Αλώβητες οι τράπεζες από το χτύπημα στις ΗΠΑ

Πώς κατάφεραν οι αμερικανικές επενδυτικές τράπεζες να αποκαταστήσουν τη
λειτουργία τους μέσα σε λίγες ώρες μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στη Νέα Υόρκη;
Και πώς θα αντιμετωπίσουν την αστάθεια και την αβεβαιότητα που έχει καταλάβει
τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές; Η επενδυτική τράπεζα Μόργκαν Στάνλεϊ, η
οποία καταλάμβανε 22 ορόφους στο Παγκόσμιο Εμπορικό Κέντρο, ανακοίνωσε ότι οι
κυριότερες μονάδες λειτουργίας της λειτουργούσαν την επόμενη ημέρα των
επιθέσεων. Δεν ήταν η μόνη που κατάφερε να διαβεβαιώσει τους πελάτες της ότι
τα δισεκατομμύρια δολάρια που της είχαν εμπιστευθεί και για τα οποία ήταν
υπεύθυνη, ήταν ασφαλή.

Οι επενδυτικές τράπεζες είναι εξαιρετικά ευάλωτες επιχειρήσεις, κυρίως επειδή
το βασικό περιουσιακό τους στοιχείο είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Αυτό άλλωστε
έδειξαν και τα τραγικά γεγονότα της περασμένης εβδομάδας. Για να επιτύχει μια
επιχείρηση στην τραπεζική βιομηχανία, θα πρέπει το εργατικό της δυναμικό να
εργάζεται αποτελεσματικά στις αγορές, όσο άσχημο και αν είναι το κλίμα σ’
αυτές. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να είναι σε θέση να προσφέρει εναλλακτικά
ασφαλή και λειτουργικά γραφεία, καθώς και εναλλακτικά κέντρα συναλλαγών σε
ασφαλή μέρη μακριά από τις κεντρικές λειτουργίες.

Πολύτιμα μαθήματα ασφάλειας πήραν οι τράπεζες μετά την τρομοκρατική επίθεση
του ΙΡΑ στο κέντρο του Λονδίνου, το 1993, και τη βομβιστική επίθεση στο
Παγκόσμιο Εμπορικό Κέντρο την ίδια χρονιά. Οι επενδυτικές τράπεζες εδώ και
πολλά χρόνια έχουν προετοιμαστεί για τις απειλές εναντίον των λειτουργιών
τους. Κάτι πολύ απλό, όπως η παύση λειτουργίας ενός προγράμματος λογισμικού,
μπορεί να θέσει εκτός λειτουργίας μια ολόκληρη αίθουσα συναλλαγών, αφήνοντας
μετέωρες χιλιάδες μετοχές ή ομόλογα.

Απαιτήσεις ασφάλειας

Στον χώρο που απεικονίζεται στη φωτογραφία υπήρχαν οι δίδυμοι πύργοι της Νέας Υόρκης. Σε 22 από τους 220 ορόφους των δύο πύργων στεγαζόταν τμήμα της επενδυτικής τράπεζας Μόργκαν Στάνλεϊ. Η εταιρεία, λίγες ώρες μετά την τρομοκρατική επίθεση, λειτουργούσε κανονικά

Τα κίνητρα για την ύπαρξη συστημάτων υποστήριξης των τραπεζικών λειτουργιών σε
καταστάσεις έκτακτης ανάγκης δεν είναι μόνο οικονομικά. Η «Τραπεζική Πράξη»,
που υπεγράφη το 1987, περιλαμβάνει υψηλές απαιτήσεις ασφάλειας, όπως την
ύπαρξη επαρκών συστημάτων και ελέγχων για την πραγματοποίηση τραπεζικών
εργασιών σε περιστατικά έκτακτης ανάγκης.

Η βρετανική Αρχή Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών σημειώνει ότι είναι αναγκαίο να
υπάρχουν εναλλακτικά συστήματα λειτουργίας για την αντιμετώπιση έκτακτων
περιστατικών. «Δεν υπάρχουν λεπτομερείς κανόνες, επειδή πιστεύουμε ότι οι
τράπεζες γνωρίζουν τι είναι το καλύτερο γι’ αυτές», λέει ένας εκπρόσωπος της
Αρχής. «Ωστόσο, είναι ένα θέμα το οποίο συζητούμε συχνά με τις τράπεζες».

Το λεπτομερές σχέδιο πίσω από την επιτυχημένη αποχώρηση σχεδόν όλων των 3.700
εργαζομένων της Μόργκαν Στάνλεϊ στο Παγκόσμιο Εμπορικό Κέντρο, ήταν μέρος των
σχεδίων έκτακτης ανάγκης της τράπεζας που έχουν ως στόχο τη συνέχιση της
λειτουργίας της σε περιστατικά καταστροφών που πλήττουν κάποιο βασικό τμήμα
της ηλεκτρονικής της υποδομής.

Περίπου 400 εργαζόμενοι μεταφέρθηκαν σε μια αίθουσα υποστήριξης στο Μανχάταν.
Η εταιρεία έχει εκπονήσει ανάλογα σχέδια για τις λειτουργίες της στο Σίτι του
Λονδίνου, όπου έχει μια μυστική αίθουσα υποστήριξης συναλλαγών για έκτακτες
ανάγκες. Εκεί θα μεταφερθούν κάποιοι εργαζόμενοι, ενώ κάποιοι άλλοι θα
εργαστούν από το σπίτι τους.

Η απόφαση ποιος εργαζόμενος θα μεταφερθεί για να εργαστεί σε άλλο γραφείο και
ποιος θα εργαστεί από το σπίτι του, εξαρτάται από την κρισιμότητα των
αρμοδιοτήτων του. Ας σημειωθεί ότι τα γραφεία λειτουργίας έκτακτης ανάγκης δεν
είναι επανδρωμένα όλο τον χρόνο, καθαρά για λόγους κόστους. Απλά, τίθενται σε
λειτουργία σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Αρνητικό περιβάλλον

Οι αμερικανικές επενδυτικές τράπεζες κατάφεραν τα τεθούν σε λειτουργία μόλις
λίγες ώρες μετά το τραγικό χτύπημα στη Νέα Υόρκη. Ωστόσο, τώρα είναι
αντιμέτωπες με μια άλλη πρόκληση. Την επιδείνωση του κλίματος στις διεθνείς
αγορές και κυρίως στα χρηματιστήρια. Αν το επενδυτικό κλίμα ήταν κακό πριν από
δέκα ημέρες, τώρα είναι δύο φορές πιο άσχημο. Οι επενδυτικές τράπεζες
προχωρούν από τις αρχές του χρόνου σε μείωση του λειτουργικού τους κόστους και
σε απολύσεις.

Το βρετανικό Κέντρο Οικονομικών και Επιχειρηματικών Ερευνών εκτιμά ότι μόνο
από το Σίτι του Λονδίνου ­ το βρετανικό χρηματοπιστωτικό κέντρο ­ θα χαθούν
φέτος περισσότερες από 20.000 θέσεις εργασίας. Ακόμη και πριν από την πρόσφατη
τρομοκρατική επίθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες οι τραπεζικές μετοχές είχαν
πτωτική πορεία, Πριν από μερικές ημέρες η γερμανική τράπεζα Κόμερτσμπανκ
ανακοίνωσε ότι θα μειώσει το προσωπικό της κατά 10%. Σε κάθε επίπεδο οι
επενδυτικές τράπεζες αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις. Και κυρίως στην αγορά
συγχωνεύσεων και εξαγορών. Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι η
αβεβαιότητα για τη διάρκεια αλλά και την οξύτητα των αμερικανικών αντιποίνων.

Εκτός από την επιδείνωση του επενδυτικού κλίματος, που μειώνει τον τζίρο
εργασιών των επενδυτικών τραπεζών, υπάρχουν και πρακτικά προβλήματα στην
επενδυτική τραπεζική, όπως οι μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές των μετοχών.
Αυτό θα μειώσει την ήδη μειωμένη όρεξη των επενδυτών για μετοχικές
τοποθετήσεις. Και οι επενδυτές είναι μια βασική πηγή των επιχειρήσεων για την
εξεύρεση κεφαλαίων μέσω των κεφαλαιαγορών. Ωστόσο, ορισμένοι τραπεζίτες
εξακολουθούν να είναι αισιόδοξοι, υποστηρίζοντας πως είναι λανθασμένη η
γενικευμένη αντίληψη ότι οι προμήθειες παροχής επενδυτικών συμβουλών είναι η
κυριότερη πηγή εσόδων για τις επενδυτικές τράπεζες. Οι τρέχουσες διακυμάνσεις
στις τιμές των μετοχών και οι ασυνήθιστα υψηλοί όγκοι συναλλαγών μπορούν
βραχυπρόθεσμα να αντισταθμίσουν τις απώλειες εσόδων από τη μείωση των
προμηθειών για παροχή επενδυτικών συμβουλών.

Ένας εκπρόσωπος της επενδυτικής τράπεζας Γκόλντμαν Σαξ σημειώνει: «Θα έρθουν
δύσκολοι καιροί για την επενδυτική τραπεζική. Ωστόσο, δεν είναι σωστό να λέμε
ότι δεν υπάρχουν αγοραστές στις αγορές. Στις εποχές αστάθειας οι αγοραστές
είναι αυτοί που εμφανίζονται πρώτοι στα χρηματιστήρια. Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν
αγοραστές που είναι έτοιμοι να κινηθούν».

Ο Τζούντα Κρούσαρ, αναλυτής της επενδυτικής τράπεζας Μέριλ Λιντς, είναι επίσης
συγκρατημένα αισιόδοξος. «Δεν διαπιστώνουμε μεγάλη επιδείνωση στις
μακροπρόθεσμες προοπτικές των περισσότερων επιχειρήσεων», λέει ο ίδιος.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης