Διαστάσεις Στο κυνήγι των Ερυθρών Χμερ

«Κοινωνικός μετασχηματισμός». Ο πίνακας αυτός βρίσκεται σε μουσείο της Πνομ Πενχ και απεικονίζει με παραστατικό τρόπο τις θηριωδίες που διεπράχθησαν από το καθεστώς των Ερυθρών Χμερ

Είκοσι έξι χρόνια αφότου ο ηγέτης των Ερυθρών Χμερ, Πολ Ποτ, κήρυξε την έλευση
του «έτους μηδέν», σφράγισε τη χώρα και εξόντωσε όλους όσοι τόλμησαν να
αμφισβητήσουν το πρόγραμμά του κοινωνικού μετασχηματισμού, η Καμπότζη έκανε
ένα αποφασιστικό βήμα προς τη δικαίωση των θυμάτων του.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας ανακοίνωσε την Τρίτη ότι το νομοσχέδιο
που προβλέπει τη σύσταση ειδικού δικαστηρίου στο οποίο πρόκειται να προσαχθούν
όσοι ηγέτες των Ερυθρών Χμερ βρίσκονται ακόμα εν ζωή, με την κατηγορία της
διάπραξης εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας την περίοδο 1975-1979 είναι
«σύμφωνο προς το Σύνταγμα»· έδωσε έτσι το πράσινο φως στην κυβέρνηση να
δρομολογήσει τη σχετική διαδικασία.

Περισσότεροι από 1,7 εκατ. Καμποτζιανοί πέθαναν από την πείνα, την εξαντλητική
εργασία και τις εκτελέσεις την περίοδο 1975-1979, όταν οι μαοϊστές Ερυθροί
Χμερ, υπό την ηγεσία του Πολ Ποτ, αποφάσισαν να καταργήσουν κάθε έννοια
ιδιοκτησίας και ιεραρχίας και να εγκαθιδρύσουν ένα αυστηρό καθεστώς
κολεκτιβοποίησης.

Ο Πολ Ποτ, αν και καταδικάστηκε ερήμην του σε θάνατο το 1979, απεβίωσε «εν
ειρήνη» το 1998, χωρίς να έχει λογοδοτήσει ποτέ για τις πράξεις του.

Ο δεύτερος τη τάξει του καθεστώτος, Νουόν Τσέα, και ο συνεργάτης του, Χιου
Σαμπχάν, παραδόθηκαν στην κυβέρνηση της Καμπότζης τον Δεκέμβριο του 1998 και
ζουν σήμερα απομονωμένοι στο Παϊλίν.

Δύο άλλοι πρώην ηγέτες των Ερυθρών Χμερ είναι προφυλακισμένοι ­ πρόκειται για
τον Τα Μοκ, έναν περιφερειακό διοικητή με το παρατσούκλι «Ο Χασάπης», και τον
διοικητή του περιβόητου κέντρου βασανιστηρίων Τουόλ Σλενγκ, Κανγκ Κεκ, ο
οποίος φέρεται πρόθυμος να καταθέσει εναντίον των πρώην συντρόφων του.

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των Ερυθρών Χμερ, όμως, Ιένγκ Σαρύ, κυκλοφορεί
σήμερα ελεύθερος, καθώς ο βασιλιάς της Καμπότζης, Νοροντόμ Σιχανούκ, του
χορήγησε αμνηστία το 1996.

Η κυβέρνηση της Καμπότζης είχε ζητήσει από το 1997 τη βοήθεια των Ηνωμένων
Εθνών προκειμένου να δρομολογηθεί η δίωξη των ηγετών των Ερυθρών Χμερ.
Χρειάστηκε να περάσουν, ωστόσο, τρία χρόνια έως ότου επιτευχθεί συμφωνία για
τον τρόπο διεξαγωγής της δίκης: θα διεξαχθεί στην Καμπότζη, με δικαστές τόσο
Καμποτζιανούς όσο και εκπροσώπους του ΟΗΕ.

Τον περασμένο Φεβρουάριο, το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας είχε κρίνει
αντισυνταγματικό το άρθρο 3 του αρχικού νομοσχεδίου, καθώς περιείχε αναφορά
στη θανατική ποινή, που απαγορεύεται βάσει του Συντάγματος. Το σχετικό άρθρο,
όμως, τροποποιήθηκε, το νομοσχέδιο εγκρίθηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο,
υπεγράφη χθές απο το βασιλιά Σιχανούκ και τώρα απομένει να εγκριθεί και απο
τον ΟΗΕ.

Η κυβέρνηση της Καμπότζης, πάντως, επιμένει ότι η δίκη δεν πρέπει να
ξανανοίξει παλιές πληγές, αλλά να επιφέρει «την ειρήνη και τη συμφιλίωση» ­
και δεδομένου ότι ο πρωθυπουργός, Χουν Σεν, είναι κι αυτός πρώην στέλεχος των
Ερυθρών Χμερ, δεν είναι λίγοι αυτοί που εκφράζουν αμφιβολίες για το αν
υπάρχει, πραγματικά, πρόθεση να τιμωρηθούν οι ένοχοι.