«Τους λιθοβόλησαν και έπειτα τους εκτέλεσαν»

«Τι κάνει ανθρώπους σαν εμάς να ερχόμαστε σε πολέμους όπως αυτός την ώρα
που ο κατάλογος των δολοφονημένων συναδέλφων μας μεγαλώνει σταθερά;». Στον
απόηχο του θανάτου τεσσάρων δημοσιογράφων κοντά στο Τζαλαλαμπάντ, ο
ανταποκριτής του BBC στο Βόρειο Αφγανιστάν, Κέβιν Μπίσοπ, υποβάλλει μια
ρητορική ερώτηση.

Η οδός του θανάτου. Το ταξίδι από το Τζαλαλαμπάντ προς την Καμπούλ θεωρείται πολύ επικίνδυνο

«Μια ερώτηση στην οποία δεν μπορώ να απαντήσω. Λαμβάνουμε προφυλάξεις και
γνωρίζουμε ότι καμία ιστορία δεν αξίζει τη ζωή μας. Εξακολουθούμε να
ερχόμαστε, όμως, και πάντα θα ερχόμαστε». Με σκοπό να αποτυπώσουν και να
μεταδώσουν την πραγματικότητα του πολέμου. Με την ελπίδα να επιστρέψουν μια
μέρα στην ίδια περιοχή, χωρίς να υπάρχει τέτοια ανάγκη. Με κίνδυνο να χάσουν
τη ζωή τους.

Οι σοροί των τεσσάρων δημοσιογράφων που σκοτώθηκαν τη Δευτέρα σε ενέδρα
ενόπλων καθώς ταξίδευαν από το Τζαλαλαμπάντ προς την Καμπούλ, μεταφέρθηκαν
χθες σε νοσοκομείο του Τζαλαλαμπάντ, όπου αναγνωρίσθηκαν από συναδέλφους τους,
και θα μεταφερθούν σήμερα μέσω του Ερυθρού Σταυρού στο Πακιστάν, από όπου θα
σταλούν στις πατρίδες τους.

Πρόκειται για τον Αυστραλό εικονολήπτη Χάρι Μπάρτον και τον αφγανικής
καταγωγής φωτογράφο Αζιζουλάχ Χαϊντάρι, που εργάζονταν για το πρακτορείο
Ρώυτερ, τον Χούλιο Φουέντες της ισπανικής εφημερίδας El Mundo και τη
Μαρία Γκράτσια Κουτούλι, της ιταλικής Corriere della Serra.

Η εκτέλεση

Ο διευθυντής του Ρώυτερ, Γκιρτ Λίνμπανκ, μίλησε για «εν ψυχρώ εκτέλεση». Ο
διευθυντής της Παγκόσμιας Ένωσης Εφημερίδων (WAN), Τίμοθι Μπάλντινγκ, μίλησε
για «ανήκουστη και βάρβαρη πράξη». Η οργάνωση Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα (RSF)
εξέφρασε τον αποτροπιασμό της. Και όλοι απαίτησαν να προσαχθούν οι δράστες στη
δικαιοσύνη.

Ποιοι είναι, όμως, οι δράστες; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Σύμφωνα με
την WAN, και οι τέσσερις δημοσιογράφοι έφτασαν την Κυριακή στο Αφγανιστάν από
το Πακιστάν, υπό την προστασία του Χατζί Μοχάμαντ Ζαμάν, ενός πρώην διοικητή
των μουτζαχεντίν στον πόλεμο εναντίον των Σοβιετικών εισβολέων. Τη Δευτέρα,
ξεκίνησαν από το Τζαλαλαμπάντ για την Καμπούλ μαζί με αρκετούς άλλους
συναδέλφους τους, σε μια φάλαγγα συνολικά οκτώ αυτοκινήτων. Βρίσκονταν κοντά
στην πόλη Σαρόμπι, περίπου 90 χιλιόμετρα ανατολικά της Καμπούλ, όταν μια ομάδα
έξι ενόπλων ακινητοποίησε δύο από τα αυτοκίνητα.

Οι μάρτυρες

«Περίεργο πράγμα η δημοσιογραφία». «Διαπιστώνουμε ότι είναι ζωντανή μόνο όταν πεθαίνει ένας δημοσιογράφος» (από τη «Ρεπούμπλικα»)

Σύμφωνα με έναν αυτόπτη μάρτυρα, έναν οδηγό ονόματι Ασικουαλάχ, οι ένοπλοι
υποχρέωσαν τους επιβαίνοντες να κατέβουν, άφησαν τους οδηγούς να φύγουν και
διέταξαν τους δημοσιογράφους να ανέβουν ένα βουνό. Όταν εκείνοι αρνήθηκαν,
τους είπαν: «Νομίζετε ότι οι Ταλιμπάν έχουν τελειώσει; Έχουμε ακόμη εξουσία
και θα πάρουμε την εκδίκησή μας». Οι δημοσιογράφοι τους παρακάλεσαν να πάρουν
τα χρήματα και τον εξοπλισμό τους και να τους αφήσουν να φύγουν. Οι ένοπλοι
τους λιθοβόλησαν και άνοιξαν πυρ εναντίον τους. Ένας άλλος οδηγός, ο Μοχάμεντ
Φαράντ, δήλωσε ότι άκουσε τρεις ή τέσσερις πυροβολισμούς από Καλάσνικοφ.

«Με βάση τις πληροφορίες που έχω, πιστεύω ότι σκοτώθηκαν από Άραβες», δήλωσε ο
Χαζράτ Αλί, αστυνομικός διευθυντής της επαρχίας Νανγκαρχάρ. Δηλαδή Άραβες
εθελοντές που μάχονται στο πλευρό των Ταλιμπάν ή του Οσάμα Μπιν Λάντεν.
«Έστειλα διοικητές μου στην περιοχή για να διερευνήσουν προς τα πού διέφυγαν
οι δράστες, στήσαμε επίσης φυλάκια ελέγχου σε πολλά σημεία της επαρχίας για να
εμποδίσουμε την είσοδο ανεπιθύμητων ατόμων».

Το καθήκον

Πάντως, ένας συμμαχητής του Αλί εναντίον των Ταλιμπάν, ο Χατζί Σερσάχ,
υποστήριξε ότι οι δράστες ήταν απλώς κλέφτες και όχι Ταλιμπάν. «Θέλουν απλώς
να ρίξουν την ευθύνη στους Ταλιμπάν», δήλωσε από το Τζαλαλαμπάντ, την
πρωτεύουσα της επαρχίας Νανγκαρχάρ. Όπως και να έχουν τα πράγματα, οι τέσσερις
δημοσιογράφοι είναι πλέον νεκροί, έπεσαν κατά την επιτέλεση των καθηκόντων τους.

Στην τελευταία του ανταπόκριση ο Φουέντες μιλούσε για εκατοντάδες φιάλες με
αέριο σαρίν

Η τελευταία ανταπόκριση ενός δολοφονημένου δημοσιογράφου έχει εκ των πραγμάτων
συναισθηματική σημασία. Στην περίπτωση, όμως, του 42χρονου Χούλιο Φουέντες,
ενός εκ των πλέον γνωστών πολεμικών ανταποκριτών της Ισπανίας, έχει ταυτόχρονα
και μεγάλη ειδησεογραφική αξία: το τελευταίο ρεπορτάζ που έστειλε στην
εφημερίδα «El Mundo», λίγο πριν ξεκινήσει από το Τζαλαλαμπάντ για την
Καμπούλ, μιλούσε για μία εγκαταλελειμμένη βάση της Αλ Κάιντα – και για
εκατοντάδες φιαλίδια με υγροποιημένο αέριο σαρίν.

«Βρήκα τα φιαλίδια στη βάση Φαρμ Χάντα, 20 χιλιόμετρα νότια του Τζαλαλαμπάντ,
μερικά ήταν πεταμένα στο πάτωμα, πολλά άλλα τοποθετημένα μέσα σε κουτιά»,
ανέφερε ο Φουέντες. «Το υγρό που περιείχαν ήταν σχεδόν διάφανο, είχε ένα
υποκίτρινο χρώμα. Όταν κατόρθωσα να αποκρυπτογραφήσω την ετικέτα, ήταν
γραμμένη στα ρωσικά, άρχισα να τρέμω. Αυτό που κρατούσα στα χέρια μου ήταν
προφανώς ένα τρομερό νευροπαραλυτικό όπλο, το αέριο σαρίν, που χρησιμοποιήθηκε
το 1995 στο μετρό του Τόκιο από την αίρεση Υπέρτατη Αλήθεια».

Τριάντα κουτιά με δέκα φιαλίδια το καθένα. Ο Φουέντες τοποθέτησε «πολύ
προσεχτικά» ένα κουτί μέσα στην τσέπη του παντελονιού του. «Η πιο ανησυχητική
ανακάλυψη που έκανα στη βάση Φαρμ Χάντα, όμως», κατέληγε στο ρεπορτάζ του,
«ήταν σαράντα άλλα κιβώτια μεγάλων διαστάσεων, όλα κλειδωμένα με λουκέτα
κινεζικής κατασκευής». Ο Φουέντες δεν κατάφερε, τη μέρα εκείνη, να τα ανοίξει.
Ίσως να σχεδίαζε να επιστρέψει στη βάση, μετά το ταξίδι του στην Καμπούλ.