Νόμπελ στην αξία της πληροφόρησης

Ανέπτυξαν μια θεωρία, προκειμένου να εξηγήσουν τον λόγο για τον οποίο
πολλοί άνθρωποι δεν εμπιστεύονται εύκολα τους πωλητές αυτοκινήτων όταν θέλουν
να αγοράσουν ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο ή τον λόγο για τον οποίο οι
κυβερνήσεις αμφισβητούν την ακρίβεια των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος που
υποβάλλουν οι φορολογούμενοι.

Η θεωρία της ασυμμετρικής πληροφόρησης χάρισε χθες σε τρεις Αμερικάνους
οικονομολόγους το φετινό βραβείο Νόμπελ Οικονομίας. Πρόκειται για τον 61 ετών
Τζόρτζ Άκερλοφ, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, τον
58χρονο Μάικλ Σπενς, πρώην πρύτανη των Πανεπιστημίων Χάρβαρντ και Στάνφορντ,
και τον Τζόζεφ Στίγκλιτς, καθηγητή οικονομικών, διοίκησης επιχειρήσεων και
διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.

Θεωρία και εφαρμογές

Οι τρεις οικονομολόγοι, οι οποίοι θα μοιραστούν τα 10 εκατομμύρια σουηδικές
κορώνες (περίπου 450 εκατομμύρια δραχμές), πήραν το Νόμπελ για «τις αναλύσεις
αγορών που χαρακτηρίζονται από ασυμμετρική πληροφόρηση», όπως αναφέρεται και
στη χθεσινή ανακοίνωση της Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών, που απονέμει τα
βραβεία. Πρόκειται για τη θεωρία που επιχειρεί να εξηγήσει το γεγονός ότι
ορισμένοι παράγοντες των αγορών έχουν καλύτερη πληροφόρηση σε σχέση με άλλους.

Οι βραβευμένοι οικονομολόγοι έθεσαν στη δεκαετία του ’70 τις βάσεις για τη
διατύπωση μιας γενικής θεωρίας, σχετικής με τον τρόπο με τον οποίο
ανταλλάσσεται η πληροφόρηση. Η συνεισφορά τους σε αυτήν την θεωρία συνίσταται
στο ότι «αποτελούν την καρδιά των μοντέρνων οικονομικών της πληροφόρησης.
Εντοπίζονται αμέτρητες εφαρμογές της, από τις παραδοσιακές αγροτικές αγορές
έως τις μοντέρνες χρηματοπιστωτικές αγορές στις ανεπτυγμένες οικονομίες».

Η «Αγορά των Λεμονιών»

Τα αποτελέσματα των ερευνών τους μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξήγηση
των υπερβολικά υψηλών επιτοκίων στις οικονομίες του Τρίτου Κόσμου.

Η εργασία του Άκερλοφ, που δημοσιεύτηκε το 1970 με τίτλο «Η Αγορά των
Λεμονιών» και αναφέρεται στα ελαττωματικά μεταχειρισμένα αυτοκίνητα,
περιγράφηκε από τη Σουηδική Ακαδημία Επιστημών ως η σημαντικότερη μελέτη των
οικονομικών της πληροφόρησης, επειδή δείχνει ότι «υποθετικά το πρόβλημα στην
πληροφόρηση μπορεί είτε να οδηγήσει σε κατάρρευση μια ολόκληρη αγορά είτε να
οδηγήσει στην επιλογή χαμηλής ποιότητας προϊόντων».

Συνεργάτης των «ΝΕΩΝ»

Ο Τζόζεφ Στίγκλιτς, του οποίου άρθρα δημοσιεύουν «ΤΑ ΝΕΑ» στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» του
Σαββάτου, παραιτήθηκε από τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου της Παγκόσμιας
Τράπεζας το 1999 και επέστρεψε στην ακαδημαϊκή ζωή, βραβεύθηκε για την
ερευνητική συνεισφορά του, η οποία «άλλαξε τον τρόπο σκέψης των οικονομολόγων
σχετικά με τη λειτουργία των αγορών». Ο Στίγκλιτς αμφισβήτησε την παραδοσιακή
οικονομική θεωρία, σύμφωνα με την οποία οι ανοιχτές και χωρίς κρατικό έλεγχο
αγορές λειτουργούν τέλεια και αποτελεσματικά. Ο ίδιος έδειξε με τη θεωρία του
ότι η παρέμβαση από την κυβέρνηση ή άλλους οργανισμούς μπορεί σε κάποιες
περιστάσεις να είναι απαραίτητη.

Ο τρίτος νομπελίστας, Μάικλ Σπενς έδειξε με τις μελέτες του πώς οι καλύτερα
πληροφορημένοι άνθρωποι μπορούν να μεταδίδουν τη γνώση στους λιγότερο
πληροφορημένους, προκειμένου να αποφευχθούν ορισμένα προβλήματα που
σχετίζονται με λανθασμένες οικονομικές επιλογές.