ΓΝΩΜΗ Ομοιότητες και διαφορές με το Κόσοβο

Το 1999, μία συμμαχία με επικεφαλής τις ΗΠΑ και υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ
βομβάρδιζε το Κόσοβο και τη Σερβία. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ κήρυττε
τότε έναν «νέο διεθνισμό». «Δεν μαχόμαστε για εδάφη, αλλά για αξίες», έλεγε.
«Για έναν κόσμο όπου οι υπεύθυνοι τέτοιων εγκλημάτων δεν θα έχουν πουθενά να
κρυφτούν». Μιλούσε τότε για τον Μιλόσεβιτς και για τις εθνικές εκκαθαρίσεις.
Θα μπορούσε να επαναλάβει αυτολεξεί τις φράσεις αυτές αναφερόμενος στον Μπιν
Λάντεν και την τρομοκρατία.

Το 1999, όπως και σήμερα, η διεθνής κοινότητα προσέτρεχε σε βοήθεια
μουσουλμανικών πληθυσμών. Ο Τζορτζ Μπους το υποστήριξε για να υπογραμμίσει ότι
η «σταυροφορία» του δεν στρέφεται εναντίον του Ισλάμ. Πράγματι δεν στρέφεται,
μέχρι και στις μεθόδους που χρησιμοποιούνται: τα λεγόμενα «χειρουργικά»
πλήγματα με τις «παράπλευρες ζημίες», με πυραύλους Κρουζ ή πιο κλασικές βόμβες
εναντίον στρατιωτικών στόχων ώστε να αποδιοργανωθούν τα εχθρικά συστήματα
άμυνας. Για τη δεύτερη φάση του πολέμου, οι ΗΠΑ μπορούν να υπολογίζουν σε
τοπικούς συμμάχους: η Βόρεια Συμμαχία είναι στο Αφγανιστάν, όπως ήταν ο UCK
στο Κόσοβο.

Εδώ σταματούν οι ομοιότητες. Ο πόλεμος στο Κόσοβο είχε στόχο να εμποδιστούν
ωμότητες στο κατώφλι της Ευρώπης και οι ευρωπαϊκές χώρες και οι ΗΠΑ δεν
απειλούνταν στο σύνολό τους. Στο Αφγανιστάν, οι Αμερικανοί ενεργούν σε
κατάσταση νόμιμης άμυνας, αφού δέχθηκαν επίθεση στο σπίτι τους. Ο πόλεμος στο
Κόσοβο ήταν ένας πόλεμος νέου τύπου, επειδή συνέβαινε «εκτός ζώνης», σε
αντίθεση με την εδαφική άμυνα. Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας δεν είναι μια
επιχείρηση κλασικού τύπου, επειδή έχει στόχο έναν διάχυτο εχθρό, με ακαθόριστο
περίγραμμα, χωρίς κρατικές δομές. Και ωστόσο είναι ένας πιο παραδοσιακός
πόλεμος, που διεξάγεται στο όνομα της εθνικής ασφάλειας.

Τότε, η διεθνής κοινότητα παρενέβαινε για να κάνει σεβαστά τα ανθρώπινα
δικαιώματα· σήμερα παίρνει τα όπλα για να εξαλείψει την τρομοκρατία. Δεν είναι
ακριβώς το ίδιο πράγμα, αν και μπορεί να υπάρχουν κοινοί στόχοι.

Στο Αφγανιστάν, εκτός από το καθεστώς των Ταλιμπάν, αμφισβητείται η ασταθής
ισορροπία ενός τρισδιάστατου συνόλου: του Πακιστάν και των σχέσεών του με την
Ινδία ­ την άλλη πυρηνική δύναμη της Νοτιοανατολικής Ασίας ­, του
αραβο-μουσουλμανικού κόσμου και της πρώην σοβιετικές Δημοκρατίες της Κεντρικής
Ασίας. Μπροστά στην προαναγγελλόμενη αναταραχή, ο πόλεμος του Κοσόβου, παρά τη
φρίκη του, μπορεί τελικά να φανεί σαν μια επαρχιακή σύγκρουση.

Ο Daniel Vernet είναι διευθυντής διεθνών σχέσεων της εφημερίδας «Le Monde»