ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κομματικοί άνθρακες

Ο κυβερνητικός ανασχηματισμός μονοπώλησε το ενδιαφέρον των τελευταίων
εβδομάδων, άλλες όμως πολιτικές εξελίξεις έχουν ουσιαστικότερες συνέπειες. Το
κομματικό σύστημα κινείται, αλλά όχι στην κατεύθυνση που αναμέναμε.

Επί χρόνια οι πολιτικοί επιστήμονες αναγγέλλουν το αναπόφευκτο τέλος του
δικομματισμού στην Ελλάδα. Στην πραγματικότητα, το αντίθετο συμβαίνει: ολοένα
συρρικνώνονται, πέρα από τις πολιτικές προτάσεις και οι θεσμικές δυνατότητες
έκφρασης του διαφορετικού, ενώ και τα ίδια τα δύο μεγάλα κόμματα όλο και
απομακρύνουν, με τις πράξεις τους, το αμφιπλεύρως υπεσχημένο «άνοιγμα στην
κοινωνία».

Μετά την πανηγυρική, εκ φύσεως, ατμόσφαιρα του Συνεδρίου του κυβερνώντος
κόμματος, η επέλευση του ανασχηματισμού οφείλει να προσγειώσει πολιτικούς και
αναλυτές.

Ένας ανασχηματισμός δεν αρκεί ποτέ από μόνος του για να αλλάξει η πολιτική
μιας κυβέρνησης, θα μπορούσε ίσως όμως ­ αυτό πρέπει να ήταν το στοίχημα του
Πρωθυπουργού ­ να μεταβάλει, ιδίως εφόσον συνδυάζεται και με εσωκομματική
αναδιάρθρωση, το κλίμα άσκησης της όποιας πολιτικής, άρα και το πλαίσιο λήψης
των κρίσιμων αποφάσεων.

Οι πρώτες ενδείξεις φανερώνουν ότι κάτι τέτοιο είναι δύσκολο να συμβεί. Και
τούτο γιατί, με επίσημο στόχο τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση της
αποτελεσματικότητας του κυβερνητικού έργου, έλαβε χώρα ένας ανασχηματισμός με
κυρίως εσωκομματικό, τελικά, αντίκτυπο.

Άλλαξε η ιεράρχηση (των ίδιων) προσώπων, αλλά δεν ακούστηκε ούτε στο Συνέδριο
ούτε στις προγραμματικές δηλώσεις της νέας κυβέρνησης τίποτα καινούργιο για
την ανάγκη νέων πολιτικών ιεραρχήσεων, ανάγκη που, όσο και να διογκώθηκε
τεχνητά, βρισκόταν ­ και, φοβούμαι, συνεχίζει να βρίσκεται ­ στον πυρήνα του
κλίματος δυσαρέσκειας για τον τρόπο άσκησης της εξουσίας. Απεικονίσθηκε,
μέχρις εκατοστού, η άτυπη, αλλά πλέον ανυπέρβλητη ενδοπαραταξιακή ποσόστωση
του Συνεδρίου (8 προς το 3), αλλά ελάχιστα διευκρινίσθηκε τι μορφή μπορεί να
λάβει η πολιτική εντολή ανανέωσης, που είναι η μόνη που ενδιαφέρει τον
ελληνικό λαό.

Οι αλλαγές ή μετακινήσεις υπαγορεύθηκαν σε πολλές περιπτώσεις από τη λογική
της καραμπόλας παρά με βάση αποτίμηση έργου ή ουσιαστικά προσόντα προσφοράς ή
καταλληλότητα για συγκεκριμένη θέση.

Ο όγκος του κυβερνητικού σχήματος δείχνει περισσότερο αδυναμία παρά πληθώρα
καθαρών επιλογών, ενώ η υπό μορφή νουθεσίας τήρηση αποστάσεων από την
προηγούμενη κυβέρνηση (συνεργαστείτε, εξοικονομήστε, αποκεντρώστε) είναι
αμφίβολο αν περιέχει την αναγκαία δόση αυτοκριτικής. Στο ίδιο δε το «νέο»
κόμμα, υπό τον πολύπειρο «νέο» γραμματέα του, αυτό που κυρίως χρειάζεται είναι
οργανωτικές και δομικές αλλαγές, αλλά είναι άγνωστο αν αυτή τη στιγμή
κυοφορείται η υλοποίηση ή η εγκατάλειψή τους.

Στην αίσθηση μιας μάλλον ανολοκλήρωτης ανανέωσης της κυβερνητικής παράταξης
προστέθηκε μια σειρά εξελίξεων που αποδυναμώνουν τον αντιπολιτευτικό λόγο. Οι
«Ταύροι» μπήκαν τελικά στο μαντρί αντί για το υαλοπωλείο και έτσι χάνεται,
χωρίς μάλιστα να καταλάβει και η ίδια τον λόγο (που δεν ήταν πάντως πρωτίστως
οικονομικός) μια φωνή που τουλάχιστον διέφερε.

Ο Συνασπισμός ετοιμάζεται με μεγάλη επιμέλεια να γίνει «Διασπαστισμός» και
μάλιστα για ένα θέμα (τη στάση έναντι του πολέμου) που υποτίθεται ότι αφορά
τις ηθικές του συνιστώσες, ενώ αποκαλύπτει ξεκαθάρισμα παλαιών λογαριασμών.

Το ΚΚΕ αποδεικνύει με κάθε νέα του τοποθέτηση ότι έχει ήδη ολοκληρώσει την
πορεία που το οδήγησε από την έξωθεν επιβαλλόμενη γραφειοκρατία στην αυτόφωτη
γραφικότητα. Η δε αξιωματική αντιπολίτευση βλέπει άλλο ένα ώριμο φρούτο να της
πέφτει στο κεφάλι και ξανά, με παχιά λόγια και ισχνή δράση, τα βάζει με το
δέντρο. Ελπίζω τουλάχιστον η νέα κυβέρνηση να μην υπολογίζει, μέσα σε αυτό το
κλίμα, ότι θα μειωθεί απέναντί της η αυστηρότητα του πολίτη.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.