Τα δύο μέτωπα της κυβέρνησης στο μεγάλο στοίχημα

Η ιστορία του Εθνικού Κτηματολογίου στην Ελλάδα θα μπορούσε κάλλιστα να
αποτελεί μια μικρογραφία της ιστορίας ολόκληρης της χώρας: «πάντα ευκολόπιστη
και πάντα προδομένη»! Και ασφαλώς αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών για κάθε
ερευνητή που ψάχνει το γιατί και το πώς η Ελλάδα έμεινε υπανάπτυκτη χώρα.

Το Εθνικό Κτηματολόγιο, που χαρακτηρίζεται ως το μεγαλύτερο από τα μεγάλα έργα της χώρας μας, δεν ξέφυγε ούτε από τις γνωστές ασθένειες των δημοσίων έργων (δυσκίνητος δημόσιος τομέας,γραφειοκρατία, καθυστερήσεις, χρονικές υπερβάσεις κ.λπ. που στην περίπτωσή του ήταν μεγαλύτερες λόγω και της έλλειψης προηγούμενης εμπειρίας) αλλά και ούτε από την πολιτική και κομματική αντιπαλότητα

Όταν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες – με εξαίρεση την Ελλάδα και την Αλβανία – έχουν
ήδη Κτηματολόγιο εδώ και εκατονταετίες, ακριβώς επειδή αποτελεί βασικό
αναπτυξιακό εργαλείο, μπούσουλα των κυβερνητικών σχεδίων και προγραμματισμών
και καθοριστικό προαπαιτούμενο του πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού, η
Ελλάδα εξακολουθεί να ταλανίζεται από πολιτικές και μικροκομματικές έριδες για
το πώς και πότε θα το αποκτήσει.

Ασφαλώς η κατάρτιση ενός Εθνικού Κτηματολογίου, δηλαδή η καταγραφή, η
συγκέντρωση, η κωδικοποίηση και η ορθολογική διαχείριση όλων των πληροφοριών
που αφορούν τα δικαιώματα στα ακίνητα της χώρας, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Και
ασφαλώς αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους που – στα 170 τόσα χρόνια
που υφίσταται το νεώτερο ελληνικό κράτος – καμία κυβέρνησή του δεν τόλμησε να
ξεκινήσει στα σοβαρά τις διαδικασίες που θα οδηγούσαν στην ύπαρξη
Κτηματολογίου. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι το μόνο τμήμα της ελληνικής
επικράτειας που διαθέτει πλήρες Κτηματολόγιο είναι αυτό που προσαρτήθηκε
τελευταίο στα όριά της. Αναφερόμαστε στα Δωδεκάνησα που διαθέτουν Κτηματολόγιο
για το λόγο ότι μέχρι και το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν υπό ξένη
κατοχή (ιταλική)!

Με αυτά τα δεδομένα η απόφαση της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, που προέκυψε από τις
εκλογές του 1993, να προχωρήσει στην κατάρτιση Εθνικού Κτηματολογίου, ήταν
ασφαλώς τολμηρή αλλά και λίγο βιαστική. Βιαστική, όχι ότι το έργο θα μπορούσε
να περιμένει και άλλο για να γίνει, αλλά γιατί, προφανώς από τον ενθουσιασμό
των ημερών και της δίψας του υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. Κ. Λαλιώτη να παράξει έργο,
δεν μετρήθηκαν επαρκώς οι τεράστιες δυσκολίες του εγχειρήματος, οι αντιδράσεις
που θα προκαλούνταν (από οργανωμένα συμφέροντα καταπατητών, οικοπεδοφάγων,
διαφόρων κυκλωμάτων εμπορίας της γης κ.λπ.) αλλά και το ίδιο το μέγεθος του
εγχειρήματος. Με μηδέν εμπειρία σε τέτοια έργα, με επιστημονικό δυναμικό ικανό
μεν αλλά χωρίς τεχνογνωσία στο αντικείμενο και με τη χρηματοδότηση να
εξαρτάται από άλλους (την Ευρωπαϊκή Ένωση) επόμενο ήταν να φθάσουμε στα
σημερινά προβλήματα. Όμως το ΥΠΕΧΩΔΕ βιαζόταν τότε να εντάξει το έργο στο Β’
Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και αποφάσισε να το ξεκινήσει, έστω και χωρίς την
προηγούμενη επίλυση των σοβαρότατων προβλημάτων που ήξερε ότι θα προκύψουν
κατά τη διαδρομή. Όπως λέει ο λαός «αποφάσισαν να κολυμπήσουν στα βαθιά, χωρίς
να ξέρουν καλό κολύμπι και χωρίς να γνωρίζουν τι θάλασσα θα συναντήσουν».
Αποτέλεσμα: Μπήκαν υπεραισιόδοξοι στόχοι οι οποίοι μάλιστα γνωστοποιήθηκαν
στην Ε.Ε. που – εκ των πραγμάτων και δυνατοτήτων της χώρας – δεν μπορούσαν να
υλοποιηθούν, τουλάχιστον με τους ρυθμούς που είχαμε δεσμευθεί ως χώρα στην
Ε.Ε.

Πού βρισκόμαστε σήμερα

Πολλοί ίσως νομίζουν ότι σήμερα οι διαδικασίες για την κατάρτιση Εθνικού
Κτηματολογίου έχουν ναυαγήσει. Αυτό δεν είναι αλήθεια. Σήμερα βρίσκονται σε
εξέλιξη διαδικασίες κατάρτισης Κτηματολογίου σε 341 Οργανισμούς Τοπικής
Αυτοδιοίκησης (δήμους – πρώην κοινότητες), δηλαδή στο 6% της χώρας, που
καλύπτουν έκταση 8,5 εκατομμυρίων στρεμμάτων (δηλαδή το 7% της χώρας) και το
σύνολο των εγγραπτέων δικαιωμάτων σε ακίνητα ανέρχεται στο 15% του συνόλου της
χώρας, επειδή οι περισσότεροι από αυτούς τους 341 δήμους – κοινότητες
βρίσκονται σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές. Στις εργασίες αυτές, που τις
έχουν αναλάβει 92 όμιλοι μελετητικών εταιρειών (ανάμεσά τους και πολλές ξένες)
απασχολούνται περίπου 10.000 εργαζόμενοι διαφόρων ειδικοτήτων (μηχανικοί,
οικονομολόγοι, νομικοί, τεχνικό και διοικητικό προσωπικό κ.λπ.). Ουσιαστικά
στις μελέτες του Κτηματολογίου μετέχει σχεδόν το σύνολο του
επιστημονικοτεχνικού προσωπικού της χώρας που έχει αρμοδιότητα και ειδίκευση
στο αντικείμενο, δηλαδή πάνω από 250 ιδιωτικά γραφεία μελετών τα οποία πήραν
μέρος στους διαγωνισμούς που έγιναν και για τις διαδικασίες των οποίων
(διαγωνισμών) δεν υπήρξε καμία ουσιαστική ένσταση, δείγμα ότι έγιναν απολύτως
νόμιμα.

Οι διαδικασίες για την κατάρτιση του Κτηματολογίου μπορεί να ξεκίνησαν το
1994, αλλά το κυρίως έργο (κτηματογραφήσεις, δηλώσεις ιδιοκτησιών, επεξεργασία
στοιχείων κ.λπ.) άρχισαν το 1997 με δύο πιλοτικά προγράμματα και το 1998 με
ένα κύριο πρόγραμμα. Και αυτό γιατί έπρεπε να ξεπεραστούν οι αρχικές
δυσκολίες, τα γραφειοκρατικά εμπόδια κ.λπ. Τώρα από το ΥΠΕΧΩΔΕ δηλώνουν ότι τα
τρία αυτά πρώτα προγράμματα θα έχουν ολοκληρωθεί πλήρως μέσα στο 2002 το πρώτο
και μέσα στο 2003 τα άλλα δύο. Από τότε θα αρχίσει και η ανταποδοτικότητα του
έργου αφού οι ιδιοκτήτες των περίπου 5.000.000 ακινήτων στους 341 ΟΤΑ θα
αρχίσουν να πληρώνουν για την παροχή των οριστικών τίτλων καθώς και για κάθε
δικαιοπραξία επί των ακινήτων (μεταβιβάσεις, κληρονομιές κ.λπ.). Από το
ΥΠΕΧΩΔΕ υποστηρίζουν ότι μόλις λυθεί η παρεξήγηση με την Ε.Ε. (για την οποία
θα πούμε παρακάτω) και αρχίσει και πάλι η ομαλή χρηματοδότηση του έργου θα
προχωρήσουν κανονικά οι διαδικασίες για την κατάρτιση Κτηματολογίου σε άλλους
3.082 δήμους και (πρώην) κοινότητες συνολικής έκτασης 64.500.000 στρεμμάτων
που υπολογίζεται ότι θα αφορούν σε περίπου 15.000.000 εγγραπτέα δικαιώματα.

Πώς φθάσαμε στη σημερινή κρίση

Το Εθνικό Κτηματολόγιο, που χαρακτηρίζεται ως το μεγαλύτερο από τα μεγάλα έργα
της χώρας μας, δεν ξέφυγε ούτε από τις γνωστές ασθένειες των δημοσίων έργων
(δυσκίνητος δημόσιος τομέας, γραφειοκρατία, καθυστερήσεις, χρονικές υπερβάσεις
κ.λπ. που στην περίπτωσή του ήταν μεγαλύτερες λόγω και της έλλειψης
προηγούμενης εμπειρίας) αλλά και ούτε από την πολιτική και κομματική
αντιπαλότητα και ­ εν τέλει ­ την επέμβαση της Δικαιοσύνης, έστω και με τον
άκομψο τρόπο που έγινε. Σήμερα το Κτηματολόγιο ταλαιπωρείται σε δύο μέτωπα:

Το πρώτο είναι το μέτωπο με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως είπαμε στην αρχή, οι
στόχοι του προγράμματος που τέθηκαν ήταν έξω από τις δυνάμεις της χώρας. Έτσι
ενώ το 1994 είχε συμφωνηθεί με την Ε.Ε. ότι με τα 50 δισεκατομμύρια δραχμές
του αρχικού κονδυλίου για το έργο, θα γινόταν Κτηματολόγιο σε 28,5 εκατομμύρια
στρέμματα, τελικά τα καταφέραμε μόνο για 8,5 εκατ. στρέμματα. Αυτή η αδυναμία
(και παρέκκλιση από τους αρχικούς στόχους) οφείλεται αφενός στην έλλειψη
εμπειρίας και αφετέρου στο ότι το Κτηματολόγιο ξεκίνησε από «δύσκολες»
περιοχές (πολυπληθή αστικά κέντρα) όπου όμως η κυβέρνηση έκρινε ότι υπάρχει
μεγαλύτερη ανάγκη Κτηματολογίου για λόγους περιβαλλοντικούς, παραγωγικούς
κ.λπ. Από το ΥΠΕΧΩΔΕ επιμένουν ότι αυτή η αλλαγή στόχων ήταν γνωστή και
συμφωνημένη υπόθεση με την Ε.Ε. και παραθέτει πλήθος εγγράφων και στοιχείων
που – κατά τη γνώμη τους – το αποδεικνύουν. Και φαίνεται ότι έχει δίκιο γιατί
όλα πήγαιναν καλά με την Ε.Ε. μέχρι που άλλαξε ο αρμόδιος Επίτροπος και τη
θέση τής κ. Γ. Ματίς πήρε ο σημερινός κ. Μ. Μπαρνιέ. Ο οποίος έδωσε βάση σε
κάποιες (κατά το πλείστον ανώνυμες) καταγγελίες διαφόρων που δεν είχαν πάρει
δουλειές στην Ελλάδα και άρχισε τα «να δούμε», «να εξετάσουμε» τα «ναι μεν
αλλά», παγώνοντας συγχρόνως τη συνέχιση της χρηματοδότησης του έργου από την
Ε.Ε., χωρίς να λέει πού ακριβώς η Ελλάδα έκανε λάθος. Και είναι χαρακτηριστικό
ότι, όπως λένε κοινοτικοί παράγοντες, από τις πάνω από 2.500 σελίδες της
αλληλογραφίας του ΥΠΕΧΩΔΕ με την Κομισιόν για το θέμα, πουθενά δεν υπάρχει η
λέξη απάτη, γεγονός που σημαίνει ότι οι ίδιοι οι κοινοτικοί παραδέχονται ότι
δεν έχει γίνει απάτη, αλλά «κάποιες παρατυπίες», «μη ακριβής τήρηση
διαδικασιών» κ.λπ. Η ελληνική πλευρά έχει πάρει διαβεβαιώσεις από διαπρεπείς
Έλληνες και ξένους νομικούς ότι αν προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θα
δικαιωθεί απόλυτα. Αυτό το ξέρει και ο κ. Μπαρνιέ και φαίνεται ότι τελευταία
έχει βάλει νερό στο κρασί του και αύριο που θα συζητήσει το θέμα με τον
Πρωθυπουργό και τον κ. Λαλιώτη, ίσως δοθεί τέλος στην εκκρεμότητα.

Το δεύτερο μέτωπο είναι το εσωτερικό. Αφορά κυρίως τη Νέα Δημοκρατία και
ορισμένους βουλευτές και ευρωβουλευτές της που έχουν αναγάγει το Κτηματολόγιο
σε κύριο όπλο τους κατά της κυβέρνησης. Σωρός οι ερωτήσεις και οι επερωτήσεις
στην ελληνική Βουλή και το Ευρωκοινοβούλιο. Πάντα το ίδιο περιεχόμενο, πάντα
παίρνουν τις ίδιες απαντήσεις και πάντα επιμένουν. Οι κακές γλώσσες λένε πως
σε αυτή την τακτική τους παρέσυρε πρώην στέλεχος του Κτηματολογίου (πρόκειται
για τον κ. Στυλιανό Κολώνη, δεν θα αναφέραμε το όνομά του, αλλά χθες τον
κατονόμασε ο κ. Λαλιώτης) ο οποίος ενώ προσελήφθη από τον Σύμβουλο Διαχείρισης
του έργου, επικαλούμενος ότι διαθέτει δύο πτυχία, όταν του ζητήθηκαν αντίγραφά
τους δεν τα προσκόμισε και φυσικά απελύθη!

Όσοι ασχολούνται με το Κτηματολόγιο ισχυρίζονται ότι οι δικές του καταγγελίες
είναι αυτές που οδήγησαν στη δίωξη Γεράκη καθώς και στην ενεργοποίηση του κ.
Μπαρνιέ. Τώρα αν πιστέψουμε και την κυβερνητική άποψη ότι υπάρχει «ομφάλιος
λώρος» ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και τον κ. Γεράκη, το εσωτερικό μέτωπο κατά
του Κτηματολογίου είναι μπροστά σας. Άλλωστε η εκπληκτική σύμπτωση της δίωξης
Γεράκη με τον ερχομό του κ. Μπαρνιέ και τη διαφαινόμενη αλλαγή της στάσης του
υπέρ της Ελλάδας, δείχνει ότι κάποιοι μάλλον δεν θέλουν και τόσο πολύ να
αποκτήσει η χώρα Κτηματολόγιο. Χαρά οι καταπατητές και οι οικοπεδοφάγοι…