ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κρατίδια της υπαίθρου

Το παράδοξο είναι προφανές. Την ώρα που οι αγρότες κραυγάζουν στους δρόμους
για τη διατήρηση του παλιού προστατευτισμού, μια νέα ροή πληροφοριών διαχέεται
στην ύπαιθρο.

Οδηγίες, εγκύκλιοι, ανακοινώσεις κατευθύνονται από την πρωτεύουσα προς την
περιφέρεια, παρουσιάζοντας τις καινούργιες ευκαιρίες για απασχόληση. Όλα αυτά
συνοδευόμενα από λεπτομερείς περιγραφές για το πώς θα αρχίσει να κυλάει το
χρήμα στην ύπαιθρο. Δισεκατομμύρια κλεισμένα μέσα σε κωδικούς, γραμμένα μέσα
σε ιστοσελίδες, με τον τρόπο που γράφονται οι πειρασμοί.

Φαίνεται πως αρκεί κάποιος να απλώσει το χέρι του και θα γίνουν δικά του. Πως
αρκούν μερικές κινήσεις πληκτρολόγησης και η οθόνη θα γεννήσει νομίσματα.

Το ότι αυτό απέχει από την πραγματικότητα δεν οφείλεται σε κάποια ηλεκτρονική
εμπλοκή ή σε λάθος πληροφόρηση. Δεν ψεύδονται οι κρατικές υπηρεσίες για το ότι
το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης είναι υπαρκτό και μάλιστα ευρύχωρο. Ανάμεσα όμως
στην πηγή της ενημέρωσης και στους παραλήπτες της μεσολαβεί μια απόσταση, η
οποία καλύπτεται από ένα πλήθος περίεργων «επεξεργασιών» της πληροφορίας.

Παράγοντες και συνεργάτες παραγόντων, τρωκτικά και λαγωνικά της τοπικής
κοινωνίας, ένας ολόκληρος κόσμος ζιζανίων φυτρωμένων μέσα στον καινούργιο
ελληνοευρωπαϊκό αγρό ετοιμάζεται πυρετωδώς.

Είναι αυτοί που θα επιδιώξουν και πάλι να πουλήσουν διευκόλυνση, οδηγώντας με
το αζημίωτο τους ακατατόπιστους στο σωστό και μυστικό, υποτίθεται, μονοπάτι.

Απ’ ό,τι φαίνεται, το νέο αυτό σινάφι καιροσκόπων κυκλοφορεί άνετα μέσα στα
γραφεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Δεν υπάρχει φραγμός για την είσοδο και την έξοδο των επιτηδείων, που
αυτοπροτείνονται ως ικανοί να διεκπεραιώσουν μια υπόθεση, να φέρουν την
προσδοκία ενός γεωργού ή και ενός επιχειρηματία μέχρι τα πρόθυρα της ποθητής
χρηματοδότησης.

Είναι βέβαιο ότι, σε ορισμένους δήμους, νομαρχίες και περιφέρειες η μεσιτεία
αυτή γίνεται ανεκτή ή και υποθάλπεται. Είναι όμως, επίσης, βέβαιο πως αν αυτό
δεν σταματήσει εγκαίρως, τότε η ενίσχυση της υπαίθρου θα καταλήξει να είναι
επιδότηση αυτών που, αντί να οργώνουν τη γη, αρμέγουν τον «αέρα».

Το όλο ζήτημα κρίνεται, ουσιαστικά, αυτή την περίοδο. Ήδη στην επαρχία
διεξάγεται μια αναμέτρηση ανάμεσα στις δημιουργικές δυνάμεις και σε άλλες που
τρέφονται με την πεποίθηση ότι το παλιό πελατειακό σύστημα ποτέ δεν πεθαίνει.
Θα πρέπει λοιπόν να έχει αρκετό θάρρος η ηγεσία του κέντρου, ώστε να δει πώς η
περιβόητη αυτονομία της τοπικής εξουσίας μπορεί να γίνει ένα απλό προκάλυμμα
της αυθαιρεσίας της.

Δεν είναι κρατικισμός να ζητήσει ένα υπουργείο έλεγχο για το πώς
αντιλαμβάνεται τον ρόλο του ο θρονιασμένος πάνω στον προϋπολογισμό του
νομάρχης ή περιφερειάρχης.

Δεν είναι αποκέντρωση το να συγκροτούνται νέοι μηχανισμοί συναλλαγών και
δοσοληψιών με τη βοήθεια των οποίων ο τοπικός αξιωματούχος θα αναγορευτεί
ρυθμιστής των καταστάσεων, χωρίς όμως να παίρνει και την ευθύνη γι’ αυτό.

Γιατί, πράγματι, ενώ τις υποσχέσεις τις μοιράζει πλέον αφειδώς η περιφέρεια,
τις διαμαρτυρίες τις εισπράττει το κέντρο.

Μέσα σ’ αυτή τη σύγχυση, όπου η υπεκφυγή κινδυνεύει να πάρει θεσμικό
χαρακτήρα, η μόνη λύση είναι να αποκτήσουν το κύρος τους οι κεντρικοί θεσμοί.

Μόνο με την εγγύηση των τελευταίων θα πεισθεί ο ακατατόπιστος και δύσπιστος
άνθρωπος της επαρχίας πως δεν πρόκειται και πάλι να βρεθεί στον δρόμο,
τυλιγμένος σε μια κόλλα χαρτί. Και με το φάντασμα του Ροΐδη πίσω του να
κουνάει το κεφάλι του μελαγχολικά.

Ο Βασίλης Καραποστόλης είναι καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών.