Λάθος… εχθρό θα νικήσουν οι ΗΠΑ

«Γρήγορα!! 1) Πριν από το Ραμαζάνι. 2) Πριν από τον χειμώνα. 3) Πριν από τις διαδηλώσεις των ειρηνιστών της Δύσης». (Του Plantu, από τη «Μοντ»)

Ένας ακριβώς μήνας συμπληρώνεται σήμερα από την έναρξη των πολεμικών
επιχειρήσεων στο Αφγανιστάν. Και όλοι, «γεράκια» και «περιστέρια», συμφωνούν:
ο πόλεμος δεν πηγαίνει καλά.

Το επιχείρημα των «γερακιών» είναι η αντοχή των Ταλιμπάν, που αρνούνται να
καταρρεύσουν. Το επιχείρημα των «περιστεριών» έχει σχέση με τους αμάχους, οι
οποίοι έχουν να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς,
την καταστολή των Ταλιμπάν και την πείνα.

Το πρόβλημα είναι όμως βαθύτερο. Και έχει να κάνει με μια θεμελιώδη αντίφαση
της αμερικανικής πολιτικής. Η στρατιωτική στρατηγική της αμερικανικής
κυβέρνησης βρίσκεται σε σύγκρουση με την πολιτική της στρατηγική. Κι όταν δεν
κάνεις πόλεμο εναντίον ενός άλλου κράτους, αλλά εναντίον της τρομοκρατίας,
αυτό που κρίνει το αποτέλεσμα είναι η πολιτική, και όχι η στρατιωτική ισχύς. Η
πολιτική είναι εκείνη που καθορίζει το μέγεθος του σημαντικότερου κεφαλαίου
του αντιπάλου, δηλαδή της δεξαμενής από την οποία αντλεί οπαδούς. Η πολιτική
είναι εκείνη που αποφασίζει πόσες χώρες συμμετέχουν στο μέτωπο της διεθνούς
αστυνόμευσης, που αποτελεί τη σπονδυλική στήλη οποιασδήποτε εκστρατείας κατά
της τρομοκρατίας. Η πολιτική είναι εκείνη που αποφασίζει πόσο καιρό η κοινή
γνώμη θα υποστηρίζει τον πόλεμο.

Για να καταλάβουμε τι δεν πηγαίνει καλά με αυτή την εκστρατεία, και γιατί,
πρέπει να κάνουμε μια αναδρομή στα αίτια και στους στόχους αυτού του πολέμου.
Οι στόχοι είναι η εξουδετέρωση των δικτύων των τρομοκρατών που βρίσκονται πίσω
από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και η σύλληψη του εγκεφάλου εκείνων των
επιθέσεων, του Οσάμα Μπιν Λάντεν. Στις εβδομάδες που μεσολάβησαν ανάμεσα στις
τρομοκρατικές επιθέσεις και στην έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων, είχε
γίνει στην κυβέρνηση και στον Τύπο μια έντονη συζήτηση για τη στρατηγική που
έπρεπε να ακολουθηθεί. Ένα από τα ζητήματα που συζητήθηκαν ήταν η έκταση του
πολέμου. Θα έπρεπε να επεκταθεί πέραν του Αφγανιστάν, για παράδειγμα στο Ιράκ;
Η απόφαση που ελήφθη ήταν να περιοριστεί στο Αφγανιστάν, τουλάχιστον προς το
παρόν.

Το δεύτερο θέμα

Κουέτα, Πακιστάν. Οι Αφγανοί Μοχάμεντ και Μπισμιλάχ Ακτάρ νοσηλεύονται σε νοσοκομείο της περιοχής, στο οποίο μεταφέρθηκαν μετά τον τραυματισμό τους κατά τη διάρκεια αμερικανικών βομβαρδισμών στο Βόρειο Αφγανιστάν

Ένα δεύτερο ζήτημα, που συζητήθηκε πολύ περισσότερο, ήταν αν πρέπει να
ανατραπεί το καθεστώς των Ταλιμπάν προκειμένου να καταστεί δυνατή η
εξουδετέρωση των τρομοκρατών. Ακόμη κι όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί, αυτό το
θέμα δεν είχε λυθεί. Ο υπουργός Αμύνης Ντόναλντ Ράμσφελντ μιλούσε απλώς για τη
«δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν μια μακρά αντιτρομοκρατική δράση, σε
συνδυασμό με την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας». Όσο προχωρούσαν όμως οι
βομβαρδισμοί, τόσο γινόταν σαφές ότι η ανατροπή των Ταλιμπάν αποτελούσε βασικό
στόχο. Ο Ράμσφελντ τόνισε πρόσφατα ότι ίσως οι Ηνωμένες Πολιτείες να μην
μπορέσουν ποτέ να συλλάβουν τον Μπιν Λάντεν. Από την άλλη πλευρά, είπε, οι
Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να ανατρέψουν τους Ταλιμπάν.

Διπλή σττρατηγική

Στην πραγματικότητα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εγκατέλειπαν εκείνη τη στιγμή αυτό
που θέλουν να κάνουν και περιορίζονταν σε αυτό που μπορούν να
κάνουν. Προέκυψε έτσι μια διπλή στρατηγική. Πρώτον, θα υποστηριχθούν οι
μαχητές της Συμμαχίας του Βορρά. Το κακό είναι ότι οι άνθρωποι εκείνοι δεν
κυβέρνησαν με υποδειγματικό τρόπο τη χώρα κατά τη δεκαετία του ’90. Δεύτερον,
θα επιδιωχθεί η εξέγερση των Παστούν του Νότου εναντίον των Ταλιμπάν. Και αυτή
η ελπίδα όμως διαψεύστηκε από τα γεγονότα. Οι βομβαρδισμοί όχι μόνο δεν
οδήγησαν σε μια εξέγερση εναντίον των Ταλιμπάν, αλλά συσπείρωσαν την κοινή
γνώμη γύρω από το καθεστώς. Ύστερα ήλθε η σύλληψη και εκτέλεση του Αμπντούλ
Χακ, ο οποίος εισήλθε στη χώρα για να οργανώσει μια εξέγερση.

Οι προτάσεις

Ορισμένοι αναλυτές ζητούν τώρα να περιοριστούν οι στόχοι αυτού του πολέμου στη
στρατιωτική νίκη. Αυτό που πρέπει να επιδιώξουμε είναι η καταστροφή της Αλ
Κάιντα και των Ταλιμπάν, έγραψε ο Τσαρλς Κράουτχαμερ στην «Ουάσιγκτον Ποστ».
«Το τι θα γίνει μετά είναι ένα ενδιαφέρον πρόβλημα. Αλλά έρχεται μετά». Και ο
γερουσιαστής Τζον ΜακΚέιν ζήτησε να ενταθούν οι βομβαρδισμοί και να σταλούν
χερσαίες δυνάμεις.

Αυτές οι προτάσεις έχουν το πλεονέκτημα ότι είναι ρεαλιστικές. Οι Ηνωμένες
Πολιτείες μπορούν αναμφίβολα να νικήσουν τους ταλιμπάν σε ένα χερσαίο πόλεμο
και να καταλάβουν το Αφγανιστάν. Η πολιτική, όμως, δεν θα εξαφανιστεί επειδή
θα αγνοηθεί. Το κράτος που λείπει σήμερα στο Αφγανιστάν θα εξακολουθήσει να
λείπει. Οι Ταλιμπάν και η Αλ Κάιντα θα συνεχίσουν να υπάρχουν υπογείως και να
υπονομεύουν τους στρατούς κατοχής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν έτσι να
κερδίσουν τον πόλεμο στο Αφγανιστάν. Το τίμημα όμως θα είναι να χάσουν τον
πόλεμο κατά της τρομοκρατίας.

Ο Τζόναθαν Σελ είναι αρθρογράφος του αμερικανικού περιοδικού «The Nation».