Οι γραικύλοι, οι ευρωλιγούρηδες και το… ΕΑΤ – ΕΣΑ του Χριστόδουλου

Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, υπήρξε δημόσια εμφάνιση του Αρχιεπίσκοπου
Χριστόδουλου κατά την οποία δεν έκανε δηλώσεις. Ήταν φθινόπωρο του ’98, λίγους
μήνες μετά την ενθρόνισή του, σε ένα ταξίδι του στην Αίγυπτο, όταν επισκέφθηκε
τις Πυραμίδες και στάθηκε σιωπηλός μπροστά στη Σφίγγα. Με τη συμβολική αυτή
εξαίρεση, ο Αρχιεπίσκοπος υπήρξε λαλίστατος.

Ασφαλώς, ο άμβωνας εξασφαλίζει απήχηση και η απόδειξη βρίσκεται στην Ιστορία.
Από τον Μαρτίνο Λούθηρο ως τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ή, πλησιέστερα σε εμάς, τον
Αρχιεπίσκοπο Μακάριο (που λέγεται ότι υπήρξε πρότυπο του άλλοτε Μητροπολίτη
Δημητριάδος), οι ιερωμένοι άσκησαν με επιτυχία πολιτική δράση. Μόνο που
εστιάστηκαν σε ένα θέμα. Για τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, παραδείγματος χάριν,
ήταν οι φυλετικές διακρίσεις, ενώ για τον Μακάριο το Κυπριακό. Ασφαλώς, δεν
υπάρχει έδαφος για ιστορικές συγκρίσεις. Αξίζει όμως να επισημανθεί ότι ο
Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος μιλάει επί παντός επιστητού ή, εν πάση περιπτώσει,
για όλα τα θέματα που εκείνος θεωρεί κρίσιμα. Τα εμπρηστικά κηρύγματά του
έδωσαν συχνά τροφή στις «δευτεριάτικες» εκδόσεις των εφημερίδων.

Το Χρηματιστήριο…

Η αλήθεια είναι πως δεν το έκρυψε ποτέ. Ως Μητροπολίτης υπήρξε δεινός
αρθρογράφος, αν και τα κείμενά του είχαν μια στοχαστική ηπιότητα που δεν
χαρακτηρίζει καθόλου το ύφος των δηλώσεών του ως Αρχιεπισκόπου. Μετά την άνοδό
του στον αρχιεπισκοπικό θρόνο, συνεργάτες του στη Μονή Πετράκη δεν είχαν
αρνηθεί τη διάθεσή του να παρεμβαίνει, προειδοποιώντας ότι μπορεί να λάβει
θέση «ακόμη και για την τιμή των οπωροκηπευτικών». Η πολιτεία του δεν τους
διέψευσε. Ο Αρχιεπίσκοπος μπορεί να μην ασχολήθηκε με τις ντομάτες,
ενδιαφέρθηκε όμως για το Χρηματιστήριο. Αρχές του 1999, παραμονές της μεγάλης
ανόδου της Σοφοκλέους, έκοψε την πίτα των μικρομετόχων, στους οποίους
συνέστησε να κρατηθούν «μακριά από ύποπτα παιχνίδια». Δεκαέξι μήνες αργότερα,
παραμονές των βουλευτικών εκλογών και ενώ είχε αρχίσει ο κατήφορος του ΧΑΑ,
επανήλθε στη Σοφοκλέους για να τελέσει ευχέλαιο. Το «Σώσον, Κύριε, τον λαόν
Σου» δεν βοήθησε τον «λαό» του Χρηματιστηρίου, που στη συνέχεια βρέθηκε πολύ
χαμηλότερα.

Ο Ανδρουλάκης…

Εν τούτοις, η παρέμβαση Χριστόδουλου στο ΧΑΑ είναι γραφική σε σχέση με άλλα
θέματα. Οι ταυτότητες είναι η κορυφή του παγόβουνου. Ο Αρχιεπίσκοπος δεν ήταν
ποτέ φειδωλός στους χαρακτηρισμούς του ­ ιδίως αν αφορούσαν εκκλησιαστικά
ζητήματα. Το 1998, όταν 52 βουλευτές ξεκίνησαν πρωτοβουλία να καταργηθεί ο
όρκος στη Βουλή, κατά τα πρότυπα της Ε.Ε., ο κ. Χριστόδουλος τους αποκάλεσε
«γραικύλους». Την ίδια περίοδο ήταν επικριτικός απέναντι στον Πρόεδρο της
Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο για το θέμα των παλαιοημερολογιτών, ενώ ζήτησε
η εκκλησιαστική εκπαίδευση να περάσει στην ευθύνη της Εκκλησίας. Συναφής είναι
και η γνωστή διένεξη για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών στα σχολεία. Απέναντί
του βρήκε την Αρχιεπισκοπή και ο Μίμης Ανδρουλάκης το 2000 για το
«αντιεπιστημονικό και αισχρό» βιβλίο του «Μν».

Ο Κλίντον…

Ο Αρχιεπίσκοπος είχε και πολιτικοϊδεολογικά ενδιαφέροντα. Στην Παναγία Σουμελά
το 1998 μιλά για «πολιτισμένη Δύση και βάρβαρη Ανατολή». Ο Αρχιεπίσκοπος θα
βρεθεί αντίθετος στην ΟΝΕ, χαρακτηρίζοντας ως «ευρωλιγούρηδες όσους βλέπουν ως
πανάκεια την Ευρώπη». Τα αντιευρωπαϊκά ρητορικά του ξεσπάσματα θα ενοχλήσουν
το Μέγαρο Μαξίμου. Τα βέλη της Εκκλησίας δέχεται επίσης και η παγκοσμιοποίηση,
ενώ, στη διάρκεια του πολέμου του Κοσσυφοπεδίου, ο Αρχιεπίσκοπος, αν και πάντα
πρώτος στις δεξιώσεις της αμερικανικής πρεσβείας την 4η Ιουλίου, θα στραφεί
κατά του προέδρου Κλίντον που «προσεύχεται και παριστάνει τον καλό χριστιανό,
ενώ βάφει τα χέρια του στο αίμα».

Ιδιαίτερο είναι το ενδιαφέρον του Αρχιεπισκόπου για την εξωτερική πολιτική,
τομέα στον οποίο θα ήθελε να παίξει ρόλο. Οι τοποθετήσεις του είναι ακραίες.
Αναφερόμενος στο Μακεδονικό, δηλώνει με νόημα στη Βεργίνα ότι «όποιος
ξεπουλάει την ιστορία μας, δεν είναι άξιος απόγονος των προγόνων μας». Σε ό,τι
αφορά τα ελληνοτουρκικά, ο κ. Χριστόδουλος κινείται σε λογική αλυτρωτισμού,
δηλώνει οπαδός του «δικέφαλου αετού» του Βυζαντίου και ομιλεί μετ’ εμφάσεως
για «χαμένες πατρίδες» και για την αναγκαιότητα «να υπερασπιστούμε τα δίκαιά
μας αντί οποιασδήποτε θυσίας μπορεί να χρειαστεί». Σε περιοδεία του στην
Βόρειο Ελλάδα, και πιο συγκεκριμένα στην Κόνιτσα, επικροτεί την παραίνεση
κληρικών «να πάρουμε την Πόλη και την Αγιά Σοφιά». Αυτονόητο και διαρκές είναι
και το ενδιαφέρον για τον κυπριακό Ελληνισμό που «ζει την προσφυγιά και το
δράμα της διεθνούς αδικίας στο πετσί του».

Και ο Οζάλ…

Τον Μάρτιο του 1999, με αφορμή πάλι τα εθνικά θέματα, ο Αρχιεπίσκοπος
ευαισθητοποιείται για το δημογραφικό πρόβλημα και θυμίζει παλαιότερες δηλώσεις
τού Τουργκούτ Οζάλ ότι δεν χρειάζεται να γίνει πόλεμος για τη Θράκη, αφού ο
ελληνικός πληθυσμός μειώνεται και η περιοχή θα εγκαταλειφθεί σε μερικές
δεκαετίες. Το όραμα της «κόκκινης μηλιάς» και η ρητορεία τού Αρχιεπισκόπου για
τα ελληνοτουρκικά θα ενοχλήσουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο της
Κωνσταντινουπόλεως.

Ωστόσο, πολύ μεγαλύτερη αίσθηση από όλες τις δηλώσεις του Αρχιεπισκόπου
προκάλεσε η δημόσια παραδοχή του, τον περασμένο Μάρτιο, ότι «δεν ήξερα πως
υπήρχε ΕΑΤ – ΕΣΑ». Ο κ. Χριστόδουλος, που έχει γνώμη και λόγο για τα πάντα,
δεν ήξερε για τα βασανιστήρια «γιατί τότε ήμουν βαθιά νυχτωμένος, καθώς
σπούδαζα».