Θα ξεπεράσουν το 1 τρισ. οι ιδιωτικές εκπαιδευτικές δαπάνες

Την ίδια στιγμή η παρατήρηση της εξέλιξης των δαπανών της ελληνικής
οικογένειας για εκπαίδευση – μόρφωση των παιδιών της, στη διάρκεια της
τελευταίας δεκαετίας, φανερώνει ότι αυτές καταλαμβάνουν όλο και μεγαλύτερο
μέρος στο σύνολο της ιδιωτικής κατανάλωσης. Ακόμη και σήμερα, που η «επένδυση»
στην εκπαίδευση των παιδιών (φροντιστήρια, γλώσσες, μεταπτυχιακά κ.λπ.) δεν
μπορεί να αναπαυθεί στη βεβαιότητα μιας ανάλογης «απόδοσης» (καθώς βιώνεται
ήδη η αντίφαση ότι την ίδια στιγμή που το πτυχίο γίνεται όλο και πιο αναγκαίο
στον αγώνα ένταξης στην αγορά εργασίας αποδεικνύεται όλο και λιγότερο ικανό να
διασφαλίσει μια θέση εργασίας), η ελληνική οικογένεια διατηρεί στο «μενού» των
προσδοκιών της την ελπίδα ότι η «οικονομική θυσία» για το «σχολικό» των
παιδιών, μπορεί να λειτουργήσει ως πασπαρτού για το άνοιγμα μιας
επαγγελματικής θέσης στην «κλειστή» αγορά εργασίας.

Αν, όμως, οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση είναι γνωστές, το μέγεθος των
ιδιωτικών εκπαιδευτικών δαπανών είναι τυπικά και επίσημα άγνωστο, ουσιαστικά
terra incognita, καθώς δεν καταχωρούνται στην πραγματική τους διάσταση στους
«εθνικούς λογαριασμούς» που παρουσιάζουν τι ξοδεύουν οι οικογενειακοί
προϋπολογισμοί των 2 περίπου εκατομμυρίων Ελλήνων μαθητών και σπουδαστών.

Παρουσιάζουμε σήμερα το συνολικό μέγεθος των ιδιωτικών εκπαιδευτικών δαπανών
μέσα από την ανάλυση και τη σύνθεση στοιχείων όλων των επιμέρους ερευνών που
έχουν πραγματοποιηθεί στον τομέα αυτό.

Τα «σχολικά βοηθήματα»

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Βιβλίου του ΕΚΕΒΙ, η ιδιωτική δαπάνη
για σχολικά βιβλία και εγκυκλοπαίδειες αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια κατά 226%
σε σταθερές τιμές. Η μεγάλη αυτή αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης για βιβλία
κατά κύριο λόγο προήλθε στην ουσία από «σχολικά βοηθήματα», τα γνωστά μας
«λυσάρια» ­ βοηθήματα και βιβλία εκμάθησης ξένων γλωσσών.

Είναι χαρακτηριστική η εξέλιξη των σχολικών βοηθημάτων ­ γνωστά σε όλη την
εκπαιδευτική κοινότητα ως «λυσάρια» ­, που κατά έναν «μυστηριώδη» τρόπο είναι
άμεσα συνδεδεμένα με τα σχολικά βιβλία αφού κάθε δημόσιο και δωρεάν παρεχόμενο
σχολικό βιβλίο «κουβαλάει» και το «λυσάρι» του. Μια μέτρια ολοκληρωμένη σειρά
από τα παραπάνω βιβλία για μια τάξη του Λυκείου στοιχίζει 40 χιλιάδες δραχμές,
για το Γυμνάσιο 20-30 χιλιάδες και για το Δημοτικό 15-20 χιλιάδες. Το πιο
«δυναμικό» αγοραστικό κοινό είναι αυτό του Λυκείου (240 χιλιάδες μαθητές),
όμως, διάφορες έρευνες έχουν δείξει ότι ένα μεγάλο μέρος του μαθητικού
πληθυσμού των Δημοτικών Σχολείων και ένα μεγαλύτερο των Γυμνασίων αγοράζει
αρκετά βοηθήματα. Το σύνολο των ετήσιων ιδιωτικών δαπανών ξεπερνάει τα 15 δισ.

Φροντιστήρια και ιδιαίτερα μαθήματα

Τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα μαθήματα έχουν αναδειχθεί, όπως είναι γνωστό,
στους «χρυσούς ναούς» μιας κατώτερης παιδείας.

Σύμφωνα με την Ομοσπονδία Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ελλάδος (ΟΕΦΕ),
250.000-260.000 μαθητές παρακολουθούν φροντιστήρια Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Το μέγεθος αυτό «συναρμολογείται» από 157 περίπου χιλιάδες μαθητές του
Λυκείου, δηλαδή, περίπου 65% στον συνολικό λυκειακό πληθυσμό και 108 χιλιάδες
μαθητές του Γυμνασίου, περίπου 30% στον αντίστοιχο γυμνασιακό πληθυσμό.

Σύμφωνα με υπολογισμούς, οι ιδιωτικές εκπαιδευτικές δαπάνες για φροντιστήρια
Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης θα ξεπεράσουν φέτος τα 142 δισ. Στο ποσό αυτό
πρέπει να προστεθούν περίπου 25-30 δισ. δρχ. που υπολογίζεται ότι είναι η
ετήσια δαπάνη για ιδιαίτερα μαθήματα.

Ένα εκατομμύριο Έλληνες παρακολουθούν μαθήματα ξένων γλωσσώνΣύμφωνα με
μελέτη του Κλάδου Φροντιστηρίου Ξένων Γλωσσών που πραγματοποιήθηκε από την
εταιρεία Niche για λογαριασμό του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, ένα
εκατομμύριο Έλληνες παρακολουθούν φροντιστήρια ξένων γλωσσών. Από αυτούς το
40% περίπου είναι μαθητές Δημοτικού, το 40% είναι σχολικής ηλικίας 13-18 ετών,
δηλαδή, Γυμνασίου, Λυκείου – ΤΕΕ, και το μεγαλύτερο μέρος των υπολοίπων νέοι
που σπουδάζουν στην Τριβάθμια Εκπαίδευση.

Με βάση τα μηνιαία δίδακτρα κατά τάξη μπορούμε να υπολογίσουμε ότι οι
οικογενειακοί προϋπολογισμοί θα πληρώσουν φέτος για δίδακτρα περίπου 230 δισ.
δραχμές. Παράλληλα, 7 δισ. δραχμές προβλέπεται να πληρώσουν για εξέταστρα οι
180 χιλιάδες, περίπου, μαθητές, για την πιστοποίηση των γνώσεών τους σε ξένες
γλώσσες σε ξένους και ελληνικούς οργανισμούς (British Council, Institut
Francais d’ Athenes, Goethe Instituts, PALSO κ.λπ.), ενώ οι ιδιωτικές δαπάνες
για την αγορά των ξενόγλωσσων φροντιστηριακών βιβλίων υπολογίζεται ότι φτάνουν
τα 10 δισ. δραχμές.

Έτσι η συνολική ιδιωτική εκπαιδευτική δαπάνη για ξένες γλώσσες ανέρχεται σε
247 δισ. δραχμές.

Το κόστος της «εσωτερικής» φοιτητικής μετανάστευσης…

Περίπου 100.000 φοιτητές και σπουδαστές (σε σύνολο 500 χιλιάδων εγγεγραμμένων
εκ των οποίων οι «ενεργοί» είναι 280 χιλιάδες) σπουδάζουν φέτος σε ΑΕΙ ή ΤΕΙ
εκτός τόπου μόνιμης κατοικίας. Η ετήσια εκπαιδευτική δαπάνη των οικογενειακών
προϋπολογισμών που περιλαμβάνει το κόστος διαμονής, συντήρησης και μετακίνησης
των φοιτητών ανέρχεται με τους πιο μετριοπαθείς υπολογισμούς στα 150 δισ.

… και της «εξωτερικής»

Όπως είναι γνωστό, χιλιάδες νέοι στρέφονται κάθε χρόνο σε πανεπιστήμια του
εξωτερικού για προπτυχιακές ή μεταπτυχιακές σπουδές. Μάλιστα στο θέμα της
«φοιτητικής μετανάστευσης» η χώρα μας κατέχει ένα θλιβερό προνόμιο που
«θρυμματίζει» τα ευρωπαϊκά σύνορα, καθώς, μαζί με το Ιράν, είναι η πρώτη
παγκοσμίως στην εξαγωγή φοιτητών.

Αν υπολογίσουμε ότι ο αριθμός των Ελλήνων προπτυχιακών και μεταπτυχιακών
φοιτητών στο εξωτερικό είναι περίπου 60 χιλιάδες και η μέση ετήσια δαπάνη
είναι 3 εκατομμύρια, μπορούμε να εκτιμήσουμε ότι η συνολική ετήσια δαπάνη
πρέπει να ξεπερνάει σήμερα τα 180 δισ. δρχ.!

Ωδεία, κομπιούτερ και γυμναστήρια

Κυρίως στις ηλικίες των μαθητών του Δημοτικού και του Γυμνασίου προστίθενται
οι γνωστές «εξωσχολικές δραστηριότητες» όπως είναι τα ωδεία (μουσικά όργανα),
οι σχολές χορού (μπαλέτο), τα γυμναστήρια, τα κολυμβητήρια, τα «καράτε» και τα
«νεοφώτιστα» φροντιστήρια computer. Το ετήσιο συνολικό κόστος υπολογίζεται ότι
είναι περίπου 20 δισ. και μοιράζεται στο 15%-20% περίπου των οικογενειακών
προϋπολογισμών των χιλιάδων μαθητών της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας
Εκπαίδευσης.

Η ιδιωτική εκπαίδευση

Ο χάρτης της εκπαίδευσης που οργανώνεται και λειτουργεί από φυσικά και νομικά
πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου περιλαμβάνει:

α. Τα νηπιαγωγεία, την Πρωτοβάθμια (Δημοτικά) και Δευτεροβάθμια
Εκπαίδευση (Γυμνάσια – Λύκεια και ΤΕΕ), όπου το 2000/2001 φοίτησαν περίπου 94
χιλιάδες μαθητές και η ετήσια ιδιωτική δαπάνη ξεπέρασε τα 90 δισ.

β. Τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (Ιδιωτικά ΙΕΚ) στα οποία
φοιτούν περίπου 15 χιλιάδες σπουδαστές με ετήσιο κόστος 15 δισ.

γ. Τα λεγόμενα Εργαστήρια Ελευθέρων Σπουδών ­ «Κολέγια» ­
«Foundations». Με βάση τα στοιχεία ερευνών που επεξεργάστηκαν ο
πανεπιστημιακός Π. Γετίμης και ο Δ. Ζωντήρος, προκύπτει ότι σ’ αυτούς τους
οργανισμούς σπουδάζουν περίπου 35.000 φοιτητές και οι εκτιμώμενες ετήσιες
ιδιωτικές δαπάνες ανέρχονται στα 40-50 δισ. δρχ.

Οι συνολικές δαπάνες για την ιδιωτική εκπαίδευση υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τα
150 δισ. (πίνακας 2).