Ένας Έλληνας αγωνίζεται στον Αμαζόνιο

Ύστερα από ταξίδι εννέα ημερών στα βάθη της ζούγκλας του Αμαζονίου, το
ολιγομελές γκρουπ ανδρών και γυναικών έφθασαν, εξουθενωμένοι και με χιλιάδες
τσιμπήματα από παράξενα έντομα σε όλο τους το σώμα, στον προορισμό τους.

Ο Πέτρος Κόκκινος ανοίγει αυτές τις ημέρες μονοπάτια στη ζούγκλα του Αμαζονίου, στο πλευρό της φυλής των Ντένι, μαζί με άλλους εθελοντές της Greenpeace

Όταν το αεροπλάνο προσγειώθηκε, περικυκλώθηκαν από βαμμένα μπλε πρόσωπα γεμάτα
περιέργεια. Ο πάγος έσπασε όταν οι 50 Ινδιάνοι Ντένι έσπευσαν χαμογελαστοί να
καλωσορίσουν τον Πέτρο Κόκκινο και τους υπόλοιπους εθελοντές της Greenpeace,
που ταξίδεψαν χιλιάδες χιλιόμετρα για να τους βοηθήσουν στην οριοθέτηση των
εδαφών τους, σημαντική για την επιβίωση της φυλής τους αποστολή.

Ήταν μέσα Σεπτεμβρίου όταν ξεκίνησε το πρωτόγνωρο αυτό πρόγραμμα στον
Αμαζόνιο, με σκοπό να σωθούν οι 600 ιθαγενείς. Οι Ντένι είχαν χάσει, χωρίς να
το ξέρουν, ένα μεγάλο μέρος της γης τους, όταν ένας πονηρός επιχειρηματίας την
πούλησε σε εταιρεία ξυλείας από τη Μαλαισία. Οι Ινδιάνοι το πληροφορήθηκαν δύο
χρόνια αργότερα, όταν η Greenpeace έφθασε στα απομονωμένα τους χωριά. Οι
φύλαρχοι ζήτησαν τη βοήθεια της οργάνωσης για να σώσουν τη γη τους.

Την τακτική τής χαρτογράφησης των εδαφών κάθε φυλής στον Αμαζόνιο άρχισε η
κυβέρνηση της Βραζιλίας πριν από λίγα χρόνια. Είναι ο μόνος τρόπος για τους
Ινδιάνους να νομιμοποιήσουν και να διατηρήσουν τα εδάφη τους.

Μια κυβερνητική επιτροπή επισκέπτεται τις περιοχές και ολοκληρώνει την
οριοθέτησή τους. Επειδή όμως οι Ντένι περίμεναν χρόνια χωρίς αποτέλεσμα,
αποφάσισαν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους, καλώντας την Greenpeace.

Έτσι, αυτές τις ημέρες ολοκληρώνεται το έργο των εθελοντών από πολλές χώρες
και των ειδικών επιστημόνων της οργάνωσηςι.

Ο 34χρονος Πέτρος Κόκκινος, από τη Ζάκρο της Κρήτης, έχει προσφέρει τις
υπηρεσίες του ως ειδικός σε θέματα τροφοδοσίας στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα.
Τώρα, είναι στον Αμαζόνιο βοηθώντας τους Ντένι. Καθημερινά αφηγείται το
οδοιπορικό της ομάδας στο site της Greenpeace: «Με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα
έχω βρεθεί σε πολλές, δύσκολες και πολύπλοκες, καταστάσεις. Νομίζω, όμως, ότι
τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με το να μοιράζεσαι τη ζωή σου με δύο
εκατομμύρια ζωύφια του Αμαζονίου. Βοηθώντας τους Ντένι στη χαρτογράφηση της
γης τους, είναι απλώς άλλος ένας τρόπος να βοηθήσουμε τους εαυτούς μας.
Υπάρχει μόνο ένας κόσμος. Είμαστε όλοι μέρος του». Αφού έφθασαν στο πρώτο
χωριό των Ντένι, η ομάδα ξεφόρτωσε τα εφόδια από το αεροπλάνο (επικοινωνιακός
εξοπλισμός, τρόφιμα, προσωπικά είδη) και τις πινακίδες της οριοθέτησης.
Παίρνοντας το μονοπάτι μέσα από τη ζούγκλα, τα μετέφεραν στο «Zumbi», το πλοίο
που εδώ και μερικές εβδομάδες είναι το σπίτι τους.

Έχει μήκος 12 μέτρα και φιλοξενεί οκτώ άτομα. Ανάμεσά τους, τρία μέλη μίας
βραζιλιάνικης μη κυβερνητικής οργάνωσης, που βοηθά τους Ινδιάνους από το 1969,
δύο μικρόσωμοι Ντένι που τους δείχνουν τα κατατόπια, μία Ισπανίδα γιατρό, έναν
Χιλιανό χαρτογράφο και τον Πέτρο ως τεχνικό. «Οι τρεις μας είμαστε σαν την
μύγα μες στο γάλα».

Η ομάδα ανοίγει μονοπάτια πλάτους ενάμισι μέτρου με χαντζάρες και αλυσοπρίονα,
τα οποία οριοθετούν τα σύνορα μεταξύ της γης των Ντένι και άλλης φυλής. Κάθε
πέντε χιλιόμετρα, τοποθετεί μια πινακίδα που προειδοποιεί ότι αυτή είναι
περιοχή των Ινδιάνων και, σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης της Βραζιλίας,
απαγορεύεται η είσοδος στους ξένους.

Οι δυσκολίες για τους τρεις εθελοντές, οι οποίοι δεν είναι μαθημένοι στις
κακουχίες της ζούγκλας, είναι μεγάλες, αλλά δεν τους αφήνουν να ξεχάσουν την
αποστολή τους. «Τις δύο τελευταίες ημέρες έβρεχε», γράφει ο Πέτρος, «προς
μεγάλη μας χαρά, γιατί δροσίζει και μπορείς να πλύνεις τα ρούχα σου. Αλλά η
πιο μεγάλη ευχαρίστηση είναι η απαλλαγή από τα Piums, μικρά μαύρα έντομα σαν
σκνίπες που μας έχουν κάνει εμάς τους ξένους αγνώριστους από τα τσιμπήματα στα
γυμνά μας σημεία. Είναι ο εφιάλτης μας από το πρωί που χαράζει μέχρι το
σούρουπο».

Όταν όμως τελειώσει η χαρτογράφηση, και αναγνωριστεί από την κυβέρνηση, κανείς
δεν θα μπορεί να εκδώσει άδειες για κόψιμο ξυλείας, αποψίλωση του δάσους και
άλλες καταστροφικές βιομηχανικές δραστηριότητες στη γη των Ντένι.

Μεγάλες οι απώλειες ξυλείας

Η παράνομη υλοτομία και τα συμφέροντα των πολυεθνικών έχουν αφανίσει ένα μεγάλο κομμάτι των τροπικών δασών του Αμαζονίου

Η μεγαλύτερη απειλή για το δάσος του Αμαζονίου είναι η παράνομη υλοτομία, τα
προϊόντα της οποίας, στις περισσότερες περιπτώσεις, τροφοδοτούν την εθνική και
τη διεθνή αγορά. Η ξυλεία από το τροπικό δάσος χρησιμοποιείται σε κατασκευές,
ως καύσιμο, στην επιπλοποιία, κ.λπ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Greenpeace, οι
απώλειες σε ξυλεία κατά την κοπή ανέρχονται στο 70%, ενώ, εξαιτίας της
δραστηριότητας αυτής, ανοίγονται δρόμοι, διευκολύνονται πολλές ακόμη
επιβαρυντικές για το δάσος πρακτικές όπως το κυνήγι, η γεωργία, κ.λπ. Το οδικό
δίκτυο που διανοίχτηκε, μόνο στην πολιτεία της Νότιας Πάρα, στη Βραζιλία, για
να εξυπηρετήσει την υλοτομία, ξεπερνά σε μήκος τα 3.000 χιλιόμετρα.

Υπολογίζεται πως από την πρώτη στιγμή που έφτασαν Ευρωπαίοι στην περιοχή (περί
το 1500) μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, το βραζιλιάνικο τμήμα του
δάσους του Αμαζονίου έχασε το 1% της έκτασής του από την αποδάσωση. Μέχρι το
1995, το χαμένο δάσος αντιστοιχούσε με την έκταση του Βελγίου. Σήμερα, το
δάσος του Αμαζονίου έχει χάσει για πάντα δάσος που αντιστοιχεί στο 14% της
έκτασής του, περιοχή μεγαλύτερη από την έκταση της Γαλλίας.

Σύμφωνα με έρευνα του Παγκόσμιου Ινστιτούτου Φυσικών Πόρων (World Resources
Institute), η βιομηχανική υλοτομία απειλεί το 70% όλων των αρχέγονων δασών και
όχι μόνο του Αμαζονίου. Παράλληλα, απειλούνται από τις πυρκαγιές, την
εκχέρσωση για τη δημιουργία γεωργικής γης, τις πλημμύρες, την εξόρυξη
μεταλλευμάτων. «Η σημερινή τους έκταση είναι μόλις το 20% της αρχικής. Με τους
σημερινούς ρυθμούς εκμετάλλευσης, περίπου 100 εκατομμύρια στρέμματα αρχέγονων
δασών καταστρέφονται κάθε χρόνο. Με άλλα λόγια, κάθε δύο δευτερόλεπτα
καταστρέφεται έκταση ίση με αυτήν ενός γηπέδου ποδοσφαίρου», σημειώνουν οι
άνθρωποι της Greenpace που εργάζονται στην περιοχή.

Αυστηρότερα μέτρα

Η καταστροφή του τροπικού δάσους του Αμαζονίου συνεχίζεται αμείωτη τα
τελευταία χρόνια. Αυτό το κομμάτι της γης βρίσκεται στη Βόρεια Βραζιλία, 10
χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Βενεζουέλα και αποψιλώθηκε για αγροτική χρήση.
Η κυβέρνηση της Βραζιλίας υποσχέθηκε φέτος αυστηρότερα μέτρα, καθώς οι
περιβαλλοντολόγοι προειδοποιούν ότι αν συνεχιστεί η αποψίλωση με τους ίδιους
ρυθμούς, το δάσος θα εξαφανιστεί σε 80 χρόνια. Στον Αμαζόνιο συναντάται το 30%
της παγκόσμιας χλωρίδας και πανίδας.

Απειλές κατά μελών της οργάνωσης

Ο Πάολο Αντάριο, ένας από τους εθελοντές της Greenpeace στον Αμαζόνιο, δέχθηκε απειλές για τη ζωή του την περασμένη εβδομάδα

Ονομάζεται Πάολο Αντάριο και είναι ο συντονιστής στην εκστρατεία που έχει
οργανώσει η περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace, για την προστασία του
Αμαζονίου. Είναι ο άνθρωπος που πριν απο μερικές ημέρες δέχθηκε, απροκάλυπτα,
απειλές κατά της ζωής του.

Το απειλητικό τηλεφώνημα έγινε στη βάση της Greenpeace στο Μανάος της
Βραζιλίας. Και ο Πάολο Αντάριο απάντησε, διοργανώνοντας μια συνέντευξη Τύπου
στην Μπραζίλια και γνωστοποιώντας το περιστατικό σε ολόκληρο τον κόσμο, μέσω
του διεθνούς γραφείο της οργάνωσης: «Αυτή δεν είναι απλά μια σοβαρή απειλή
εναντίον της ζωής μου, αλλά μια απειλή προς όλους τους ανθρώπους που
αγωνίζονται για την προστασία του Αμαζονίου. Είναι σαφές πως κάποιοι
ενοχλήθηκαν έντονα από την πρόσφατη αποκάλυψη της Greenpeace για την παράνομη
υλοτομία μαόνι (mahogany) στον Αμαζόνιο. Το μεγαλύτερο μέρος της
υλοτομίας και εμπορίας μαόνι, στη Βραζιλία, ελέγχεται από
εγκληματίες οι οποίοι δρουν ελεύθερα».

Η κυβέρνηση της Βραζιλίας, σε μια προσπάθεια περιορισμού της παράνομης
υλοτομίας μαόνι, προχώρησε στην απαγόρευση έκδοσης νέων αδειών υλοτομίας, από
το 1996. Όπως όμως έδειξε η έρευνα της Greenpeace, αρκετές εταιρείες
συνεχίζουν την παράνομη υλοτομία σε περιοχές των Ινδιάνων Καγιάπο,
χρησιμοποιώντας ενίοτε και πλαστές άδειες.

Στις 26 Σεπτεμβρίου η Greenpeace παρουσίασε νέα στοιχεία για την έντονη
παράνομη υλοτομία στην καρδιά του Αμαζόνιου: πρόσφατες φωτογραφίες και βίντεο
που αποδεικνύουν έντονη παράνομη δραστηριότητα σε περιοχές που ανήκουν στους
Ινδιάνους Καγιάπο όπου η υλοτομία απαγορεύεται αυστηρά. Ύστερα από αυτές της
αποκαλύψεις η… μαφία του Αμαζονίου απάντησε με απειλές. Δεν ήταν άλλωστε η
πρώτη φορά.

«Τελευταίο γνωστό θύμα της μαφίας της παράνομης υλοτομίας ήταν ο Ademir Alfeu
Federicci, Dema, συντονιστής της Κίνησης για την ανάπτυξη των περιοχών
Transamazon και Xingu (Movement for the Development of the Transamazon and
Xingu Region).

Ο Ντέμα δολοφονήθηκε στις 25 Αυγούστου στο σπίτι του στην Αλταμίρα, στη
βραζιλιάνικη πολιτεία της Πάρα, με σφαίρα στο κεφάλι, μπροστά στη γυναίκα και
τα παιδιά του. Ο Ντέμα ήταν ηγετικό στέλεχος της αντίστασης στα σχέδια της
βραζιλιάνικης κυβέρνησης να κατασκευάσει φράγματα στον ποταμό Xingu και
αγωνιζόταν να σταματήσει την παράνομη υλοτομία στην περιοχή.

Ο Αμαζόνιος είναι μία από τις περιοχές με την πλουσιότερη χλωρίδα και πανίδα
του πλανήτη. Σε 10 στρέμματα, υπάρχουν περισσότερα είδη φυτών από ό,τι σε
ολόκληρη την Ευρώπη. Εκεί κατοικούν 57 από τα απειλούμενα με εξαφάνιση είδη
του πλανήτη, όπως το τζάγκουαρ. Τριακόσιες χιλιάδες φυτά έχουν αναγνωριστεί,
αλλά 20.000 ακόμα δεν έχουν ανακαλυφθεί.

Στον Αμαζόνιο συναντά κανείς μερικά από τα πιο παράξενα ζώα και φυτά. Η
θαλάσσια ανεμώνη είναι το μεγαλύτερο λουλούδι στον κόσμο με διάμετρο δύο
μέτρων. Η αράχνη Caranguejeira είναι μεγαλύτερη από μία μπάλα του μπέιζμπολ.
Ένα είδος πιθήκων ζυγίζει μόλις 130 γραμμάρια και δεν ξεπερνά σε μέγεθος μία οδοντόβουρτσα.

Το μεγαλύτερο αρχέγονο δάσος του πλανήτη, στον Αμαζόνιο, φιλοξενεί την
πλουσιότερη πανίδα από οποιοδήποτε άλλο σημείο της Γης. Μέχρι σήμερα, έχουν
αναγνωριστεί 30.000 είδη φυτών και ο κατάλογος μεγαλώνει συνεχώς. Εκτιμάται
πως μέσα σε δέκα μόνο στρέμματα τροπικού δάσους στον Αμαζόνιο, συναντά κανείς
περισσότερα φυτικά είδη απ’ όσα σε όλη την Ευρώπη. Πολλά από τα φυτά είναι
πολύτιμα και αναντικατάστατα για την παρασκευή φαρμάκων.

Στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου φιλοξενούνται περίπου 8.700 είδη πουλιών,
8.000 είδη εντόμων, τουλάχιστον 30 είδη πιθήκων, ενώ εκεί θα βρει κανείς τη
μεγαλύτερη ποικιλία βατράχων στον κόσμο. Τα νερά του ποταμού Αμαζονίου, με
συνολικό μήκος 6.400 χιλ., φιλοξενούν περισσότερα από 1.500 είδη ψαριών, αλλά
και κροκόδειλους, χελώνες, γιγάντιες οταρίες και ποταμοδέλφινα.

Ο Αμαζόνιος είναι το σπίτι και η πηγή ζωής για 20 εκατομμύρια ανθρώπους.
Ανάμεσα σε αυτούς αναγνωρίζονται περίπου 400 φυλές ιθαγενών, πολλές εκ των
οποίων μέχρι σήμερα δεν είχαν την παραμικρή επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο. Το
δάσος του Αμαζονίου πωλείται στις πολυεθνικές προς 0,8 δολάριο ανά στρέμμα.
Ταυτόχρονα, οι ίδιες εταιρείες επιδίδονται και στην εμπορία παράνομης ξυλείας
από το δάσος του Αμαζονίου. Το 1997 κατασχέθηκαν 80.000 κυβικά μέτρα ξυλείας
και τα αντίστοιχα πρόστιμα ανήλθαν σε ένα εκατομμύριο δολάρια.