Κανείς δεν είναι άσπιλος

Η εταιρεία πολεμικών αεροσκαφών Λόκχιντ είχε μοιράσει εκατομμύρια δολάρια
σε “λαδώματα” στην Ιαπωνία, την Ολλανδία, την Τουρκία και το Βέλγιο. Το
αποκάλυψε ένας Αμερικανός γερουσιαστής το 1976.

Κενάν Εβρέν. Οι πρόσφατες αποκαλύψεις για το σκάνδαλο Λόκχιντ έδωσαν αφορμή στους δημοσιογράφους να ξεσπαθώσουν εναντίον του στρατού

Έγινε κοσμοχαλασιά. Διατάχθηκαν ανακρίσεις και έρευνες. Τιμωρήθηκαν πολλοί
στρατιωτικοί. Η μοναδική χώρα που ξεπέρασε αβρόχοις ποσί το σκάνδαλο Λόκχιντ,
ναι, σωστά καταλάβατε, ήταν η Τουρκία. Ο φάκελος Λόκχιντ “κάηκε”, είπε ο
Φαρούκ Σουκάν, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ντεμιρέλ το 1979.

Στις 12.9.1980 η ηγεσία του τουρκικού στρατού, με αρχηγό τον Κενάν Εβρέν,
κατέλαβε την εξουσία. Το 1981, το περιοδικό “Τάιμ” βγήκε με εξώφυλλο τη
φωτογραφία “ενός από τους πενήντα πλουσιότερους στρατηγούς του κόσμου”. Ήταν ο
αρχηγός της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας Ταχσίν Σαχίνκαγια, ένας από τους
πέντε στρατηγούς του πραξικοπήματος της 12.9.1980. Το τεύχος εκείνο του
περιοδικού δεν μπήκε ποτέ στην Τουρκία.

Από τους πέντε στρατηγούς, ο Κενάν Εβρέν ζει στη χολιγουντιανή βίλα του στο
Μαρμαρίς (απέναντι από τη Ρόδο) και κάνει τον ζωγράφο. Ο Σεντάτ Τζελάσουν
πέθανε πριν από δύο χρόνια. Οι Νουρετίν Ερσίν, Νεζάτ Τουμέρ και Ταχσίν
Σαχίνκαγια δεν πολυφαίνονται από το 1989 που έληξε η θητεία τους στο Συμβούλιο
Εθνικής Ασφαλείας και αποστρατεύθηκαν. Περνάνε, όμως, καλά. Κανένας δεν
τόλμησε να “πειράξει” το προσωρινό άρθρο του Συντάγματός τους, που τους
παρέχει ασυλία. Τη χαίρονται.

Τώρα, είκοσι χρόνια αργότερα, ο πρεσβευτής Γιαλίμ Εράλπ είπε σε συνέντευξη,
που έδωσε στην εφημερίδα “Χουριέτ” (12/11), ότι το 1981 η Επιτροπή Εξωτερικών
Σχέσεων της Αμερικανικής Γερουσίας είχε καλέσει τον πρεσβευτή τότε της
Τουρκίας στην Ουάσιγκτον, Σουκρού Ελέκνταγ, και τον ίδιο και τους είχε
φανερώσει ότι ανώτατοι Τούρκοι αξιωματικοί είχαν χρηματιστεί στο θέμα της
αγοράς αεροπλάνων, “περιγράφοντας σαφώς τον Σαχίνκαγια, χωρίς να πουν το όνομά
του”. Οι δυο τους είχαν συντάξει τότε μιαν επιστολή και την είχαν στείλει στον
Κενάν Εβρέν. Ύστερα, σιωπή.

Η αγορά των F-16 εκ μέρους της Τουρκίας έκλεισε το 1983. Αργότερα, ο
αντιπρόεδρος της Τζένεραλ Νταϊνάμικς (Βελιώτης) κατέθεσε στο Κογκρέσο ότι στην
Τουρκία είχαν “διατεθεί” είκοσι τρία εκατομμύρια δολάρια.

Δύο ημέρες μετά τη συνέντευξη του Γιαλίμ Εράλπ, στις 14/11, ο Σουκρού Ελέκνταγ
δήλωσε στη “Χουριέτ” ότι “η περιγραφή των Αμερικανών δεν φωτογράφιζε με
κανέναν τρόπο τον Σαχίνκαγια”, ο Κενάν Εβρέν, στην ίδια εφημερίδα, ότι “ο
Ταχσίν πασάς επέμενε να πάρουν F-18 που θα μπορούσαν να πετούν στην Κύπρο
χωρίς να χρειάζονται ανεφοδιασμό”, και ο Ταχσίν Σαχίνκαγια διεμήνυσε από το
γιοτ του πολύ σιβυλλικά: “Δεν ξέρω πού θα φθάσει αυτή η ιστορία”.

Και ξεκίνησε μια συζήτηση για το ότι ούτε ο στρατός είναι “άσπιλος” στην
Τουρκία.

Οι εφημερίδες

Μεταξύ ποίων διεξάγεται η συζήτηση; Μεταξύ των μεγάλης κυκλοφορίας εφημερίδων
της “Ντογάν Χόλντινγκ” του Αϊντίν Ντογάν (“Χουριέτ”, “Ραντικάλ”, “Μιλιέτ”,
“Πόστα”). Η “Τζουμχουριέτ” δεν έχει πει κουβέντα σχετικά, η φιλοϊσλαμική
“Γιενί Σαφάκ” λέξη, η “Σαμπάχ” τσιμουδιά. Στην αναμπουμπούλα αυτή χαίρονται
κάποιοι δημοσιογράφοι, που ξεσπαθώνουν εναντίον του στρατού με τη βοήθεια και
κάποιων αποστράτων, οι οποίοι μιλούν έξω από τα δόντια. Ζητούν τη
δημοσιοποίηση των δηλώσεων “πόθεν έσχες” των ανώτατων αξιωματικών και έλεγχο
του αμυντικού προϋπολογισμού από την Εθνοσυνέλευση.

Μεταξύ των ταμπού ­ Κουρδικό, εθνική ασφάλεια, Κυπριακό, Αρμενικό, ακόμη και
κάποιες πλευρές της ζωής του Ατατούρκ, κ.λπ. ­ ο στρατός αποτελεί το άκρον
άωτον. Πόσο θα κρατήσει η συζήτηση; Σε μια χώρα όπου κύριο μέλημα όλων όσοι
βρίσκονται στην πολιτική σκηνή είναι να κρατούν “ράμματα για τη γούνα” όλων
των άλλων, υποθέτω, όχι πολύ.

Πού θα φθάσει αυτή η ιστορία, που αναρωτιέται και ο Ταχσίν Σαχίνκαγια; Όλα, κι
ας ειν’ και ρώγες, βρίσκουν ίσως μόλις τώρα τη θέση τους στην κατάλληλη
“γωνία” για να βγει κάποτε η Τουρκία από την “κατάσταση στρατιωτικού νόμου”
στην οποία έχει περιέλθει με το Σύνταγμα, τους νόμους και την “παράδοση” που
δημιούργησε η χούντα του 1980. Κανένας δεν είναι “άσπιλος” ούτε και
“άφθαρτος”. Η διαδικασία είναι τόσο αργή, γιατί δεν υπάρχει πολιτική βούληση
αποχουντοποίησης, αλλά πρέπει να περιμένει κανείς πότε να φανούν κάποιες
“συγκρούσεις συμφερόντων”.