Η οικονομία, ο μεγάλος πονοκέφαλος

Η οικονομία αναμένεται να «σφραγίσει» το νέο κυβερνητικό σχήμα που θα
ανακοινωθεί αύριο, καθώς ο Πρωθυπουργός δεν κρύβει τον σκεπτικισμό του για τις
συνέπειες μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου.

Μετά τη Σύνοδο Κορυφής της Γάνδης, όπου συζητήθηκε σε βάθος ­ και, σε κάποιες
στιγμές, με ένταση ­ η πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας υπό το φως της
διεθνούς κρίσης, ο Κώστας Σημίτης ήταν απολύτως σαφής. Υπάρχει επιβράδυνση, η
Ελλάδα είναι σε πλεονεκτικότερη των υπολοίπων θέση λόγω Κοινοτικών Πλαισίων
Στήριξης, αλλά χρειάζεται προσοχή. Και για πρώτη φορά έπειτα από καιρό
επανέλαβε μια προσφιλή κατά την περίοδο πριν από την ένταξη στην ΟΝΕ δήλωσή
του: «Η οικονομία είναι η πρώτη μας προτεραιότητα».

Ο Πρωθυπουργός δεν επέστρεψε σε παλαιότερες διατυπώσεις μονάχα διότι το
Συνέδριο πέρασε, ο ίδιος αναδείχθηκε νικητής κι ως εκ τούτου δεν χρειάζεται να
μιλά συνεχώς για την κοινωνική πολιτική. Αλλά και διότι, όπως όλα δείχνουν, οι
εποχές που η συζήτηση περιστρεφόταν στο «τι θα κάνουμε με το πλεόνασμα»
φαίνεται να έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η ευρωπαϊκή οικονομία είναι η
απόλυτη αδυναμία πρόβλεψης. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Κατά την
προηγούμενη Σύνοδο Κορυφής για την τρομοκρατία, στις 21 Σεπτεμβρίου, πριν από
έναν μόλις μήνα, ο προεδρεύων του ECOFIN είχε πει ότι ο ρυθμός μεγέθυνσης
μειώνεται και θα κινηθεί «σαφώς κάτω από το 2%». Τώρα, στη Γάνδη, η πρόβλεψη
έγινε 1,5%. Και κάποιοι λένε ότι μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής του Λάακεν, τον
Δεκέμβριο, το πιθανότερο είναι να υπάρξουν και άλλες αναπροσαρμογές.

Η εξήγηση είναι μάλλον απλή: Μπορεί η Ευρώπη να όδευε και πριν από την 11η
Σεπτεμβρίου σε ύφεση, όμως τα χτυπήματα στις ΗΠΑ δημιούργησαν ένα ολωσδιόλου
νέο διεθνές περιβάλλον, με άγνωστες εξελίξεις. Και κανείς δεν μπορεί να κάνει
ασφαλείς προβλέψεις όταν τα δεδομένα δεν έχουν ξαναϋπάρξει.

Όλα αυτά, βέβαια, χωρίς να ληφθούν υπόψη τα ακόμη χειρότερα σενάρια ­ όπως τι
θα συμβεί εάν υπάρξει και νέο μεγάλο τρομοκρατικό χτύπημα, ή εάν οι Αμερικανοί
επιτεθούν στο Ιράκ εξακοντίζοντας τις τιμές του πετρελαίου στα ύψη.

Οι αισιόδοξοι των Αθηνών επιμένουν να τονίζουν την ευχάριστη για την Ελλάδα
όψη. Όπως ότι εάν δεν ήμασταν στην ΟΝΕ, θα είχαμε βρεθεί στη δίνη μιας
νομισματικής κρίσης. Ή ότι ο ρυθμός ανάπτυξης για την Ελλάδα προβλέπεται
υψηλότερος από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα ­ 4%.

Μονάχα που και το 4% είναι τουλάχιστον μία μονάδα κατώτερο των προβλέψεων που
είχε κάνει η κυβέρνηση καταρτίζοντας τον περσινό προϋπολογισμό ή προσφεύγοντας
στις κάλπες, την άνοιξη του 2000. Και πέρα από το ότι οφείλεται στο Κοινοτικό
Πλαίσιο Στήριξης, η μείωση ­ κυρίως εάν συνεχιστεί ­ των ρυθμών μεγέθυνσης της
οικονομίας θα έχει τις συνέπειές της: αδυναμία να τηρηθούν οι δεσμεύσεις για
αύξηση της απασχόλησης κατά 300.000 θέσεις εργασίας, περιορισμός των δαπανών
και ως εκ τούτου λιγότερα λεφτά για κοινωνική πολιτική.

Επιπλέον, η αδυναμία πρόβλεψης που υπάρχει διεθνώς ισχύει και για την Ελλάδα.
Δεν είναι τυχαίο πως το οικονομικό επιτελείο προσπαθεί και ιδρώνει από τα τέλη
του περασμένου Αυγούστου να καταρτίσει προϋπολογισμό και δεν τα έχει καταφέρει
ακόμη, διότι απλούστατα τα δεδομένα αλλάζουν διαρκώς. Τη μια γίνεται συζήτηση
για προϋπολογισμό με εναλλακτικά σενάρια, την άλλη για προϋπολογισμό σε δύο…
δόσεις, αλλά επί του παρόντος όλα παραμένουν ρευστά.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Σημίτης ­ που έως σήμερα δεν έχει επιδείξει αδυναμία
κατανόησης των διεθνών συνθηκών που διαμορφώνονται ­ θεωρεί το νέο οικονομικό
επιτελείο που θα πιάσει δουλειά από την Τετάρτη εξαιρετικά κρίσιμο παράγοντα.
Και όπως είπε συνεργάτης του, η οικονομία δεν μπορεί να «παιχθεί» σε μια
λογική ισορροπιών ή προσώπων. Αλλά απόλυτο κριτήριο θα είναι το να μπορεί να
δοθεί ένα μήνυμα σταθερότητας και ελέγχου, αλλά ­ κυρίως ­
αποτελεσματικότητας.

Το τι σημαίνει αυτό για τα πρόσωπα είναι ένα «πικάντικο» παιχνίδι εικασιών ­
μονάχα που όπως είπε στενότατος συνεργάτης του Κώστα Σημίτη, «έπειτα από έξι
σχεδόν χρόνια στην πρωθυπουργία, είναι αυτός που γνωρίζει καλύτερα από τον
καθέναν ποιος μπορεί να είναι αποτελεσματικός, ποιον μπορεί να εμπιστευθεί, σε
ποιον μπορεί να στηριχτεί για να βγει η δουλειά. Γι’ αυτό δεν χρειάζεται πια
και τις συμβουλές κανενός για τη νέα κυβέρνηση»…