ΔΡΟΜΟΙ

Μια φορά…

… και έναν καιρό, η διάκριση ανάμεσα σε εμπολέμους και αμάχους ήταν ένα
βασικό γνώρισμα των πολιτισμένων εθνών. Ο πόλεμος εθεωρείτο το έσχατο βήμα για
την επίλυση των διαφορών μεταξύ εθνών (όχι ατόμων). Και ήταν ένα βήμα που
κανείς δεν το έκανε με ελαφριά καρδιά. Όταν έκαναν πόλεμο, τα πολιτισμένα έθνη
έστελναν στο πεδίο της μάχης εκπαιδευμένους στρατιώτες. Η σκόπιμη
κατατρομοκράτηση ή σφαγή ανεκπαίδευτων, άοπλων πολιτών εθεωρείτο πράξη
δειλίας, ατιμίας και απόδειξη βαρβαρότητας ­ κάτι που δεν ήθελε να κάνει
κανείς στρατιώτης που σεβόταν τον εαυτό του.

Ο Θεός…

… της βιβλικής ιουδαιοχριστιανικής παράδοσης μπορεί να επέμενε πως οι
Ισραηλίτες έπρεπε να σκοτώσουν άνδρες, γυναίκες και παιδιά των Εθνικών, ώσπου
να ανακτήσουν τη Γη της Επαγγελίας, αλλά ο σεβασμός προς τους αμάχους εν καιρώ
πολέμου τηρήθηκε από πολλά θρησκευτικά συστήματα και ιδιαίτερα από το Ισλάμ:
«Πολέμα για τον αγώνα του Αλλάχ, αλλά μην παραβαίνεις τα όρια. Γιατί ο Αλλάχ
δεν αγαπά τους παραβάτες» (Κοράνι, 2, 190). «Μη σκοτώνεις γέρο, παιδί ή
γυναίκα. Αφού η γυναίκα δεν πολεμούσε, γιατί τότε να σκοτωθεί;» (προφήτης
Μωάμεθ). Όλα αυτά δείχνουν πως οι τρομοκράτες της 11ης Σεπτεμβρίου
αντιπροσωπεύουν το Ισλάμ όσο και η Κου Κλουξ Κλαν αντιπροσωπεύει τη
χριστιανοσύνη.

Μετά τη φρίκη…

… δύο παγκόσμιων πολέμων, το 1949, νέες συνθήκες στη Γενεύη ξανάγραψαν τους
νόμους του πολέμου για την προστασία των αμάχων. Για ανθρωπιστικούς λόγους,
αυτές οι συνθήκες απαιτούν από τους εμπολέμους να φορούν στολές, να φέρουν τα
όπλα τους εμφανώς και να τηρούν το δίκαιο του πολέμου. Ας δούμε τους ορισμούς
του πολέμου και της τρομοκρατίας στο λεξικό μας. Τρομοκρατία είναι η παράνομη
χρήση ή απειλή χρήσης βίας από ένα άτομο ή μια οργάνωση κατ’ ανθρώπων ή κατά
περιουσίας με την πρόθεση εκφοβισμού ή καταναγκασμού κοινωνιών ή κυβερνήσεων,
συχνά για ιδεολογικούς ή πολιτικούς λόγους. Πόλεμος είναι μια κατάσταση
ανοιχτής, ένοπλης και συχνά παρατεταμένης σύγκρουσης μεταξύ εθνών, κρατών ή
παρατάξεων. Μπορεί να μην το γράφει το λεξικό, αλλά οι χώρες δεν κάνουν
πολέμους από πλήξη. Όπως και η τρομοκρατία, οι πόλεμοι γίνονται και αυτοί με
την πρόθεση εκφοβισμού ή καταναγκασμού, συνήθως για ιδεολογικούς ή πολιτικούς
λόγους. Τότε σε τι διαφέρουν πόλεμος και τρομοκρατία; Στην «παρανομία». Όμως,
παράνομοι ήταν κάποτε «τρομοκράτες» όπως ο Αραφάτ και ο Ντε Γκωλ.

Ένας πόλεμος…

… μπορεί να είναι και αυτός το ίδιο παράνομος όσο και η τρομοκρατία. Γιατί
τόσο ο πόλεμος όσο και η τρομοκρατία πρέπει να κρίνονται με τα ίδια κριτήρια.
Ποιος είναι ο πολιτικός στόχος τους; Είναι η ελευθερία; Πέφτουν άμαχοι θύματά
τους; Αν υποθέσουμε πως υπάρχει «δίκαιος πόλεμος», τότε θα πρέπει να δεχτούμε
πως υπάρχουν και «δίκαιοι τρομοκράτες», όπως εθεωρείτο ο Μπιν Λάντεν όταν
έπαιρνε χρήματα από τη CIA για να πολεμήσει τους Σοβιετικούς εισβολείς στο
Αφγανιστάν.