Τo «φάντασμα» του Μπιν Λάντεν… πλανάται και στον Πειραιά

΄Ηταν ένα ζεστό μεσημέρι, αρχές καλοκαιριού. Ο Αμερικανός διπλωμάτης επέστρεφε
πεζή στην πρεσβεία, όταν διαπίστωσε ότι τον ακολουθούσε κατά πόδας μια
μοτοσυκλέτα που είχε ανέβει μάλιστα στο πεζοδρόμιο. Η έκπληξη του Αμερικανού
μεγάλωσε όταν αντιλήφθηκε ότι ένας από τους ειδικούς φρουρούς της Ελληνικής
Αστυνομίας είχε δει τι γινόταν, αλλά παρέμενε απαθής. Το συμβάν δεν είχε
συνέχεια. Ένας ακόμη Αθηναίος οδηγός διτρόχου παραβίαζε κατάφωρα τους κανόνες
κυκλοφορίας, μπροστά στην αδιαφορία των οργάνων της τάξεως. Ακολούθησαν
παράπονα των Αμερικανών προς τους Έλληνες αρμοδίους και αργότερα το θέμα
διευθετήθηκε. Άλλωστε, και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν ότι το μεταξύ τους
κλίμα συνεργασίας είναι πλέον πολύ καλό.

Έρευνες στον Πειραιά

Αν το περιστατικό του περασμένου Ιουνίου έχει σήμερα κάποια σημασία, δεν είναι
γιατί οι Αμερικανοί στην Ελλάδα έχουν ιδιαίτερη ευαισθησία σε θέματα
ασφαλείας, φοβούμενοι τη 17Ν. Την περίοδο εκείνη υπήρχε επαγρύπνηση λόγω
πληροφοριών ότι επίκειτο χτύπημα του Μπιν Λάντεν. Η εκτίμηση των αμερικανικών
υπηρεσιών ασφαλείας ήταν ότι στόχος θα ήταν κάποια πρεσβεία των ΗΠΑ στο
εξωτερικό, όπως έγινε το 1998 στην Αφρική. Εξ ου και η ανησυχία στην πρεσβεία
της Αθήνας, που έχει, άλλωστε, προϋπολογισμό ασφαλείας-μαμούθ. Εκ των υστέρων,
είμαστε σε θέση να ξέρουμε ότι οι «εκτιμήσεις» έπεσαν έξω τόσο χρονικά όσο και
τοπικά. Το χτύπημα έγινε τρεις μήνες αργότερα και μάλιστα στις ΗΠΑ. Αν οι
αμερικανικές υπηρεσίες είχαν πράγματι στοιχεία ή ενδείξεις, είτε δεν ήταν
επαρκείς είτε απέτυχαν να τις συσχετίσουν σωστά. Κοινώς, αλλού το περίμεναν
και αλλού τους ήρθε.

Είναι η Αθήνα στη λίστα του Μπιν Λάντεν; Ανεξάρτητα από την απάντηση, η
κυβέρνηση Σημίτη κινείται προληπτικά, με αποτέλεσμα το κυκλοφοριακό κομφούζιο
που προκάλεσαν οι κλεισμένοι δρόμοι στην πρωτεύουσα με αφορμή το Συνέδριο του
ΠΑΣΟΚ. Δεν είναι μόνο το θέμα της προστασίας των πολιτών, αλλά και των
συμφερόντων της χώρας. Εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, αρμόδιοι
κυβερνητικοί παράγοντες επισημαίνουν ότι «αυτή τη στιγμή δεν θέλουμε να σκάσει
ούτε γκαζάκι». Συναφές και, βέβαια, πιο ενδιαφέρον είναι το ερώτημα αν
υπάρχουν ή όχι «ίχνη» του δικτύου του Μπιν Λάντεν στην Ελλάδα. Άλλωστε, η χώρα
μας απουσίαζε από τη λίστα των εξήντα χωρών που έδωσαν οι Αμερικανοί, όπου
θεωρείται ότι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, έχει αναπτυχθεί η οργάνωση Αλ
Κάιντα. Το θέμα απασχολεί εντατικά τις τελευταίες εβδομάδες τις Ελληνικές
Αρχές, Αμερικανούς, Ευρωπαίους και άλλους στην Αθήνα. Οι έρευνες είναι
συνδυασμένες, αλλά και αυτόνομες. Παραδείγματος χάριν, Ευρωπαίοι διπλωμάτες
επισημαίνουν ότι, «για λόγους αυτοπροστασίας», οι ισραηλινές μυστικές
υπηρεσίες έχουν δικά τους δίκτυα πληροφόρησης στην Αθήνα, «ώστε να είναι
ενήμεροι για το ποιος μπαινοβγαίνει εδώ».

Το άρωμα του… μελιού

Οι έρευνες των Ελληνικών Αρχών δεν έχουν εντοπίσει ίχνη της Αλ Κάιντα στην
Ελλάδα. Η πιο ενδιαφέρουσα πληροφορία που διερευνήθηκε ήταν η διασύνδεση του
Μπιν Λάντεν με ναυτιλιακή εταιρεία στον Πειραιά. Σημειωτέον ότι οι ναυτιλιακές
επιχειρήσεις του Σαουδάραβα τρομοκράτη είχαν αποτελέσει αντικείμενο πρόσφατου
δημοσιεύματος των «Times» του Λονδίνου, που αναφέρεται σε φορτηγά πλοία «με
σημαίες ευκαιρίας» τριτοκοσμικών κρατών. Δεν είναι η μόνη επιχειρηματική
δραστηριότητα του Μπιν Λάντεν που διερευνάται αυτές τις ημέρες. Δημοσίευμα των
«New York Times» ισχυρίζεται ότι μια «επιχείρηση-βιτρίνα» της Αλ Κάιντα είναι
το εμπόριο μελιού στη Μέση Ανατολή και στο Πακιστάν, με τα μαγαζάκια να
επιτρέπουν τη διακίνηση κονδυλίων και το άρωμα του μελιού να συγκαλύπτει
φορτία, όπλων ή ναρκωτικών. Πάντως, αμερικανικές πηγές επισημαίνουν ότι στη
διαρκή κίνησή τους ανά τον κόσμο πρόσωπα που ενέχονται με την Αλ Κάιντα έχουν
περάσει και από την Ελλάδα. «Τώρα, αν πράγματι περνούσαν καθ’ οδόν προς άλλο
προορισμό ή είχαν κάποια δουλειά στην Ελλάδα, δεν είναι κάτι που μπορούμε να
το ξέρουμε σε αυτή τη φάση».

Ευρωπαϊκές πηγές, που επικαλούνται επίσης ειδικές έρευνες, επιβεβαιώνουν ότι
«δεν φαίνεται να υπάρχουν πυρήνες της Αλ Κάιντα στην Ελλάδα». Ο λόγος; «Η
μουσουλμανική κοινότητα στην Ελλάδα δεν είναι μεγάλη και γι’ αυτό δεν διαθέτει
διαστρωμάτωση σε μεσοαστούς και εργάτες, φοιτητές και αμόρφωτους. Έτσι δεν
υπάρχει μια δεξαμενή προσώπων που να επιτρέπει τη δυνατότητα στρατολόγησης».
Σημειωτέον ότι η προέλευση των αεροπειρατών της 11ης Σεπτεμβρίου δεν ήταν
ομοιογενής. Αυτοί που μπήκαν στο πιλοτήριο, όπως ο Μοχάμεντ Άτα, ήταν
μεσοαστοί με υψηλό μορφωτικό προφίλ. Εκείνοι όμως που ακινητοποίησαν τους
επιβάτες με σουγιάδες ήταν αμόρφωτοι, από φτωχές οικογένειες. «Απουσιάζει
επίσης από την Ελλάδα το ευρύ δίκτυο θρησκευτικών μουσουλμανικών σχολών,
ινστιτούτων ή τζαμιών που λειτουργεί ως πεδίο στρατολόγησης», όπως έγινε στο
Αμβούργο με τους αεροπειρατές. Οι μουσουλμανικοί χώροι λατρείας στην Ελλάδα
ελέγχονται κυρίως από πλούσιους Λιβανέζους που βρίσκονται στη χώρα μας από τη
δεκαετία του ’80 και άλλους από τη Μέση Ανατολή «που δεν φαίνεται να
συμμερίζονται τις πεποιθήσεις του Μπιν Λάντεν». Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν
πως, σε ό,τι αφορά την Ε.Ε., «πυρήνες της Αλ Κάιντα υπάρχουν στις Γαλλία,
Γερμανία και Βρετανία». Σε ό,τι αφορά τα Βαλκάνια, εστίες της Αλ Κάιντα
εντοπίζονται στις Βουλγαρία και Αλβανία. Στην περίπτωση της αμερικανικής
πρεσβείας στα Τίρανα, ο κίνδυνος τρομοκρατικής ενέργειας από το δίκτυο του
Μπιν Λάντεν ήταν υπαρκτός.

Μπορεί, λοιπόν, η Αθήνα να κοιμάται ήσυχη; «Το ότι δεν τους βρίσκουμε»,
λέγεται, «δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν». Ακόμη περισσότερο: η απάντηση
εξαρτάται από το προφίλ αυτών που ψάχνουμε. Διότι τόσο ελληνικές όσο και ξένες
πηγές ομοφωνούν ότι στην Ελλάδα υπερεκπροσωπείται και το ένοπλο PLO και η
Χαμάς και η Χεζμπολά.

Η Αθήνα κοιμάται ήσυχη…

Η ταυτότητα των στελεχών τους, που δεν είναι σε ενεργό δράση, είναι γνωστή
στις Ελληνικές Αρχές, που έχουν επιλέξει την οδό της διακριτικής επιτήρησης.
Το υπουργείο Δημόσιας Τάξης απέφυγε τις προσαγωγές, «που δημιουργούν κλίμα
έντασης». Αντιθέτως, σε επαφές που έγιναν, εδόθη το μήνυμα ότι πρέπει να
υπάρξει προσοχή και επαγρύπνηση και να αποφευχθούν ενέργειες που θα φέρουν σε
δύσκολη θέση την Ελλάδα. Στην Κατεχάκη υπάρχει ανησυχία για τους Κούρδους,
ορισμένοι εκ των οποίων εμπλέκονται σε ποικίλες εγκληματικές δραστηριότητες
(λαθρεμπόριο όπλων και ναρκωτικών). Υπάρχουν επίσης πληροφορίες για ανάλογη
δράση συγκεκριμένων Τούρκων που βρίσκονται στη χώρα μας ως «πολιτικοί
πρόσφυγες». Υπάρχει μάλιστα σε κυβερνητικούς παράγοντες ένας προβληματισμός
για τα ξένα αυτά στοιχεία που συνοψίζεται στη φράση: «Ο κίνδυνος είναι κάποια
στιγμή να τις πληρώσουμε όλες αυτές τις ιστορίες».

Όλα αυτά όμως ελάχιστη σχέση έχουν με την Αλ Κάιντα. Άλλωστε το μωσαϊκό των
οργανώσεων της Μέσης Ανατολής είναι ποικίλο και αντιφατικό. Όπως εξηγούν ξένες
πηγές, «οι κούρδοι του ΡΚΚ είναι κομμουνιστές και δεν έχουν καμία σχέση με
τους ακραίους ισλαμιστές της Αλ Κάιντα». Η Χεζμπολά ελέγχεται από τη Συρία,
«ένα κράτος που έχει σταματήσει την ενεργό ανάμειξή του σε θέματα
τρομοκρατίας, με την έννοια ότι δεν διατηρεί πλέον κρησφύγετα όπου να
εφοδιάζει τρομοκράτες με χρήματα και όπλα. Οι διασυνδέσεις μπορεί να μην είναι
σε χρήση, αλλά παραμένουν». Παρ’ όλ’ αυτά, η Ουάσιγκτον θα ήθελε τη Συρία στη
συμμαχία κατά του Μπιν Λάντεν. Χαμάς και Παλαιστίνιοι κινούνται σε άλλο μήκος
κύματος από την Αλ Κάιντα. Η δράση τους είναι συνδεδεμένη με συγκεκριμένες
εδαφικές και πολιτικές διεκδικήσεις στη Μέση Ανατολή «και δεν έχει χαρακτήρα
μηδενιστικής καταστροφικής αντεκδίκησης», όπως τα χτυπήματα της 11ης
Σεπτεμβρίου.

Η επίσκεψη του Πάπα

Πάντως, στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον, οι απειλές και οι φοβίες περισσεύουν.
Στην Κατεχάκη έχουν γίνει συχνά αποδέκτες «πληροφοριών» για επικείμενο
τρομοκρατικό χτύπημα, με προέλευση μυστικές υπηρεσίες μουσουλμανικής χώρας της
Αφρικής. Τις πληροφορίες διοχετεύει μάλιστα πρώην πρέσβης από τη Μέση Ανατολή,
εγκατεστημένος στην Αθήνα. Το «κανάλι» αυτό έδωσε (λανθασμένες) πληροφορίες
για δολοφονική απόπειρα κατά του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’ κατά την πρόσφατη
επίσκεψή του στην Αθήνα. «Ενημέρωσε» επίσης του Ιταλούς για δολοφονική
απόπειρα κατά του Τζορτζ Μπους στο G-8 της Γένοβας. Γιατί το κάνουν; «Προφανώς
νομίζουν ότι έτσι μας είναι χρήσιμοι», καγχάζει η ελληνική πλευρά. Στο ίδιο
πνεύμα και οι αμερικανικές υπηρεσίες που, αφού «κάηκαν» την 11η Σεπτεμβρίου,
μιλούν διαρκώς για νέα χτυπήματα της Αλ Κάιντα. Ξένες πηγές όμως επιμένουν ότι
«το δίκτυο του Μπιν Λάντεν προσπάθησε μεν να αγοράσει παρανόμως πυρηνικά στην
πρώην Σοβιετική Ένωση, αλλά απέτυχε». Τα χημικά; «Χημικά μπορεί να φτιάξει ο
καθένας σε μια αποθήκη, αλλά η διάδοσή τους δεν είναι εύκολη».

Όλα υπό έλεγχο λοιπόν; Αν και δεν διακρίνονται απειλές στον ορίζοντα, η Αθήνα
έχει δικούς της, οργανωτικούς, πονοκεφάλους. Το κυριότερο πρόβλημα είναι ο
συντονισμός των εγχώριων υπηρεσιών που ασχολούνται με την ασφάλεια. Προς το
παρόν οι μηχανισμοί είναι διάσπαρτοι. Πηγές του ΥΠΕΞ αναγνωρίζουν ότι το
πρόβλημα του συντονισμού το επισήμαναν στον Γ. Παπανδρέου και ο αρχηγός της
CIA Τζορτζ Τένετ παλαιότερα και υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ πρόσφατα.
Ανεξαρτήτως των απόψεων των Αμερικανών, είναι ένα πρόβλημα που έχει διαγνώσει
και το Μέγαρο Μαξίμου. Η κυβέρνηση Σημίτη δεν αρέσκεται να λειτουργεί βιαστικά
ή υπό το καθεστώς έξωθεν πιέσεων. Το ερώτημα είναι όμως αν η ΕΥΠ και η
πολιτική άμυνα θα υπαχθούν στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης, αν δηλαδή ο
ανασχηματισμός θα έχει και ένα δομικό στοιχείο. Το τι θα γίνει δεν είναι
άσχετο με το αν θα παραμείνουν στις θέσεις τους η Βάσω Παπανδρέου και ο Μιχ.
Χρυσοχοΐδης. Εν όψει του 2004 και του νέου διεθνούς περιβάλλοντος, πάντως, η
Αθήνα θεωρείται υποχρεωμένη να διαμορφώσει μια νέα σφαιρική πολιτική ασφάλειας.