ΠΕΤΡΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ Δεν είναι ρεύμα το λευκό ­ είναι πολιτικά ανύπαρκτη ψήφος

Παρασκευή μεσημέρι στον όγδοο όροφο του υπουργείου Παιδείας. Ο Πέτρος
Ευθυμίου είναι χωμένος πίσω από το γραφείο του, με θέα, προνομιακή, τη βόρεια
πλευρά της Ακρόπολης. Δουλεύει. «Εσείς δεν τα μαζέψατε ακόμη;». «Ποια;». «Τα
πράγματά σας». «Για ποιο λόγο;». «Άλλοι συνάδελφοί σας έχουν ήδη αρχίσει από
το πρωί. Εσείς πότε με το καλό;». «Ακούστε, κύριε Παπαχρήστο. Η σύνθεση της
κυβέρνησης αποτελεί συνταγματικά αποκλειστικό δικαίωμα του Πρωθυπουργού και
κανείς δεν μπορεί να παρεμβαίνει έμμεσα ή άμεσα σ’ αυτό. Μέχρι την ανακοίνωση
των ονομάτων οφείλουμε όλοι να εργαζόμαστε σύμφωνα με το αντικείμενό μας».

Δείχνει σίγουρος για τον εαυτό του ­ και γιατί να μην είναι; Το χαρτί
«Ευθυμίου» ήταν το καλύτερο που έχει τραβήξει ώς τώρα ο Κώστας Σημίτης, από τη
θολή δεξαμενή των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών. Του βγήκε, και του βγήκε καλά,
και το κυριότερο χωρίς τους τόσους και τόσους πονοκεφάλους που του προξένησαν
άλλες επιλογές της αυτής κατηγορίας. Πέτυχε μέσα σε σύντομο σχετικά χρονικό
διάστημα να ηρεμήσει τον ταραγμένο κόσμο της εκπαίδευσης και κατάφερε να
περάσει μερικές από τις πιο θεμελιακές μεταβολές στην Παιδεία (όπως αυτή με
την ανωτατοποίηση των ΤΕΙ), με ελάχιστες αντιδράσεις.

Τα παιδιά τον αγαπούν, γιατί ντύνεται με ένα στυλ που μοιάζει με το δικό τους,
μιλάει μια γλώσσα που την καταλαβαίνουν και ­ το πιο σοβαρό ­ ξέρουν ότι
προσπαθεί. Εκπαιδευτικός ο ίδιος, γνωρίζει από μέσα τα προβλήματα της
εκπαίδευσης ­ αυτό πια κανείς δεν μπορεί να του το αμφισβητήσει. Και
προσπαθεί. Με επιμονή και υπομονή. Υπάρχει καλύτερη συνταγή;

«Τα προβλήματα της Παιδείας είναι μια μεγάλη πρόκληση», λέει. «Αλλά δεν πρέπει
να σε πάρουν από κάτω. Έτσι και σε πάρουν, χάθηκες».

«… και Θρησκευμάτων» είναι ο ακριβής του τίτλος. Το πιο μεγάλο του πρόβλημα.
Το πάγωμα της υπόθεσης των ταυτοτήτων είναι μια καλή βάση για να υπάρξει ο
διάλογος με την Εκκλησία. Περιμένει ακόμη πότε θα του τηλεφωνήσουν από την
Αρχιεπισκοπή. Και δεν θέλει να μπει καθόλου στη συζήτηση. «Είναι πολύ λεπτό το
θέμα». Σεβαστό.

Η σχέση μου με το ΠΑΣΟΚ

Τα κομματικά είναι ένα καλό θέμα για συζήτηση. Για πολλούς ο Πέτρος Ευθυμίου
ήταν μια από τις εκπλήξεις του Συνεδρίου. Στην ψηφοφορία για την Κ.Ε. βγήκε
δέκατος, με 2.800 ψήφους. Πολλοί, μη γνωρίζοντας την κομματική του πορεία στο
ΠΑΣΟΚ (ιδρυτικό μέλος, μέλος της πρώτης Κεντρικής Επιτροπής, συμμετοχή στην
κυβέρνηση στη δεκαετία του ’80, ως γενικός γραμματέας), θεώρησαν ότι κέρδισε
τη θέση από το πουθενά.

Ο ίδιος πιστεύει ότι «λειτούργησε η σχέση του με το ΠΑΣΟΚ. Γιατί υπάρχει ένα
είδος γενετικού κώδικα, που τον συνδέει με το ΠΑΣΟΚ».

Του επισημαίνεται ότι αυτό το Συνέδριο θα περάσει στην ιστορία ως το Συνέδριο-
παρέλαση αξιωματούχων. Ότι δεν έγινε διάλογος για τα προβλήματα της κοινωνίας.
Αντιδρά. «Σε ένα Συνέδριο, στο οποίο πήραν τον λόγο 170 σύνεδροι, όσους και αν
ονομάσουμε πρωτοκλασάτους, ας πούμε ότι είναι 10, 20, 30, όλοι οι υπόλοιποι
ήταν σύνεδροι, οι οποίοι εξέφραζαν, σε διαφορετικά επίπεδα, την οργανωμένη
βάση του Κινήματος, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και από όλο τον Ελληνισμό.
Δεύτερον, υπήρξαν πάρα πολλές γραπτές προτάσεις. Που το Προεδρείο τις
επεξεργάστηκε παράλληλα και οι οποίες περιελήφθησαν και στις τελικές
ψηφοφορίες. Το Συνέδριο ήταν πολιτικά πετυχημένο. Από τη σκοπιά δηλαδή της
συμμετοχής του κόσμου του ΠΑΣΟΚ».

ΕΡ.: Υπήρξαν φωνές, όπως αυτή του Παρασκευά Αυγερινού, ο
οποίος το παρομοίασε με συνέδρια του Τσαουσέσκου.

ΑΠ.: Διαφωνώ σ’ αυτό το σημείο με τον Παρασκευά Αυγερινό. Δεν είναι δυνατόν να
θέλουμε τη διεύρυνση της συμμετοχής στο κόμμα, αλλά να μην επιζητούμε επίσης
να είναι διευρυμένα τα όργανα του κόμματος, όπως το Συνέδριο, που εκφράζουν
ακριβώς την κυριαρχία της βάσης. Όσο πιο πολλοί είναι οι σύνεδροι τόσο
αυθεντικότερα εκπροσωπείται η βάση σε μια κορυφαία διαδικασία.

Δεν είναι μόνο εφτάψυχο το ΠΑΣΟΚ

ΕΡ.: Τώρα, αυτό που λέτε, έχει καμία σχέση με τον τρόπο με
τον οποίο έγινε η εκλογή της Κεντρικής Επιτροπής; Έτσι όπως εξελίχθηκε
το πράγμα με τις λίστες, μιλάμε για μια διορισμένη Κεντρική
Επιτροπή, δεν μιλάμε για μια εκλεγμένη.

ΑΠ.: Όχι, διαφωνώ απολύτως. Είναι αλήθεια ότι υπήρξαν λίστες. Αλλά είναι
μεγάλη αλήθεια ότι κανείς δεν μπορεί να χωρέσει στον «κορσέ» της λίστας 6.500
συνέδρους. Προσωπικά αυτό που έζησα ήταν ένα Συνέδριο ζωντανό, ένα Συνέδριο
ανοιχτό, ένα Συνέδριο όπου υπήρξε η κυριαρχική έκφραση των συνέδρων. Και δεν
νομίζω ότι είναι σωστό να ερμηνεύεται το Συνέδριο μέσω της λειτουργίας των
λιστών. Θεωρώ ότι ερμηνεύεται περισσότερο από το αυθεντικό γεγονός ότι το
ΠΑΣΟΚ, για άλλη μια φορά, απέδειξε ότι αντλεί τη δύναμή του από την κοινωνία,
αντλεί τη δύναμή του από την οργανική σχέση που έχει με τον ελληνικό λαό. Αυτό
δεν μπορεί να το παρακάμψει κανείς. Δεν είναι εφτάψυχο το ΠΑΣΟΚ, έχει πολλές
περισσότερες ψυχές, όσες ψυχές τελικά έχει η επιθυμία του ελληνικού λαού, για
πρόοδο, ευημερία και προκοπή.

ΕΡ.: Πολύ φιλολογικό είναι αυτό που λέτε…

ΑΠ.: Το έζησα όμως στο Συνέδριο, κ. Παπαχρήστο. Ό,τι εκλαμβανόταν ως δεδομένο,
ανατράπηκε ήδη. Το ΠΑΣΟΚ το αντιμετώπιζαν ως σφάγιο τον Ιούνιο και σήμερα
είναι στην απαρχή μιας νέας νικηφόρας πορείας, για τις επόμενες εθνικές
εκλογές, χάρη στο Συνέδριό του.

Είναι σκληρός με εκείνους που έριξαν «λευκό» στο Συνέδριο. Χαρακτηρίζει την
ψήφο τους «μεταφυσική»!

Και προσθέτει: «Είναι πολιτικά ανερμήνευτη και χωρίς κανένα ιδιαίτερο πολιτικό
βάρος. Γι’ αυτό προτιμώ να κρατήσουμε από το Συνέδριο τις πολιτικές συμφωνίες,
που ήταν ομόφωνες, τις πολιτικές αποφάσεις που ήταν ομόφωνες, παρά μια στάση
που εγώ προσωπικά αδυνατώ να την αντιμετωπίσω πολιτικά, διότι θεωρώ ότι ανήκει
πραγματικά στη σφαίρα της πολιτικής μεταφυσικής. Η λευκή ψήφος είναι πολιτικά
ανερμήνευτη, άρα πολιτικά ανύπαρκτη».

ΕΡ.: Πολιτική εξήγηση υπάρχει για το λευκό;

ΑΠ.: Εγώ δεν μπορώ να δώσω καμιά.

Έπρεπε να εκφραστούν στο Συνέδριο

ΕΡ.: Προβάλλουν όμως οι σύντροφοί σας αυτοί μια σειρά ζητήματα που αφορούν
τη λειτουργία του Πρωθυπουργού τόσο ως προέδρου της κυβέρνησης όσο και ως
προέδρου του ΠΑΣΟΚ. Διαφωνία πολιτική. Γιατί δεν το αναγνωρίζετε
αυτό;

ΑΠ.: Όχι, γιατί η πολιτική διαφωνία θα σήμαινε ότι έπρεπε να αρθρωθεί, να
ειπωθεί. Κυρίαρχο Σώμα είναι το Συνέδριο. Ελεύθερο δημοκρατικό κόμμα είναι το
ΠΑΣΟΚ. Αν υπήρχαν παρόμοιου χαρακτήρα ενστάσεις, διαφωνίες, άλλες θέσεις,
έπρεπε να εκφραστούν και να τεθούν προς συζήτηση και μάλιστα αν είχαν μείζονα
χαρακτήρα, οι διαφωνίες έπρεπε να τεθούν και προς ψηφοφορία. Αυτό δεν έγινε.

Αντίθετα στις πολιτικές θέσεις, οι οποίες αναπτύχθηκαν από την Πέμπτη ώς το
Σάββατο το βράδυ πολύ αργά, με έντονο, ανοιχτό και συγκεκριμένο τρόπο, υπήρξε
ομοφωνία. Άρα δεν μπορεί να βρεθεί πολιτικό έδαφος εξήγησης σ’ αυτή τη στάση.
Από ‘κεί και πέρα δεν μπορώ να φανταστώ ότι πολιτική διαφωνία είναι η
προσπάθεια διεκδίκησης ενός προσωπικού ρόλου μέσα στην κομματική ζωή.

ΕΡ.: Πώς εκτιμάτε τη στάση του Άκη Τσοχατζόπουλου, που ενώ είπε ότι
εγώ δεν δίνω εγκρίσεις, λευκές επιταγές, στη συνέχεια έκανε
αυτήν τη θεαματική μεταστροφή, δηλώνοντας ότι στηρίζει τον Κ.
Σημίτη;

ΑΠ.: Εγώ το μόνο που κρατάω είναι ότι 27 χρόνια τώρα ο Άκης Τσοχατζόπουλος για
όλους εμάς υπήρξε ένα υπόδειγμα κομματικής προσφοράς και δρα ως μέτρο
κομματικής διαπαιδαγώγησης. Γιατί ο Άκης Τσοχατζόπουλος είχε πάντα θέσεις που
τις εξέφραζε, είχε πάντα θέσεις που τις προάσπιζε, αλλά πάντοτε έδινε ένα
παράδειγμα πειθαρχίας στις αποφάσεις του κόμματος που για όλους μας αποτέλεσε
ένα μέτρο.

Μήνυμα προς όλους μας

ΕΡ.: Μπορείτε να μας πείτε τι μας βεβαιώνει εμάς τους πολίτες ότι από
μεθαύριο που θα σχηματιστεί η νέα κυβέρνηση δεν θα ξαναδούμε φαινόμενα όπως
εκείνα που παρατηρούσαμε μέχρι πριν, τον περασμένο Ιούνιο, τότε
δηλαδή που η κυβέρνηση κλυδωνιζόταν;

ΑΠ.: Η διαβεβαίωση προκύπτει από την ισχυρή εντολή που μας έδωσε όχι απλώς το
Σώμα των 6.500 συνέδρων. Ότι πλέον μιλάμε για μια ενότητα η οποία στηρίζεται
σε συγκεκριμένες θέσεις. Αυτές που υπερψηφίστηκαν, και αποτελούν δεσμευτικό
οδηγό δράσης για όλους μας. Δεν υπάρχει πια περιθώριο να υπάρχουν φαινόμενα
όπου το ΠΑΣΟΚ θα είναι ταυτόχρονα κυβέρνηση και αντιπολίτευση του εαυτού του.

ΕΡ.: Διακρίνω έναν τόνο προειδοποίησης σ’ αυτή την επισήμανση που
κάνατε;

ΑΠ.: Όχι, αυτό ήταν το μήνυμα του Συνεδρίου για όλους μας.

ΕΡ.: Αν συμβεί, αν υπάρξει αμφισβήτηση;

ΑΠ.: Δεν νομίζω ότι θα συμβεί. Γιατί δεν είναι πια θέμα να εναντιώνεται
κάποιος στον Κώστα Σημίτη. Θα εναντιώνεται σε όλο τον κόσμο του ΠΑΣΟΚ.

ΕΡ.: Συγγνώμη, γιατί δεν μπορεί να έχει λόγο αυτό το 29%,
αυτό το λεγόμενο ρεύμα που λέγεται εσωκομματική αντιπολίτευση;

ΑΠ.: Δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ρεύμα το λευκό. Το ρεύμα σε ένα κόμμα και
μάλιστα σοσιαλιστικό, καθώς μάλιστα η σοσιαλιστική παράταξη έχει παράδοση
ρευμάτων και τάσεων, παρουσιάζεται με αρθρωμένα ιδεολογικά και πολιτικά
χαρακτηριστικά. Άρα το λευκό από τη φύση του δεν μπορεί να στοιχειοθετήσει την
έννοια του ρεύματος. Αλλά αυτό που έχουμε σαν παρακαταθήκη μας στο ΠΑΣΟΚ είναι
ότι πράγματι μπορούμε να έχουμε διαφορετικές απόψεις και επιβάλλεται να
έχουμε.

ΕΡ.: Δεν φοβάστε μήπως παρεξηγηθείτε μ’ αυτό που λέτε;

ΑΠ.: Όχι, καθόλου. Επιβάλλεται να έχουμε διαφορετικές απόψεις. Με μία κρίσιμη
και αποφασιστική διαφορά. Ότι αυτές οι απόψεις αναπτύσσονται στη διάρκεια του
διαλόγου μέσα στο κόμμα, επισφραγίζονται ως αποφάσεις στο επίπεδο του οργάνου
που συζητιούνται και έκτοτε αποτελούν κοινό οδηγό και δεσμευτικό πλαίσιο της
δράσης όλων μας.

Γραμματέας και μεγάλης πνοής ο Λαλιώτης

Κώστας Λαλιώτης – Πέτρος Ευθυμίου. Συναγωνιστές στον αντιδικτατορικό αγώνα, σύντροφοι στο ΠΑΣΟΚ και μετά συνεργάτες στην κυβέρνηση

Πολλοί είπαν ότι η δέκατη θέση που κατέλαβε στο Συνέδριο έχει συνάφεια με την
προσωπική του σχέση με τον Κώστα Λαλιώτη. Το αρνείται κατηγορηματικά. Για έναν
απλό λόγο: «Δεν νομίζω ότι ο Κώστας Λαλιώτης μπορεί να βοηθήσει οποιονδήποτε
με τον τρόπο που λέτε, γιατί δεν είχε ποτέ τον λεγόμενο “μηχανισμό” στα
κομματικά δρώμενα».

ΕΡ.: Πώς κρίνετε την απόφασή του να γίνει γραμματέας;

ΑΠ.: Θεωρώ προσωπικά ότι διαθέτει και τα καλύτερα εχέγγυα να είναι γραμματέας
μεγάλης πνοής. Γιατί ακριβώς ξέρουμε όλοι ότι με τον Κώστα Λαλιώτη γραμματέα
το κόμμα θα αναπνέει με όλες του τις εκφράσεις και δεν πρόκειται να έχουμε
φαινόμενα τα οποία συνδέονται με τους μηχανισμούς, οι οποίοι είναι σύμφυτοι,
πολλές φορές, με τη φύση των κομμάτων.

ΕΡ.: Δεν απαξιώνετε όμως τον προηγούμενο γραμματέα με αυτό που λέτε;

ΑΠ.: Όχι, το αντίθετο. Γιατί και ο Κ. Σκανδαλίδης έδωσε πρώτος αυτή την
κατεύθυνση. Ο Σκανδαλίδης κατ’ εξοχήν ήταν ο γραμματέας που έδρασε χωρίς
μηχανισμούς, και ο ίδιος κινήθηκε χωρίς μηχανισμούς στα έξι χρόνια της γόνιμης
προσφοράς του στη θέση του γραμματέα. Αν και νομίζω ότι δεν έχει ανάγκη τη
συνηγορία κανενός, γιατί για μένα τουλάχιστον μία από τις κορυφαίες στιγμές
αυτού του Συνεδρίου ήταν η ομιλία του Κώστα Σκανδαλίδη και η αποδοχή του από
τον κόσμο του ΠΑΣΟΚ.

ΕΡ.: Το ότι ο Κώστας Λαλιώτης διεκδικεί ήδη πολιτικό λόγο για γενικότερα
ζητήματα της πολιτικής ζωής δεν σας φοβίζει, ότι μπορεί να οδηγηθούμε
σε μια ένταση στο πολιτικό σκηνικό;

ΑΠ.: Κατ’ αρχήν να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Ο Κώστας Λαλιώτης είναι προφανές ότι
και από τη θέση του γραμματέα θα συνεχίσει να δίνει έναν πολιτικό τόνο στην
πολιτική ζωή. Δεν βλέπω γιατί πρέπει να θεωρηθεί ότι το ΠΑΣΟΚ ως κόμμα δεν
πρέπει να έχει τον αυτοτελή του λόγο. Άλλωστε, αυτό ζητάμε από το κόμμα του
ΠΑΣΟΚ: να αναδειχθεί και πάλι με όλη του την πληρότητα σε δύναμη κοινωνικής
και πολιτικής πρωτοπορίας. Και ο Κώστας Λαλιώτης αυτή την πρόκληση
αντιμετωπίζει και σ’ αυτήν θα ανταποκριθεί.

ΕΡ.: Κύριε Ευθυμίου, σχετίζεται με τον αυτόνομο λόγο του ΠΑΣΟΚ η
επίθεση κατά Μητσοτάκη;

ΑΠ.: Άλλα πράγματα πρέπει να μας προβληματίσουν, κ. Παπαχρήστο, και έρχομαι σε
έναν προηγούμενο υπαινιγμό σας για το ίδιο θέμα. Γιατί θεωρούμε όξυνση την
αναζήτηση της αλήθειας σε μια δημοκρατία; Γιατί; Η αναζήτηση της αλήθειας δεν
συντελεί σε μια όξυνση. Είναι αυτονόητη ανάγκη του δημοκρατικού πολιτεύματος.

ΕΡ.: Γιατί δεν την αναζητήσαμε επτά-οκτώ χρόνια πριν;

ΑΠ.: Συνεχίζω και σας επισημαίνω το λάθος. Πάρτε για παράδειγμα τη μήνυση που
υπέβαλε ο κ. Τσιτουρίδης και τα άλλα δύο στελέχη της Νέας Δημοκρατίας εναντίον
του κ. Λαλιώτη. Οι καταγγελίες οι οποίες συγκροτούν το σώμα της μήνυσης
αναφέρονται σε στοιχεία και αποδείξεις που κατέθεσε ο Κώστας Λαλιώτης πριν από
ένα χρόνο στη Βουλή. Γιατί ξύπνησαν τώρα τα στελέχη της Ν.Δ., αν όχι σε έναν
προφανή αντιπερισπασμό;

Άρα τα ερωτήματα που γεννά αυτή η υπόθεση είναι ότι δεν πρέπει να παραμένουν
σε αδράνεια ζητήματα ηθικής τάξεως, και όχι όταν ενεργοποιείται ο έλεγχος για
τα θέματα αυτά.

Γεννάει μεγάλες ελπίδες ο ανασχηματισμός

Μεγάλες ελπίδες γεννάει ο σχηματισμός της νέας κυβέρνησης, θεωρεί ο Πέτρος
Ευθυμίου. Πιστεύει ότι θα «ξαναπιάσει το χαμένο νήμα» από τις εκλογές του
Απριλίου του 2000. «Πρέπει να υπηρετήσουμε με αποφασιστικό τρόπο τη λαϊκή
εντολή του Απριλίου του 2000», λέει.

ΕΡ.: Γιατί δεν το κάνατε μέχρι τώρα;

ΑΠ.: Θα έλεγα ότι ήδη, επειδή ακριβώς το κάναμε, η Ελλάδα έχει σήμερα, σε μια
τόσο ταραγμένη περίοδο, τη θέση σιγουριάς και ασφάλειας που εξασφάλισε αυτή η
πολιτική που ακολουθήσαμε ώς τώρα. Και πρέπει να σας πω ότι στο Συνέδριο έγινε
φανερό πως πολλές φορές εμείς οι ίδιοι είχαμε αυτοπαγιδευτεί σε μια ρητορική
και είχαμε ακυρώσει ένα μεγάλο τμήμα του έργου μας.

ΕΡ.: Τι χαρακτηριστικά πρέπει να έχει αυτή η κυβέρνηση, ώστε να μην
κάνει τα λάθη που έκανε η προηγούμενη;

ΑΠ.: Ξέρετε, ο σχηματισμός μιας κυβέρνησης …

ΕΡ.: «Κατάλαβα. Θέλετε να σβήσω μια λέξη, τα λάθη. Τις
αστοχίες λοιπόν που έγιναν;

ΑΠ.: Ακόμα και οι αστοχίες, κ. Παπαχρήστο, ήταν προϊόντα της βαθιάς αγωνίας
και της βαθιάς ευθύνης που είχε η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των
θεμελιωδών προβλημάτων του τόπου.

Λέω μια αστοχία που αναγνωρίσαμε και στο Συνέδριο και οριστικά βρήκαμε τον
τρόπο να την ξεπεράσουμε, την αστοχία του Ασφαλιστικού. Σας θυμίζω ότι στο
Ασφαλιστικό καταθέσαμε τότε μια πρόταση διαλόγου, δεν καταθέσαμε ένα έτοιμο
σχέδιο νόμου προς απόφαση. Ήταν πρόταση διαλόγου. Αλλά ακόμα κι εκεί
αναγνωρίσαμε ότι με ελλειπτικό τρόπο την καταθέσαμε και έπρεπε να
προσεγγίσουμε το ζήτημα πολύ διαφορετικά.

Αλλά ποιος αμφιβάλλει ποιο ήταν το κίνητρο αυτού του λάθους; Το κίνητρο αυτού
του λάθους ήταν η αγωνία της ευθύνης, ότι όταν μιλάμε για το Ασφαλιστικό,
δηλαδή για το αίσθημα ασφάλειας του κάθε Έλληνα πολίτη, δεν έχουμε δικαίωμα να
διατηρούμε μια νάρκη στα θεμέλια σ’ αυτό το αίτημα της ασφάλειας του πολίτη.
Άρα η ευθύνη και η αγωνία για τα συμφέροντα του Έλληνα πολίτη καθοδήγησαν
ακόμα και το λάθος μας.