Διαστάσεις Πρεσβευτές και προφήτες

Κριστιάν Σαλμόν: «Η νέα λογοκρισία είναι υπερ-εθνική»

Η λογοκρισία βρισκόταν ανέκαθεν κοντά μας. Απλώς, αλλάζει κάθε τόσο πρόσωπο.
Παλιότερα την ασκούσε το ολοκληρωτικό κράτος και ήταν περιορισμένη στα όρια
αυτού του κράτους. Και μολονότι σε πολλά κράτη η κατάσταση αυτή διατηρείται,
από το 1989 κι ύστερα παρατηρείται μια καινούργια λογοκρισία, που ασκείται από
υπερεθνικές εξτρεμιστικές οργανώσεις και έχει πλέον στόχο όχι το βιβλίο, αλλά
τον συγγραφέα. Δεν πρέπει να καεί το προϊόν, αλλά να σωπάσει ο δημιουργός. Να
του απαγορευτεί να περιγράφει τον κόσμο μέσα από τη μυθιστοριογραφία. Με κάθε
τίμημα ­ έστω και τη ζωή του.

Το σημείο καμπής ήταν βέβαια ο «φετφάς» κατά του Σαλμάν Ρούσντι, λέει στην
Ελ Παΐς ο Γάλλος συγγραφέας Κριστιάν Σαλμόν, γενικός γραμματέας του
Διεθνούς Κοινοβουλίου των Συγγραφέων και από τους εμπνευστές της επιθεώρησης
«Autodafé». To περιοδικό αυτό, που κυκλοφορεί σε εννιά χώρες από
ισάριθμους εκδοτικούς οίκους (μεταξύ των οποίων οι εκδόσεις ΑΓΡΑ), γεννήθηκε
από το δίκτυο των πόλεων-καταφυγίων που ίδρυσε το Διεθνές Κοινοβούλιο για να
φιλοξενήσει συγγραφείς διωκόμενους στις χώρες τους. Ο κίνδυνος ήταν το δίκτυο
αυτό να παραμείνει σιωπηρό. Κι έτσι αποφασίστηκε να εκδοθεί ένα έντυπο που θα
δίνει βήμα στα θύματα της νέας λογοκρισίας.

Όταν ιδρύθηκε το δίκτυο των πόλεων-καταφυγίων, θυμάται ο Σαλμόν, ένας
δημοσιογράφος τον ρώτησε γιατί υπερασπίζεται μόνο τους συγγραφείς. Κι εκείνος
απάντησε ότι οι συγγραφείς είναι κάτι σαν πρεσβευτές του λαού τους. Όταν
απειλείται ένας συγγραφέας, δέχεται απειλή ολόκληρος ο λαός του. Αυτό που
έγινε με τα αγάλματα του Βούδα στο Αφγανιστάν και με την επίθεση εναντίον των
Διδύμων Πύργων είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας απειλής. Η
γραμμή ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία δεν αφορά μόνο τους
συγγραφείς, αλλά όλους μας.

Το δεύτερο τεύχος του Autodafé, που θα κυκλοφορήσει σε λίγες μέρες, θα
έχει στο εξώφυλλό του μια φωτογραφία από τη σπηλιά του Αφγανιστάν όπου
βρίσκονταν τα αγάλματα του Βούδα και θα φιλοξενεί αφιερώματα σε πόλεις που
έχουν ζήσει μεγάλες συγκρούσεις, όπως η Βηρυτός, η Αβάνα, η Βαγδάτη και το
Βελιγράδι. Ανάμεσα στους συγγραφείς που υπογράφουν άρθρα είναι ο Βίκτορ
Πελέβιν, ο Ράσελ Μπανκς, ο Μπασκίμ Σέχου, ο Χουάν Βιγιόρο, ο Κάρλος Μονσιβάις
και άλλοι. «Δεν υπάρχει πλέον αμφιβολία ότι οι συγγραφείς προβλέπουν αυτά που
θα συμβούν», τονίζει ο Σαλμόν. «Όταν ιδρύθηκε το Κοινοβούλιο των Συγγραφέων,
το 1993, ο Σαλμάν Ρούσντι είχε προειδοποιήσει ότι βιώνουμε μια νέα μορφή
τρομοκρατίας που δεν θα πλήττει μόνο τους συγγραφείς, αλλά θα αλλάξει και τον
κόσμο. Δυστυχώς, η εκτίμηση αυτή επαληθεύτηκε».