Οι επιπτώσεις της κρίσης θα ξεπεραστούν γρήγορα

Ο Δημήτιος Γκούμας είναι Διευθύνων σύμβουλος ΕΤΕΒΑ

Τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου επέδρασαν καταλυτικά στη ήδη πτωτική πορεία
των διεθνών κεφαλαιαγορών, γεγονός που αντανακλά και τις εκτιμήσεις για
επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας των ΗΠΑ και των χωρών της
Ευρώπης.

Η διαφαινόμενη ύφεση και ειδικότερα η πτώση των χρηματιστηριακών δεικτών και
του όγκου συναλλαγών επηρέασε σημαντικά τις εταιρείες του χρηματοπιστωτικού
τομέα, τόσο σε επίπεδο δραστηριότητας όσο και σε επίπεδο αποτίμησης των
μετοχικών χαρτοφυλακίων τους.

Ειδικότερα στον κλάδο των επενδυτικών τραπεζών, τα γεγονότα της 11ης
Σεπτεμβρίου επιτάχυναν τις αρνητικές εξελίξεις που είχαν ουσιαστικά
δρομολογηθεί εν όψει της υφέρπουσας κρίσης. Σειρά επενδυτικών σχεδίων που
αντιμετωπίζονταν ήδη με σκεπτικισμό ανεστάλησαν ή και ακυρώθηκαν. Οι
επενδυτικές τράπεζες ξεπέρασαν οριστικά τους ενδοιασμούς τους για σημαντικές
απολύσεις και αναδιαρθρώσεις των δραστηριοτήτων τους, καθώς η πτώση του όγκου
συναλλαγών στα χρηματιστήρια και η συνεπακόλουθη συρρίκνωση των εργασιών
επενδυτικής τραπεζικής (διαχείριση χαρτοφυλακίων, αναδοχές, συγχωνεύσεις και
εξαγορές, συμβουλευτικές υπηρεσίες) είχε ήδη οδηγήσει σε σημαντική μείωση τα
έσοδά τους.

Σύμφωνα με έρευνα της Morgan Stanley Dean Witter σχετικά με τις δραστηριότητες
επενδυτικής τραπεζικής, στη διάρκεια του οκταμήνου του 2001 ο όγκος των
αναδοχών στην Ευρώπη ήταν κατά 35% χαμηλότερος από το αντίστοιχο διάστημα του
2000. Στον τομέα των συγχωνεύσεων και εξαγορών παρατηρήθηκε επίσης σημαντική
μείωση του όγκου κατά 51% στο εξάμηνο του 2001 σε σχέση με το αντίστοιχο
διάστημα του προηγούμενου έτους. Όσον αφορά τις ΗΠΑ, η μείωση που παρατηρήθηκε
στις αναδοχές ήταν αρκετά χαμηλότερη, της τάξης του 9% στο οκτάμηνο, αντίθετα
με τον τομέα των συγχωνεύσεων και εξαγορών, όπου ο όγκος μειώθηκε κατά 56%.

Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν η εντυπωσιακή μείωση κερδών που υπέστησαν
εταιρείες – κολοσσοί της επενδυτικής τραπεζικής. Η Μοrgan Stanley, η Goldman
Sachs, η Lehman Brothers και η Bear Sterns είδαν τα κέρδη του τρίτου τριμήνου
του 2001 (περίοδος 1.6 – 31.8.2001) να μειώνονται κατά 41%, 43%, 32% και 26%
αντίστοιχα σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2000. Η συρρίκνωση των εργασιών
επενδυτικής τραπεζικής οδήγησε τις τράπεζες σε δραστική μείωση του προσωπικού
που απασχολούν στον τομέα αυτό (Credit Suisse 2.750 άτομα, Goldman Sachs 950
άτομα, Merrill Lynch 1.100 άτομα, ΑΒΝ Amro 500 άτομα και Morgan Stanley 1.700
άτομα), ενώ περαιτέρω περικοπές εξαγγέλθηκαν μετά το τρομοκρατικό χτύπημα.

Όσον φορά την Ελλάδα, η επενδυτική τραπεζική δεν ασκείται ­ κατά κανόνα ­ από
εξειδικευμένες τράπεζες και επομένως είναι δυσχερής η αναγνώριση των
επιπτώσεων της μειωμένης επενδυτικής δραστηριότητας. Σε ενοποιημένο όμως
επίπεδο, τα κέρδη των τραπεζικών ομίλων αναμένεται να επηρεαστούν από τη
μείωση των κερδών των θυγατρικών τους εταιρειών (διαχειρίσεως αμοιβαίων
κεφαλαίων, επενδύσεων χαρτοφυλακίου, ασφαλιστικές, χρηματιστηριακές). Οι
απώλειες αυτές βεβαίως θα υποκατασταθούν σε σημαντικό βαθμό, κυρίως από τις
αυξημένες εργασίες της παραδοσιακής τραπεζικής και ιδιαίτερα της στεγαστικής
και καταναλωτικής πίστης λόγω της μείωσης των επιτοκίων, αλλά και από την
προώθηση προϊόντων κατάλληλων για άντληση κεφαλαίων σε περιόδους
χρηματιστηριακής ύφεσης, όπως για παράδειγμα τα ομολογιακά δάνεια, τα
μετατρέψιμα ομολογιακά δάνεια κ.λπ.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, οι επιπτώσεις της κρίσης στις ελληνικές τράπεζες θα
είναι μεν ορατές, αλλά δεν φαίνεται να αποκτούν πιο μακροχρόνιο χαρακτήρα.
Πράγματι, όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η πιθανότητα για βαθύτερη
κρίση απομακρύνεται, καθώς ενάμιση μήνα μετά το τρομοκρατικό χτύπημα οι
διεθνείς χρηματιστηριακοί δείκτες έχουν ανακτήσει τις απώλειες που υπέστησαν,
βοηθούντων και των νομισματικών και δημοσιονομικών μέτρων που ελήφθησαν.
Επίσης και το ελληνικό χρηματιστήριο βρίσκεται σε πορεία επανάκτησης των
απωλειών του από την 11η Σεπτεμβρίου.

Οι εκθέσεις των αναλυτών τοποθετούν την ουσιαστική ανάκαμψη των κεφαλαιαγορών
των ΗΠΑ και της Ευρώπης στο δεύτερο εξάμηνο του 2002. Όσον αφορά στην Ελλάδα,
υπάρχουν περισσότεροι λόγοι για ταχύτερη και εντονότερη ανάκαμψη, δεδομένου
αφενός του προβλεπόμενου ρυθμού ανάπτυξης του ΑΕΠ, ο οποίος είναι μεγαλύτερος
από τον μέσο όρο των ευρωπαϊκών χωρών, αφετέρου της ελκυστικότητας, από
πλευράς αποτίμησης, των μετοχών που διαπραγματεύονται στο ελληνικό
Χρηματιστήριο.