Ακούγοντας το… πεζοδρόμιο

«Δέκα ημέρες που συγκλόνισαν την Ελλάδα» χαρακτήρισε εύστοχα ένας βουλευτής
του ΠΑΣΟΚ την περίοδο που το Ασφαλιστικό κυριαρχούσε στα πρωτοσέλιδα. Στο
κρίσιμο αυτό δεκαήμερο, κάθε προοπτική ευρύτερης πολιτικής συναίνεσης για την
αντιμετώπιση του προβλήματος χάθηκε. Η αξιωματική αντιπολίτευση εγκατέλειψε
την αρχική, προσεκτική στάση τής «κριτικής ανοχής», για να ταχθεί στο πλευρό
των λαϊκών αντιδράσεων.

Γιαννίτσης, Γιαννάκου. Η «κοινή γλώσσα» που υπήρχε μεταξύ των καθ’ ύλην αρμοδίων στην κυβέρνηση και τη Ν.Δ. έκανε κάποιους να πιστεύουν ότι υπήρχε μια ευκαιρία για ευρύτερη συναίνεση στο Ασφαλιστικό. Οι λαϊκές αντιδράσεις αποδείχθηκαν ισχυρότερες

Η ειρωνεία της ιστορίας είναι πως αυτή η μεταστροφή έγινε «αδειάζοντας» ­ αν
και πολύ κομψά ­ τον καθ’ ύλην αρμόδιο, με αποτέλεσμα, στο απόγειο τις κρίσης,
το Ασφαλιστικό να το «χειρίζονται» δύο «κουτσές πάπιες» στα δύο μεγάλα
κόμματα.

Δίαυλος

Θα μπορούσαν τα πράγματα να είχαν εξελιχθεί διαφορετικά; Στελέχη της Ν.Δ.
μάλλον το αποκλείουν, επισημαίνοντας την ένταση των λαϊκών αντιδράσεων.
Πάντως, βγάζουν από τους υπολογισμούς τους μια σημαντική παράμετρο: μεταξύ
εκείνων που χειρίζονταν το Ασφαλιστικό στο ΠΑΣΟΚ και στη Ν.Δ. υπήρχε αμοιβαία
εκτίμηση και ανοικτός δίαυλος επικοινωνίας.

Όπως λένε άνθρωποι που τους γνωρίζουν καλά, ο υπουργός Εργασίας κ. Τάσος
Γιαννίτσης και η αρμόδια τομεάρχης της Ν.Δ. κ. Μαριέττα Γιαννάκου-Κουτσίκου
είχαν δημιουργήσει στη διάρκεια της συνεργασίας τους «κλίμα καλής
συνεννόησης». Ενδεικτικό είναι το γεγονός πως τον Ιανουάριο, όταν δολοφονήθηκε
ο γιος του κ. Γιαννίτση στο Μεξικό, η κ. Γιαννάκου προτίμησε να τον επισκεφθεί
για να του εκφράσει προσωπικά τα συλλυπητήριά της αντί να του τηλεφωνήσει ή να
του στείλει ένα τυπικό τηλεγράφημα.

Από την αρχή του χρόνου, οι συζητήσεις τους άρχισαν να περιστρέφονται γύρω από
το Ασφαλιστικό, έχοντας όμως κυρίως διερευνητικό χαρακτήρα για το πού
βρίσκονταν τα όρια της κάθε πλευράς. Το ενδεχόμενο συνεργασίας των δύο μεγάλων
κομμάτων για την επίλυση του προβλήματος δεν τέθηκε ποτέ επί τάπητος. Όπως
λένε χρακτηριστικά κύκλοι του υπουργείου Εργασίας «γνωρίζαμε ότι σε αυτό το
εγχείρημα δεν είχαμε συμμάχους».

Ήπια αντίδραση

Η αρχική αντίδραση της Ν.Δ. στα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση στις 18
Απριλίου ήταν ήπια. Το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης χαρακτήρισε
αδιαπραγμάτευτα τον δημόσιο χαρακτήρα του συστήματος, τα όρια ηλικίας και την
τριμερή χρηματοδότηση, δείχνοντας όμως ταυτόχρονα πρόθυμο να συμμετάσχει στον
κοινωνικό διάλογο. Είχε προηγηθεί εσωτερική σύσκεψη στη Ρηγίλλης (με συμμετοχή
κορυφαίων στελεχών, της κ. Γιαννάκου και του γραμματέα της ΔΑΚΕ κ. Γιάννη
Μανώλη), όπου είχαν εντοπιστεί ορισμένα σημεία (επανεξέταση των όρων
συνταξιοδότησης, εισαγωγή κεφαλαιοποιητικών στοιχείων και ευελιξία ηλικιακών
ορίων) τα οποία χαρακτηρίστηκαν «κλειδιά για την άρθρωση μιας λειτουργικής
πολιτικής» και υπήρξε η παραδοχή ότι θα ήταν καλό να «βγουν από τη μέση από
την κυβέρνηση». Αργότερα, ο κ. Σουφλιάς θα επανέφερε αυτά τα σημεία προς
συζήτηση, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει να εξεταστούν από τη Ν.Δ.

Γιαννάκου – Μανώλης

Με τις λαϊκές αντιδράσεις να φουντώνουν, η αρχή του τέλους για την προσεκτική
στάση της Ν.Δ. στάθηκε, ενδεχομένως, η δήλωση της κ. Γιαννάκου «πως αυτά τα
θέματα δεν λύνονται με μεθόδους πεζοδρομίου». «Σιγά μη ρωτήσουμε την κ.
Γιαννάκου», ήταν η οργισμένη αντίδραση του συνδικαλιστή της Ν.Δ. Γιάννη
Μανώλη. Στις 21 Απριλίου, η ΔΑΚΕ σκλήρυνε ακόμα περισσότερο τη στάση της,
συντασσόμενη με την άρνηση της ΓΣΕΕ να συμμετάσχει στον διάλογο. Στο κόμμα
επικρατούσε αναβρασμός καθώς, όπως υποστηρίζει ένας βουλευτής της «λαϊκής
Δεξιάς», οι περισσότεροι επιθυμούσαν μια πιο επιθετική αντιπολιτευτική στάση.

Τις δύο επόμενες ημέρες, πάντως, κ. Καραμανλής προσπάθησε να κρατήσει τις
ισορροπίες. Οι θέσεις που διατύπωνε δημόσια ήταν εκείνες του αρμόδιου
επιτελείου του κόμματος. Όπως επισημαίνουν στελέχη του κόμματος, σημειολογικά
η στάση του άλλαξε για πρώτη φορά μετά τη συνάντησή του με τα προεδρεία της
ΑΔΕΔΥ και της ΓΣΕΕ. Ο κ. Καραμανλής έστειλε μήνυμα συμπαράστασης στις
απεργιακές κινητοποιήσεις ­ και τις «μεθόδους πεζοδρομίου» ­ λέγοντας σε
εργαζομένους και συνταξιούχους ότι στον «αγώνα για μια καλύτερη ζωή δεν θα
είναι μόνοι τους».

Συνάντηση

Η τελευταία ουσιαστική συνάντηση του κ. Γιαννίτση με τον κ. Καραμανλή και την
κ. Γιαννάκου για το Ασφαλιστικό έγινε στις 25 Απριλίου, στη Ρηγίλλης. Ήταν
φανερό ότι η στάση του κόμματος είχε αρχίσει να σκληραίνει. Το ζητούμενο από
τον κ. Γιαννίτση δεν ήταν εγγυήσεις, αλλά απόσυρση των προτάσεων. Κύκλοι της
Ρηγίλλης υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι η κ. Κουτσίκου συμβούλεψε τον κ.
Γιαννίτση: «Μάζεψε το, δεν θα τα βγάλεις πέρα». Το ίδιο βράδυ, ο κ. Καραμανλής
εξαπέλυσε την πρώτη απροκάλυπτη επίθεση κατά της κυβέρνησης, κατηγορώντας την
για αθέτηση προεκλογικών υποσχέσεων.

Τα μεσάνυκτα της 25ης προς 26η Απριλίου, ο κ. Γιαννίτσης ­ έπειτα από εντολή
του Πρωθυπουργού ­ ανακοίνωσε το «πάγωμα» των μέτρων. Η αναδίπλωση της
τελευταίας στιγμής δεν εμπόδισε την παλλαϊκή συμμετοχή ­ και τη συμμετοχή
προβεβλημένων στελεχών της Ν.Δ. ­ στη μεγάλη απεργία της 26ης Απριλίου. Δύο
ημέρες αργότερα, στη συνεδρίαση της Κ.Ε. για το Πολιτικό Συμβούλιο, ο κ.
Μανώλης γινόταν δεκτός από τα μέλη της Κ.Ε. σαν «ήρωας». Κάθε επιφύλαξη ανήκε
στο παρελθόν: «έσπειραν ανέμους και θέρισαν θύελλες», ήταν η χαρακτηριστική
φράση του κ. Καραμανλή. Θύελλες θέρισε η κ. Κουτσίκου, που μόνο χάρη στην
ποσόστωση κατάφερε να εκλεγεί στο Πολιτικό Συμβούλιο. Στελέχη του κόμματος,
μάλιστα, υποστηρίζουν ότι η ήπια στάση της στο Ασφαλιστικό τής στοίχισε την
εκλογή στη θέση του συντονιστή.

Χάθηκε ευκαιρία

Ακόμα και σήμερα υπάρχουν κάποιοι στη Ν.Δ. που πιστεύουν «ότι στο Ασφαλιστικό
υπήρχε κοινή γλώσσα με την κυβέρνηση και χάθηκε μια ευκαιρία να δοθεί βιώσιμη
λύση στο πρόβλημα». Αυτή όμως είναι η μία άποψη. Όπως επισημαίνει ένας
βουλευτής της φιλελεύθερης πτέρυγας, «ο Καραμανλής μπορεί να μη στήριξε τη
μεταρρύθμιση, έδειξε όμως μετριοπάθεια, όσο υπήρχε η ελπίδα να γίνει. Από τη
στιγμή που πείστηκε ότι τα μέτρα δεν περνάνε στο ΠΑΣΟΚ, η αλλαγή στάσης του
ήταν φυσικό επακόλουθο. Και αυτό ήταν καθοριστικό σημείο για την όξυνση της
αντιπολιτευτικής τακτικής στη Ν.Δ. από εκεί και ύστερα».