Χιλιάδες μαθητές «χάνονται» από τα σχολεία

Πάνω από 10.000 παιδιά εγκαταλείπουν κάθε χρόνο στην Ελλάδα το…
υποχρεωτικό σχολείο και βρίσκονται από τα θρανία στη βιοπάλη.

Είκοσι έξι χρόνια μετά τη συνταγματική κατοχύρωση της «9χρονης και δωρεάν
υποχρεωτικής φοίτησης», αναρίθμητα παιδιά πυκνώνουν «τις γραμμές των παλιών
αναλφάβητων με σύγχρονο, ηλεκτρονικής εποχής, αίμα», όπως πιστεύει ο ερευνητής
και εκπαιδευτικός κ. Χρήστος Κάτσικας. «Αν παρακολουθήσει κανείς την πορεία
του μαθητικού πληθυσμού από την εγγραφή του στο Γυμνάσιο (Α’ τάξη) έως και την
έξοδό του (Γ’ τάξη), θα διαπιστώσει ότι χιλιάδες μαθητές με ναρκοθετημένο
μέλλον “χάνονται” σ’ αυτήν την πορεία, πριν ακόμα κοπεί η κορδέλα των
εγκαινίων της εφηβικής τους ηλικίας».

Από τους 131.000 μαθητές που γράφηκαν στην Α’ τάξη του Γυμνασίου τη σχολική
χρονιά 1998-99, τρία χρόνια αργότερα ­ στο τέλος της Γ’ τάξης ­ αποφοίτησαν
19.000 λιγότεροι. Όπως επισημαίνει ο κ. Κάτσικας, αν αφαιρεθεί από αυτόν τον
αριθμό ένα ποσοστό παιδιών που «παρουσιάζονται μόνιμα στα μαθητολόγια ως
εγγραφέντες και μη φοιτήσαντες», τότε και σύμφωνα με τους πιο μετριοπαθείς
υπολογισμούς «μπορούμε να εκτιμήσουμε ότι στα στοιχεία της τελευταίας
απογραφής πληθυσμού (2001) θα καταγραφούν περίπου 150.000 νέοι ηλικίας 15 έως
24 ετών που δεν θα έχουν ολοκληρώσει την 9χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, παρ’
όλο που στη δεκαετία του ’90 βρίσκονταν σε σχολική ηλικία».

Τα ποσοστά διαρροής

Το ίδιο νήμα φαίνεται να συνδέει τη σχολική πορεία χιλιάδων παιδιών σε πολλές
περιοχές της Ελλάδας. Τα μεγαλύτερα ποσοστά μαθητικής διαρροής στο Γυμνάσιο
(φουρνιές μαθητών από το 1997 έως το 2000) φαίνεται να αφορούν σχολεία σε
περιοχές της «άγονης» Ευρυτανίας, της αγροτικής Ηλείας, της Λακωνίας, της
Ξάνθης και της Ροδόπης αλλά και των «μητροπόλεων» του τουρισμού: Κρήτη,
Δωδεκάνησα και Ιόνια Νησιά. Σύμφωνα με αδημοσίευτη έρευνα με θέμα «Μαθητική
διαρροή στα Γυμνάσια» του Παρατηρητηρίου Μετάβασης των Αποφοίτων της
Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Αγορά Εργασίας (Σ. Παλαιοκρασάς, Π. Ρουσέας,
Β. Βρεττάκου), σ’ αυτές τις περιοχές συγκεντρώνονται τα μεγαλύτερα ποσοστά
μαθητικής διαρροής από την υποχρεωτική εκπαίδευση, γεγονός που κατά τον κ.
Κάτσικα «αιχμαλωτίζει το εκπαιδευτικό μέλλον αυτών των μαθητών στην προοπτική
της παραγωγής και αναπαραγωγής του αναλφαβητισμού. Έτσι, στην αυγή των
ηλεκτρονικών επιτευγμάτων, ένα στα πέντε παιδιά δεν ολοκληρώνει το Γυμνάσιο
στον Νομό Ξάνθης, στις αγροτικές περιοχές του Νομού Ευρυτανίας και στις
ημιαστικές περιοχές της Ροδόπης…».

Ένα επίσης στα έξι έως επτά παιδιά εγκαταλείπει το Γυμνάσιο στις αγροτικές
περιοχές των Νομών Ρεθύμνου, Λασιθίου, Ηρακλείου, Αιτωλοακαρνανίας και στις
ημιαστικές περιοχές των Νομών Χανίων, Δωδεκανήσου, Λακωνίας. Και ένα σε κάθε
εννέα παιδιά στις αγροτικές περιοχές της Κέρκυρας, της Ηλείας, της Λευκάδας
και της Μεσσηνίας είναι παραγκωνισμένο από το σχολείο…

Υψηλά ποσοστά «διαρροών» στα πολυεθνικά Γυμνάσια

2ο Γυμνάσιο Πλ. Βάθη ­ πολυεθνικό σχολείο, πολυεθνικά προβλήματα ­ ένας σύγχρονος Πύργος της Βαβέλ…

Την πρώτη ημέρα που ο 13χρονος Γιώργος πέρασε την πόρτα του 2ου Γυμνασίου στην
Πλατεία Βάθης χρειαζόταν… διερμηνέα. Οι μόνες λέξεις που γνώριζε στα
ελληνικά ήταν «καλημέρα», «γεια σου» και «καλησπέρα». Μέσα σε δύο εβδομάδες το
λεξιλόγιό του έχει ελαφρώς εμπλουτιστεί, βρήκε συμπαράσταση και φίλους ­
ανάμεσα σε ομοεθνείς του από την Αλβανία αλλά και παιδιά από την Αθήνα ­ αλλά
το πρόβλημα επικοινωνίας και γλώσσας είναι ακόμη απίστευτα μεγάλο.

Ο Γιώργος δεν αποτελεί μειονότητα ανάμεσα στους μαθητές της Α’ Γυμνασίου!
Μειονότητα στο συγκεκριμένο σχολείο ­ όπως και σε αρκετά άλλα σχολεία της
Αθήνας ­ αποτελούν τα παιδιά των Ελλήνων. Από τα 75 παιδιά που γράφηκαν φέτος
στο 2ο Γυμνάσιο, μόνο τα 20 είναι Ελληνόπουλα. Τα υπόλοιπα 55 είναι κυρίως
Αλβανοί αλλά και Ουκρανοί, Βούλγαροι, Πολωνοί, Κούρδοι, Αιγύπτιοι. Και το
σχολείο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα λειτουργικότητας ­ και
αποτελεσματικότητας ­ αφού στην ουσία αναλαμβάνει κάθε χρόνο να μάθει κατ’
αρχήν τη γλώσσα στα 2/3 των μαθητών του και μετά να τους διδάξει… Αρχαία,
Μαθηματικά, Βιολογία, Ιστορία.

Ηρακλής Παπαδογιαννάκης: «Ευτυχώς τα μαθηματικά είναι μια… διεθνής γλώσσα»!

Όπως η Πλατεία Βάθης μετατράπηκε από γειτονιά Ελλήνων σε πολυεθνική γειτονιά,
έτσι και το 2ο Γυμνάσιο που εναλλάσσεται πρωί – απόγευμα με το 2ο Λύκειο είναι
ένα πολυεθνικό σχολείο, με πολυεθνικά προβλήματα που παραμένουν άλυτα. Αυτός
είναι και ο κυριότερος λόγος του υψηλού ποσοστού «διαρροών» στο Γυμνάσιο, αφού
το 1 στα 3 παιδιά στην καλύτερη περίπτωση κατορθώνει να πάρει απλώς το
απολυτήριο Γυμνασίου ­ ούτε συζήτηση για Λύκειο! Κάποια από αυτά δεν θα
τελειώσουν ούτε το Γυμνάσιο ενώ κάποια άλλα, ελάχιστα, θα στραφούν στο
εσπερινό σχολείο ­ στον ίδιο χώρο συστεγάζεται και το 6ο Εσπερινό Γυμνάσιο και
Λύκειο… «Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και στα Εξάρχεια όπου η αναλογία των
ξένων μαθητών είναι κατά πολύ μεγαλύτερη και σε πολλά άλλα σχολεία της Δ.
Αθήνας», εξηγεί ο κ. Ηρακλής Παπαδογιαννάκης, μαθηματικός στο 2ο Γυμνάσιο Πλ.
Βάθης. «Κάθε χρόνο κάνουμε ειδικά τμήματα (τάξεις υποδοχής) για να μάθουμε στα
παιδιά τη γλώσσα αλλά ακόμη και αυτό δεν έχει τα αναμενόμενα αποτελέσματα,
γιατί υπάρχουν δέκα διαφορετικές εθνότητες και το σχολείο διαθέτει μόνο μία
αλβανόφωνη καθηγήτρια. Έτσι, τα παιδιά που είναι από την Αλβανία μαθαίνουν
πολύ πιο εύκολα ελληνικά σε αντίθεση με παιδιά από άλλες χώρες που πρέπει να
προσπαθήσουν πάρα πολύ…»

Κάποια προσπαθούν περισσότερο, κάποια λιγότερο. Γεγονός είναι πως αν και το
σύστημα τα ευνοεί (την πρώτη χρονιά εξετάζονται μόνο προφορικά, δεν
εξετάζονται στα Ελληνικά και η βάση για να περάσουν είναι το 8 και όχι το 10),
είναι αρκετά εκείνα τα παιδιά που εγκαταλείπουν στη μέση της χρονιάς και
αρκετοί οι ωρομίσθιοι καθηγητές που απολύονται, γιατί ξαφνικά βρίσκονται χωρίς
παιδιά στις τάξεις υποδοχής!

«Υπάρχουν βέβαια και αρκετά παιδιά που κατορθώνουν με τη δική μας βοήθεια να
τελειώσουν το Γυμνάσιο αλλά ακριβώς επειδή η βοήθεια είναι μεγάλη ( Γυμνάσια
σε τέτοιες περιπτώσεις έχουν καταντήσει… Δημοτικά) τα παιδιά αυτά είναι
αδύνατον και να σκεφθούν το Λύκειο!»

Ορισμένα στρέφονται στα ΤΕΕ. Αλλά τα περισσότερα παιδιά τα διώχνει το σχολείο
και τα κερδίζει η βιοπάλη. Και όσον καιρό άλλωστε φοιτούν στο Γυμνάσιο είναι
ήδη κουρασμένα, αφού τις ώρες που θα έπρεπε να διαβάζουν καθαρίζουν σκάλες,
τζάμια καταστημάτων ή κάνουν μικροθελήματα για να επιβιώσουν…

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Εγγράφονται, αλλά δεν εμφανίζονται ποτέ!

Παρόμοια η εικόνα «διαρροών» και στο 3ο Γυμνάσιο Αγίων Αναργύρων. Το ποσοστό
διαρροής ανέρχεται σε 28% και ένα σημαντικό κομμάτι αυτού αφορά μαθητές που
εγγράφονται από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο, αλλά δεν εμφανίζονται ποτέ! «Στο
δικό μας σχολείο συμβαίνει να έχουμε περισσότερες “διαρροές” ανάμεσα στους
Έλληνες και λιγότερες μεταξύ των αλλοδαπών μαθητών», επισημαίνει η φιλόλογος
κ. Ελένη Ζούζουλα. «Οι αλλοδαποί επιμένουν περισσότερο κι ας μη ξέρουν τη
γλώσσα. Αν επιμένει το παιδί, βοηθάς και εσύ, γίνονται τα αδύνατα δυνατά και
τελειώνει τουλάχιστον το Γυμνάσιο»!

Τα προηγούμενα χρόνια το 3ο Γυμνάσιο Αγίων Αναργύρων είχε μαθητές από
περισσότερες εθνότητες, αλλά αυτήν τη στιγμή έχει μόνο παιδιά από την Αλβανία
­ το 25% του συνόλου των μαθητών. «Δεύτερη μειονότητα αποτελούσαν οι
Ελληνοπόντιοι, αλλά τελευταίως σταμάτησε αυτή η ροή…». Τα παιδιά από την
Αλβανία διακρίνονται για το πείσμα τους να μάθουν τη γλώσσα και αρκετά από
αυτά, ακόμα κι αν κάνουν δύο χρόνια την κάθε τάξη, κατορθώνουν να τελειώσουν
το Γυμνάσιο: «Ορισμένα προσπαθούν συγκινητικά και είναι αξιοθαύμαστα…
Βοηθάμε όσο μπορούμε και με όποιον τρόπο μπορούμε…».