Τα φθηνά εισιτήρια κερδίζουν τους επιβάτες αεροπλάνων

Τα «αστεία» ονόματα διαφόρων αεροπορικών εταιρειών που προσφέρουν λιγότερες
πολυτέλειες αλλά έχουν φθηνότερα εισιτήρια, όπως είναι η Go και η Buzz, έδωσαν
αφορμή για πολλά ανέκδοτα τα τελευταία χρόνια. Τώρα, όμως, αυτές οι εταιρείες
είναι εκείνες που… γελούν τελευταίες, καθώς κερδίζουν συνεχώς πελάτες,
κάνοντας τις παραδοσιακές εταιρείες-ανταγωνιστές τους να τρέχουν πίσω τους.

Η τάση αυτή επιβεβαιώθηκε πρόσφατα, καθώς δύο από τις πιο γνωστές αυτές
εταιρείες, η Ryanair και η EasyJet, του γνωστού Ελληνοκύπριου επιχειρηματία
Στέλιου Χατζηιωάννου, ανακοίνωσαν πολύ καλά αποτελέσματα. Τα αποτελέσματα αυτά
είδαν, μάλιστα, το φως της δημοσιότητας την ίδια χρονική στιγμή που ο επίσημος
βρετανικός αερομεταφορέας, η Μπρίτις Αίργουεϊς, ανακοίνωνε τη μείωση σχεδόν
κατά 50% των λειτουργικών της εσόδων για το τρίτο τρίμηνο του 2001. Η εταιρεία
απέδωσε τα αποτελέσματα αυτά σε μια σειρά από παράγοντες, όπως είναι η
οικονομική κρίση.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι, γιατί οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους
φαίνεται να αντιμετωπίζουν καλύτερα την οικονομική κρίση από τις πολύ
μεγαλύτερες «παραδοσιακές» εταιρείες που είναι οι βασικοί ανταγωνιστές τους;
Επίσης, το δεύτερο ερώτημα που γεννάται είναι αν θα φτάσουμε σε ένα σημείο που
οι «παραδοσιακές» αεροπορικές εταιρείες θα αναγκαστούν να αποσυρθούν από τις
γραμμές που καλύπτουν οι ανταγωνιστές τους.

Πάντως, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα οικονομικά αποτελέσματα των εταιρειών που
προσφέρουν φθηνότερα εισιτήρια είναι καλύτερα. Η EasyJet πρόσφατα ανακοίνωσε
μεγάλη αύξηση στο επιβατικό της κοινό, από 566.000 επιβάτες τον Ιούλιο του
2000 σε 667.000 τον Ιούλιο του 2001. Τα αεροσκάφη της εταιρείας πετούν γεμάτα
κατά 86,6%, έναντι πληρότητας 85,5% την προηγούμενη χρονιά.

Η Ryanair τα κατάφερε ακόμη καλύτερα. Στο τρίτο τρίμηνο ο αριθμός των επιβατών
αυξήθηκε κατά 42% (2,4 εκατ. επιβάτες), ενώ τα κέρδη αυξήθηκαν 28% και έφτασαν
τα 23,2 εκατ. ευρώ. Παρά το γεγονός ότι η διοίκηση της εταιρείας, που εδρεύει
στο Δουβλίνο, παραδέχθηκε ότι ο ρυθμός αύξησης των επιβατών σχεδόν
διπλασιάστηκε επειδή η εταιρεία ξεκίνησε αρκετά νέα δρομολόγια νωρίτερα από το
αναμενόμενο, ο στόχος-αύξηση των επιβατών παραμένει στο εντυπωσιακό ποσοστό
του 25%.

Η EasyJet, η αεροπορική εταιρεία του γνωστού επιχειρηματία Στέλιου Χατζηιωάννου, είναι μία από τις ευρωπαϊκές εταιρείες που προσφέρουν λιγότερες πολυτέλειες αλλά φθηνότερα εισιτήρια. Αυτές κερδίζουν συνεχώς έδαφος έναντι των «παραδοσιακών» εταιρειών, που βλέπουν το μερίδιό τους συνεχώς να μειώνεται

Πράγματι, η εταιρεία πάει τόσο καλά, που κοιτάζει «στα ίσια» την Μπόινγκ, την
αμερικανική κατασκευάστρια εταιρεία-κολοσσό. Η Ryanair ακύρωσε το δικαίωμα
προαίρεσης (option) για πέντε καινούργια αεροσκάφη Μπόινγκ 737-800, ζητώντας
χαμηλότερες τιμές. Παράλληλα, αναζητεί στην αγορά των μεταχειρισμένων πενήντα
Μπόινγκ 737, με το σκεπτικό ότι έχουν μικρότερο κόστος και καλύτερη απόδοση.

Τα στοιχεία αυτά έρχονται σε αντίθεση με εκείνα της Μπρίτις Αίργουεϊς, που
πριν από λίγες ημέρες ανακοίνωσε μείωση στον αριθμό των επιβατών, ενώ τα
αεροσκάφη της εταιρείας πετούν γεμάτα κατά 70%.

Υπάρχει μία σειρά από παράγοντες πίσω από την επιτυχία των αεροπορικών
εταιρειών που προσφέρουν φθηνά εισιτήρια, στις οποίες περιλαμβάνονται ακόμη η
Virgin Express, που εδρεύει στο Βέλγιο, και η Go, πρώην θυγατρική της Μπρίτις
Αίργουεϊς που πουλήθηκε πρόσφατα στην εταιρεία Venture Capital 3i. Ένας
παράγοντας-κλειδί είναι ότι τα χαμηλότερα εισιτήρια ενθαρρύνουν το επιβατικό
κοινό να πετά πιο συχνά. Ένας δεύτερος σημαντικός παράγοντας είναι ότι αυτές
οι εταιρείες έχουν μειωμένα λειτουργικά έξοδα.

Απαρχή σημαντικών αλλαγών

Ο Χάουαρντ Μίλερ, οικονομικός διευθυντής της Ryanair, υποστηρίζει ότι αυτό που
συμβαίνει δεν είναι παρά η αρχή σημαντικών αλλαγών στις αεροπορικές εταιρείες:
«Υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για ανάπτυξη. Πολλοί αερομεταφορείς, όπως είναι η
Μπρίτις Αίργουεϊς, μειώνουν τη χωρητικότητα και διώχνουν επιβάτες της
οικονομικής θέσης, αυξάνοντας παράλληλα τις τιμές. Αυτό δεν ωφελεί κανέναν
άλλον παρά εμάς».

Με την άποψη αυτή συμφωνεί και ο Τόνι Νίκολ, της EasyJet: «Πιστεύουμε ότι στα
επόμενα 10 με 15 χρόνια η μεγάλη πλειοψηφία των κοντινών διαδρομών στην Ευρώπη
θα γίνεται από αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους, αν και για τις
μεγαλύτερες διαδρομές θα συνεχιστεί να προτιμώνται οι παραδοσιακές εταιρείες.
Βλέπουμε την αρχή αυτής της τάσης τώρα».

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι κύριος παράγοντας για την επιτυχία των φθηνών
αεροπορικών εταιρειών είναι οι πολύ χαμηλές τιμές τους στα εισιτήρια. Η
Ryanair, για παράδειγμα, δημοσίευσε πρωτοσέλιδα με την προσφορά της για
πτήσεις μιας διαδρομής στη γραμμή Δουβλίνο – Εδιμβούργο με εισιτήριο μόλις 5
στερλινών. Στην EasyJet η πρακτική που ακολουθείται είναι «όσο νωρίτερα
κρατήσεις θέση, τόσο πιο φθηνό θα είναι το εισιτήριο». Έτσι, ενώ ένα εισιτήριο
μονής διαδρομής από το Λονδίνο στην Πάλμα μπορεί να κοστίζει 30 στερλίνες στην
περίπτωση που κλειστεί αρκετούς μήνες πριν, αν κλειστεί μόλις μία μέρα πριν
από την αναχώρηση η τιμή του μπορεί να φτάσει τις 200 στερλίνες. Η πρακτική
αυτή είναι παρόμοια με εκείνη που ακολουθεί η Μπρίτις Αίργουεϊς για
περιορισμένο αριθμό θέσεων στη διαδρομή Παρίσι – Λονδίνο, που κοστίζει με
επιστροφή από 80 έως 160 στερλίνες.

Οι αεροπορικές εταιρείες που προσφέρουν λιγότερες πολυτέλειες αλλά φθηνότερα
εισιτήρια έχουν αναπτυχθεί ιδιαίτερα σε κοντινές διαδρομές. Σύμφωνα με τον
Νικόλ, της EasyJet, «οι επιβάτες λένε πράγματα όπως ‘δεν θα μπορούσα ποτέ να
πετάξω στο Εδιμβούργο να δω την 80χρονη γιαγιά μου, θα είχα πάρει το λεωφορείο
ή το τρένο’. Τώρα, όμως, προτιμούν το αεροπλάνο, επειδή είναι φθηνότερο».

Κατάργησαν τα γεύματα

Το κλειδί για τις προσφερόμενες φθηνές τιμές είναι το χαμηλό λειτουργικό
κόστος. Τόσο η EasyJet όσο και η Ryanair έχουν καταργήσει τα γεύματα στο
αεροπλάνο, για να μειώσουν το κόστος. Η EasyJet, μάλιστα, έχει καταφέρει να
προσθέσει ακόμη μία θέση στα αεροσκάφη της, καθώς έχει μικρύνει η κουζίνα. Η
εταιρεία έχει αφαιρέσει και μία από τις τουαλέτες. Τα αεροσκάφη που
χρησιμοποιούν οι εταιρείες αυτές είναι, λίγο πολύ, τα ίδια. Όλα τα αεροσκάφη
που χρησιμοποιούν η EasyJet και η Ryanair είναι Μπόινγκ 737 με 149 θέσεις,
ώστε να μειώνεται το κόστος για την εκπαίδευση των πιλότων και το κόστος για
τα ανταλλακτικά. Οι εταιρείες αυτές, εξάλλου, κλείνουν θέσεις απευθείας, χωρίς
να μεσολαβούν πράκτορες, ώστε να γλιτώνουν το επιπλέον κόστος. Πολλές
κρατήσεις γίνονται από το Διαδίκτυο (το 89,5% των κρατήσεων της EasyJet
γίνεται μέσω του Ίντερνετ), ενώ η εταιρεία έχει καταργήσει ακόμη και το
εισιτήριο, δίνοντας στους επιβάτες ένα εξαψήφιο νούμερο.

Η Μπρίτις Αίργουεϊς, πάντως, υποστηρίζει ότι παρέχει πλήρεις υπηρεσίες σε
ανταγωνιστικές τιμές. Φαίνεται ότι η μάχη των ουρανών στην Ευρώπη μόλις έχει
αρχίσει. Και ο μεγάλος νικητής θα είναι ο καταναλωτής.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γιώργος Κανελλόπουλος