Οι στρατιές του Ισλάμ και η παγκοσμιοποίηση

Το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 δεν είχε σίγουρα ιδεολογική
βάση. Τουλάχιστον με τον τρόπο που εννοούμε την ιδεολογία εδώ στη Δύση.
Στόχευε εν τούτοις στην καρδιά της ελεύθερης δυτικής κοινωνίας. Γι’ αυτό και
σημάδεψε τα κύρια σύμβολα του δυτικού καπιταλισμού. Τους δίδυμους πύργους της
Νέας Υόρκης που εξέφραζαν τη ρώμη της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς. Και το
αμερικανικό Πεντάγωνο, ως τον ακρογωνιαίο λίθο της αμυντικής θωράκισης των
ελεύθερων δυτικών κοινωνιών. Κοντολογής, το χτύπημα των ισλαμιστών εξτρεμιστών
συντάραξε την παγκόσμια πολιτική και οικονομική τάξη. Οι επιπτώσεις στα
χρηματιστήρια, σε κολοσσιαίες επιχειρηματικές μονάδες καθώς και στους
προϋπολογισμούς των περισσοτέρων κρατών της γης υπήρξαν καταλυτικές. Η
παγκοσμιοποίηση κλονίσθηκε συθέμελα ως οικονομικό φαινόμενο και ως δυναμικό
σχήμα διεθνών οικονομικών σχέσεων.

Χωρίς βέβαια κανείς να επιχειρεί να συσχετίσει τους διαμαρτυρόμενους στις
διάφορες συναντήσεις κορυφής με τους παράφρονες φονιάδες των στρατιών του
Αλλάχ, οφείλει να σημειώσει πως οι τελευταίοι πέτυχαν ίσως το σημαντικότερο
και πιο αποτελεσματικό χτύπημα κατά της παγκοσμιοποίησης.

Οι εύρωστες βέβαια οικονομίες της γης θα συνέλθουν και θα επανέλθουν στους
δρόμους της ανάπτυξης και της ευημερίας. Οι χώρες όμως του Τρίτου Κόσμου θα
πληρώσουν σκληρότατα το τίμημα αυτής της ανατροπής. Ήδη σημειώνονται
σημαντικές ζημίες στις αγορές των αναπτυσσόμενων χωρών από την πρόσκαιρη
αδυναμία των οικονομιών της Δύσης να συνεχίσουν να λειτουργούν με ρυθμούς
εξίσου αποδοτικούς με αυτούς που ίσχυαν πριν από τις 11 Σεπτεμβρίου. Δύσκολα
θα μπορούσε κάποιος πλέον να ισχυρισθεί πως η παγκοσμιοποίηση λειτουργούσε εις
βάρος των συμφερόντων των φτωχών του Τρίτου Κόσμου.

Μια ματιά μόνο στα μεγάλα οικονομικά προβλήματα που δημιουργήθηκαν στις χώρες
αυτές μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στις ΗΠΑ αποδεικνύει τον παραπάνω
ισχυρισμό. Το χτύπημα, λοιπόν, των ισλαμιστών εξτρεμιστών έθιξε τον ψυχισμό
και την αυτοπεποίθηση των πλουσίων χωρών της Δύσης. Βύθισε όμως στην ανέχεια
και την απόγνωση τους απλούς ανθρώπους της παγκόσμιας περιφέρειας.

Χωρίς ελπίδα

Είναι, λοιπόν, μάλλον παράλογος ο ισχυρισμός πως η αλαζονεία της Δύσης και η
φτώχεια που κυριαρχεί στην περιφέρεια προξένησαν το μίσος και όπλισαν τα χέρια
των αυτόχειρων δολοφόνων. Το χτύπημα εναντίον της καρδιάς του καπιταλισμού δεν
τσαλάκωσε την ευημερία των Αμερικανών. Συνέτριψε απλά τις ελπίδες των φτωχών
λαών της περιφέρειας για καλύτερη ζωή και περισσότερο πλούτο. Εφ’ όσον ο
Διεθνής Οργανισμός Εμπορίου παραμείνει αδρανής και εγκαταλείψει κάθε
προσπάθεια διεύρυνσης των δραστηριοτήτων και του αριθμού των μελών του, ο
χαμένος δεν θα είναι οι μεγάλες χώρες της Δύσης. Αυτοί που θα ζημιωθούν θα
είναι ακριβώς οι χώρες του οικονομικού περιθωρίου οι οποίες, χάνοντας τις
ανοιχτές δυτικές αγορές, θα ξανακυλίσουν στην ανέχεια και τα οικονομικά
αδιέξοδα.

Το αδιέξοδο

Η παγκόσμια ανθρωπογεωγραφία του Ισλάμ υποδηλώνει ακριβώς τα αδιέξοδα στα
οποία θα οδηγηθεί ο μουσουλμανικός κόσμος μετά τις πρωτοβουλίες των φανατικών
εμπροσθοφυλακών του. Παρά τον πλούτο πολλών ισλαμικών εμιράτων και κρατών
(Σαουδική Αραβία, Εμιράτα, Ομάν, Μαρόκο, Ιράκ, Ιράν) οι λαοί των
πετρελαιοπαραγωγών χωρών, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, εξακολουθούν να
ζουν στην ανέχεια και τη φτώχεια. Πολλοί εν τούτοις από τους ηγεμόνες τους
ενισχύουν οικονομικά τους ακραίους τρομοκράτες ή ενθαρρύνουν και καλύπτουν τις
πράξεις τους. Φανερό, λοιπόν, είναι πως το πρόβλημά τους δεν είναι η εξάλειψη
της φτώχειας και η ανατροπή συγκεκριμένων πράξεων της Δύσης. Πρόβλημά τους
είναι, όπως σωστά παρατηρεί ο καθηγητής Μπέρναντ Λιούις σε άρθρο του στο
Atlantic Mon-thly («The Roots of Muslim Rage», Σεπτέμβριος 1990), αυτή η ίδια
η υπόσταση της Δύσης.

Η Δύση με την ύπαρξή της και με τις αξίες που υποστηρίζει και προβάλλει
υπονομεύει τις αρχέγονες αξίες του παραδοσιακού Ισλάμ και εξοργίζει τους
ακραίους υποστηρικτές του. Δεν είχε άδικο ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Τζουλιάνι
όταν επέστρεψε την επιταγή του Σαουδάραβα πρίγκιπα για την ενίσχυση των
οικογενειών των θυμάτων της τρομοκρατίας. Πόσες αντίστοιχες σαουδαραβικές
επιταγές έχουν εξαργυρώσει οι ισλαμιστές τρομοκράτες που δραστηριοποιούνται
στα τέσσερα σημεία της γης; Πόσο κοντά βρίσκεται ο σαουδαραβικός βαχαμπισμός
με τους ακραίους ντεομπαντιστές που κυριαρχούν στις θεολογικές σχολές του
Πακιστάν, στρατολογώντας ανθρώπους για χτυπήματα εναντίον ανύποπτων θυμάτων;

Θα πεινάσουν

Από τα υψώματα της Υπερκαυκασίας και τα Ουράλια μέχρι τις ατέλειωτες στέπες
της Κεντρικής Ασίας και τις Θάλασσες της Αράλης και την Κασπία, από τα βορεινά
παράλια της Αφρικής μέχρι τον Κόλπο της Υεμένης έξω από το Τζιμπουτί στο Κέρας
της Αφρικής, από τις οροσειρές του Παμίρ, των Χίντου Κους και των Καρακόραμ
μέχρι τα ατέλειωτα Ιμαλάια και τις κοιλάδες του Ινδού στο Πακιστάν, και από τα
αρχιπελάγη που περιστοιχίζουν τη Μαλαισία, τη Βόρνεο, την Ινδονησία και τις
Φιλιππίνες μέχρι τις ερήμους της Κίνας στην εξωτερική Μογγολία, ατέλειωτες
στρατιές πάμπτωχων μουσουλμάνων θα πεινάσουν και θα κατακρημνισθούν σε ακόμη
χαμηλότερα επίπεδα κοινωνικής αθλιότητας απλά και μόνον επειδή χτυπήθηκαν έτσι
αδυσώπητα από ομοπίστους τους τα σύμβολα των δυτικών οικονομικών αγορών.

Πιθανότατα η υφήλιος να ξυπνάει από τον ονειρικό κόσμο της οικονομικής
αρμονίας στην πραγματικότητα του χάους και των αδυσώπητων συγκρούσεων.

Αυτό που οι τρομοκράτες θα έχουν πετύχει θα είναι η οπισθοδρόμηση της προόδου,
καθώς και ένα θανατηφόρο χτύπημα εναντίον της καταπολέμησης της φτώχειας.
Αξίζει όμως η κατάρρευση της παγκοσμιοποίησης να είναι το αποτέλεσμα των
ενεργειών των τρομοκρατών; Συμφωνώ με τον αρθογράφο των «Financial Times»
Μάρτιν Γουλφ όταν απαντάει στο ερώτημα αυτό μ’ ένα βροντερό «όχι» («How Trade
Can Help the World», 3 Οκτωβρίου 2001). Η ελευθερία δεν πρέπει να μειωθεί, τα
σύνορα είναι αδιανόητο να κλείσουν, οι αγορές θα είναι καταστροφικό αν και
πάλι υπαχθούν κάτω από ασφυκτικούς ελέγχους.

Ο συνασπισμός των κρατών εναντίον της τρομοκρατίας που κατόρθωσε να χτίσει σε
τόσο σύντομο χρονικό διάστημα η Ουάσιγκτον, με τη συμμετοχή της Ευρώπης, της
Ρωσίας, της Κίνας και της Ινδίας, μπορεί εύκολα να αποτελέσει την κινητήρια
δύναμη μιας νέας παγκόσμιας προοπτικής για την εμπέδωση της ελευθερίας. Με
στόχο την κατάκτηση της ευημερίας ­ κυρίως για τους φτωχούς και τους αδυνάτους.