος», εξηγεί η επίκουρος
καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο κ. Βάσω Αρτινοπούλου.

Απόλυτος φόβος

«Ο φόβος είναι το κυρίαρχο συναίσθημα ακόμα και μετά την απελευθέρωσή του. Το
ψυχολογικό τραύμα είναι τόσο έντονο και το θύμα αδυνατεί να συνειδητοποιήσει,
να πιστέψει ότι είναι ελεύθερο. Διακατέχεται από την ψευδαίσθηση της
εξάρτησης, γεγονός που επηρεάζει τη συμπεριφορά του απέναντι στους δράστες.
Πίσω από αυτήν τη συμπεριφορά κρύβεται ο απόλυτος φόβος, και για το θύμα
αποτελεί μια μορφή άμυνας».

Η κ. Αρτινοπούλου χαρακτηρίζει τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ θύματος και
δράστη στο χρονικό διάστημα της απαγωγής «συμβιωτική – απόλυτης εξάρτησης
ανάμεσα στον δυνατό δράστη και στο πλήρως αποδυναμωμένο θύμα του. Από την άλλη
πλευρά και το θύμα έχει μεγάλη αξία για τον δράστη και αντίστροφα η ζωή του
θύματος εξαρτάται από αυτόν».

Παρατεταμένο βασανιστήριο

Για την πρόσφατη υπόθεση της απαγωγής του επιχειρηματία, που οι δράστες τον
είχαν κλεισμένο για δύο μήνες σε ένα παγωμένο δωμάτιο με τα μάτια καλυμμένα
και με χειροπέδες, λέει: «Πρόκειται για μία από τις σοβαρότερες μορφές
ψυχολογικής κακοποίησης, μια μορφή παρατεταμένου βασανιστηρίου με το θύμα
πλήρως παραδομένο στη βούληση του δράστη-απαγωγέα. Καμιά αίσθηση του χώρου και
του χρόνου, μια εκμηδένιση της προσωπικότητας και της υποκειμενικότητας, με
την έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας να είναι ανύπαρκτη».

Για τις συνέπειες, για την «επόμενη ημέρα» μιας τέτοιας τραυματικής εμπειρίας,
η κ. Αρτινοπούλου προσθέτει: «Ένα τέτοιο βίωμα δεν μπορούμε να πούμε ότι
ξεπερνιέται. Μέσα από την ψυχολογική και κοινωνική στήριξη, το θύμα μπορεί να
έμαθε να διαχειρίζεται την κρίση. Δεν μιλάμε για εξάλειψη, αλλά για διαχείριση
κρίσης».

Στην πρόσφατη απαγωγή, με την παρατεταμένη ομηρεία του θύματος αναφέρεται και
ο ψυχίατρος κ. Μανώλης Μυλωνάκης: «Η απώλεια της ελευθερίας αποτελεί μεγάλη
δοκιμασία. Η απειλή κατά τη ζωής και μάλιστα η χρονικά παρατεταμενη απειλή
αποτελεί ακόμη μεγαλύτερη δοκιμασία. Και οι δύο καταστάσεις μαζί συνιστούν
μείζονα ψυχοτραυματισμό. Οι συνέπειές του εξαρτώνται από την ηλικία, την
προσωπικότητα, τις προηγούμενες εμπειρίες και βέβαια από τις συνθήκες της περιπέτειας».