Τώρα μιλούν για ανάπτυξη 4%

Τα σημάδια της επιβράδυνσης άρχισαν να καταγράφονται και στην πραγματική
οικονομία. Στοιχεία για την πορεία βασικών δεικτών της οικονομικής
δραστηριότητας και ενδείξεις για τις προσδοκίες του επιχειρηματικού κόσμου
τους επόμενους μήνες μαρτυρούν ότι και η ελληνική οικονομία έχει εισέλθει στη
φάση της επιβράδυνσης των ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης, ακολουθώντας τους
ρυθμούς της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας οικονομίας.

Πρόκειται για τα στοιχεία που αφορούν στην εξέλιξη της βιομηχανικής παραγωγής,
του τουρισμού και των επιχειρηματικών προσδοκιών στη βιομηχανία και τις
κατασκευές. Ο ρυθμός ανόδου των δεικτών αυτών παρουσιάζει σαφείς τάσεις
υποχώρησης, μήνα με τον μήνα, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται ανάλογα και ο
ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Ανησυχητικές είναι και οι ενδείξεις
από την εξέλιξη του όγκου λιανικών πωλήσεων, ο οποίος τους τρεις πρώτους μήνες
του έτους παρουσίαζε διαδοχικές πτώσεις του ρυθμού αύξησής του, ενώ μόνον τον
Απρίλιο φάνηκε να ανακάμπτει. Αρμόδιοι παράγοντες του οικονομικού επιτελείου
της κυβέρνησης δεν κρύβουν τον προβληματισμό τους όσον αφορά την πτωτική
πορεία που ακολουθούν βασικοί δείκτες της οικονομικής δραστηριότητας ή ακόμη
και για την αντιφατικότητα που παρουσιάζουν κάποιοι άλλοι, καθώς το σκηνικό
αυτό αυξάνει την αβεβαιότητα για τους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής
οικονομίας τους επόμενους μήνες.

Οι επιπτώσεις

Όλα θα εξαρτηθούν από την πορεία των βασικών οικονομικών δεικτών (βιομηχανικής
παραγωγής, όγκου λιανικών πωλήσεων κ.ά.) στο καθοριστικό δεύτερο και τρίτο
τρίμηνο του έτους, λένε στελέχη των οικονομικών υπουργείων, οικονομικοί
αναλυτές και τραπεζικοί παράγοντες, οι οποίοι δεν αποκλείουν τώρα ο ρυθμός
ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας να πέσει ακόμη και στο 4% το 2001 από 5%
που προβλεπόταν αρχικά. Κάτι τέτοιο θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην
εκτέλεση του προϋπολογισμού (αφού το χαμηλότερο ΑΕΠ φέρνει λιγότερα έσοδα στο
κράτος) και του δημοσίου χρέους, αλλά και στην ανταγωνιστικότητα της
οικονομίας και την απασχόληση. Παράλληλα, το φρενάρισμα των ρυθμών οικονομικής
ανάπτυξης θα κάνει ακόμη πιο μακρύ τον δρόμο για την πραγματική σύγκλιση της
ελληνικής οικονομίας με τις άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες των χωρών-μελών της
Ε.Ε.

Τα σημάδια

Τα στοιχεία αλλά και οι ενδείξεις που οδηγούν στην εκτίμηση ότι και η ελληνική
οικονομία έχει εισέλθει στον κύκλο της επιβράδυνσης και οδεύει προς
χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από αυτούς που υπολογιζόταν αρχικά, είναι τα
ακόλουθα:

1Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της βιομηχανικής παραγωγής, από 5,8% που ήταν τον
Ιανουάριο περιορίσθηκε στο 4,4% τον Φεβρουάριο. Τον Μάρτιο, η βιομηχανική
παραγωγή παρουσίασε απόλυτη πτώση κατά 3,4%. Πρόκειται για μία σαφή διαδοχική
υποχώρηση του δείκτη βιομηχανικής παραγωγής, μήνα με τον μήνα, η οποία θα έχει
σημαντική επίδραση στον ρυθμό ανόδου της οικονομικής δραστηριότητας.

2Το ποσοστό αύξησης του όγκου λιανικών πωλήσεων στην αγορά, από 10% τον
Ιανουάριο του 2001 και 11% τον Φεβρουάριο μειώθηκε στο 3,3% τον Μάρτιο,
παρουσιάζοντας σημάδια σημαντικής υποχώρησης. Ο όγκος λιανικών πωλήσεων
επανήλθε σε υψηλότερα ποσοστά αύξησης τον Απρίλιο (7,7%), ποσοστό όμως που
βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο από αυτό των δύο πρώτων «καλών μηνών» του
έτους. Στην περίπτωση του όγκου λιανικών πωλήσεων, όπως λένε στελέχη των
οικονομικών υπουργείων αλλά και οικονομικοί αναλυτές, υπάρχει μια
αντιφατικότητα στα στοιχεία, η οποία όμως θα ξεκαθαρισθεί τους επόμενους
μήνες. Σε κάθε περίπτωση, η πτώση σε χαμηλότερα επίπεδα από αυτά των αρχών του
2001 της αύξησης του όγκου λιανικών πωλήσεων που παρατηρήθηκε στο δίμηνο
Μαρτίου – Απριλίου δεν χαρακτηρίζεται ως θετικός οιωνός.

3Η στασιμότητα που αναμένεται να παρουσιάσει φέτος ο τουριστικός τομέας της
οικονομίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία των αρμοδίων υπηρεσιών, η τουριστική κίνηση
το 2001 εκτιμάται ότι θα παραμείνει στάσιμη στα περυσινά επίπεδα, γεγονός που
σημαίνει πως από την πλευρά αυτή δεν θα υπάρξει η αναμενόμενη συμβολή στην
αύξηση του ΑΕΠ.

4Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στη βιομηχανία, με βάση τις έρευνες που
διεξάγονται από το ΙΟΒΕ σε δείγμα επιχειρηματιών, παρουσίασε απόλυτη πτώση
3,7% στο πρώτο εξάμηνο του 2001 σε σχέση με το αντίστοιχο περυσινό εξάμηνο.
Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρηματίες είναι λιγότερο αισιόδοξοι για τις πωλήσεις
των επιχειρήσεών τους και για την πορεία της οικονομίας το 2001.

5 Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στον τομέα των κατασκευών παρουσίασε
απόλυτη πτώση, κατά 9%, στο πρώτο εξάμηνο φέτος σε σχέση με το αντίστοιχο
εξάμηνο του 2000. Βεβαίως, από τον Μάρτιο και μετά παρουσιάζεται σαφής άνοδος
του δείκτη, ο οποίος όμως εξακολουθεί να βρίσκεται (σύμφωνα με τα στοιχεία του
εξαμήνου) σε επίπεδα χαμηλότερα από τα περυσινά.

Και κάτω από το 4,3%

Τα δεδομένα αυτά σε συνδυασμό με την πτωτική πορεία του Χρηματιστηρίου από την
αρχή του έτους και καθ’ όλη τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου, που φρενάρει τις
επενδύσεις των επιχειρήσεων και επιδρά αρνητικά στην κατανάλωση των
νοικοκυριών, προκαλούν έντονη ανησυχία σε στελέχη των οικονομικών υπουργείων
αλλά και στην Τράπεζα της Ελλάδος, ότι τελικά η ελληνική οικονομία το 2001 θα
κινηθεί με χαμηλότερη ταχύτητα όχι μόνο από τον αρχικό στόχο του 5%, αλλά
ενδεχομένως και από το 4,3% που είναι η σημερινή πρόβλεψη του κεντρικού
τραπεζικού ιδρύματος της χώρας. Την ίδια στιγμή, φαντάζει μάλλον αισιόδοξη η
επίσημη αναθεωρημένη πρόβλεψη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας ότι ο ρυθμός
οικονομικής ανάπτυξης το 2001 θα είναι 4,6%. Αυτή θεωρείται ανεπίκαιρη με βάση
τα νέα δεδομένα. Και αυτό, γιατί η πρόβλεψη έχει βασισθεί στις εκτιμήσεις του
Μαΐου (που έγιναν με τα στοιχεία του Μαρτίου), σύμφωνα με τις οποίες οι ρυθμοί
ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είναι 2,5%. Όμως, ήδη, η πρόβλεψη αυτή έχει
αναθεωρηθεί.

Η νέα πρόβλεψη των κοινοτικών υπηρεσιών για τον ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής
Ένωσης τον τοποθετεί στο 2%. Αν αυτή η πρόβλεψη δεν αναθεωρηθεί εκ νέου,
γεγονός που θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο λόγω της πορείας της παγκόσμιας
οικονομίας (ΗΠΑ, Ιαπωνία κ.ά.) και επειδή απομένουν πολλοί μήνες ακόμη μέχρι
να κλείσει το έτος, πιο ρεαλιστική για τους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής
οικονομίας θεωρείται η πρόβλεψη της Τραπέζης της Ελλάδος. Σύμφωνα με τα
στοιχεία που παρουσίασε ο διοικητής της, κ. Λουκάς Παπαδήμος, στον υπουργό
Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γιάννο Παπαντωνίου κατά την τελευταία
συνάντησή τους με αντικείμενο την πορεία της οικονομίας, η μέση πρόβλεψη των
υπηρεσιών της Τραπέζης τοποθετεί την αύξηση του ΑΕΠ, το 2001, στο 4,3%.

Όμως πρόκειται για μέση πρόβλεψη, που σημαίνει ότι υπάρχουν και σενάρια για
χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, αν ανατραπούν περαιτέρω τα δεδομένα για την
πορεία της παγκόσμιας οικονομίας. Αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν
αποκλείεται, τελικά, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ, το 2001, να πέσει στα επίπεδα
του 4%, αν περιορισθεί κάτω από το 2% ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στην
Ευρωπαϊκή Ένωση.