ΔΡΟΜΟΙ

7+1 ηγέτες…

… ­ ούτε καν 8 ­, πότε εδώ και πότε εκεί, για να προσδώσουν κύρος στις
αποφάσεις τους που αφορούν τις τύχες όλου του κόσμου, μας επιδεικνύουν τα
δημοκρατικά διαπιστευτήριά τους και μας ζητούν να αποδεχθούμε αυτές τις
αποφάσεις σαν να έχουν υποχρεωτική ισχύ. Όμως, όσο και αν είναι αλήθεια πως
είναι ­ άλλος λιγότερο, άλλος περισσότερο ­ δημοκρατικά εκλεγμένοι, άλλο τόσο
είναι αλήθεια πως δεν εκπροσωπούν παρά μόνο 800 εκατομμύρια από τα 6
δισεκατομμύρια ψυχές αυτού του πλανήτη. Πώς να μην είναι λοιπόν μεροληπτικοί
και πώς να μην είναι λειψά τα στοιχεία τους, όταν πρόκειται να υποστηρίξουν
την παγκοσμιοποίηση;

Μια έρευνα…

… που επιγράφεται «Ο αυτοκράτορας δεν έχει ανάπτυξη», αμφισβητεί αυτά τα
στοιχεία και τη συμβατική «ανάγνωση» της ιστορίας. Οι συντάκτες της συγκρίνουν
την περίοδο από το 1980 μέχρι το 2000 ­ την περίοδο της ρηγκανικής
νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, όταν η απελευθέρωση των κεφαλαίων, το
άνοιγμα των αγορών και η άρση των περιορισμών στις ξένες επενδύσεις βρίσκονταν
στο φόρτε τους ­ με την περίοδο από το 1960 μέχρι το 1980, όταν οι
περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες είχαν πιο κλειστές οικονομίες. Τα
συμπεράσματα είναι δραματικά. Από το 1980 μέχρι το 2000 διαπιστώνεται
«σαφέστατη κάμψη της ανάπτυξης». Η αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος των
φτωχότερων χωρών, από 1,9% την περίοδο 1960-1980, υποχωρεί στο 0,5% την
περίοδο 1980-2000. Για τις μεσαίες χώρες τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 3,6% και
1%. Στις πλουσιότερες χώρες είναι εμφανής η επιβράδυνση. Παρόμοια είναι η
εικόνα και στο προσδόκιμο ζωής. Όσο για την παιδική θνησιμότητα και την
παιδεία στις μεσαίες και στις φτωχότερες χώρες, η κατάσταση ήταν καλύτερη πριν
από το 1980.

Η παγκοσμιοποίηση…

… είναι αναπόδραστη και αναπόφευκτη, μας έλεγαν. Οι επαναστατικές αλλαγές
στις επικοινωνίες, οι οικονομίες κλίμακας, τα προφανή πλεονεκτήματα του
ελεύθερου εμπορίου και των ανοιχτών συνόρων δεν μπορούν παρά να σπρώξουν τον
κόσμο σε μία και μόνο κατεύθυνση: προς τα εμπρός. Σήμερα, η εικόνα δεν πια
ούτε τόσο αισιόδοξη ούτε τόσο ξεκάθαρη. Το αμερικανικό οικονομικό μοντέλο, που
υπήρξε η κινητήρια δύναμη πίσω από αυτήν την τάση, δεν μοιάζει πια ούτε τόσο
αναπόδραστο ούτε τόσο ακαταμάχητο. Είτε διαδηλωτές στο Σιάτλ και τη Γένοβα
είτε όχι, ολοένα και περισσότεροι εργαζόμενοι αμφισβητούν την πολιτική
νομιμότητα αυτής της διαδικασίας.

Σε ένα βιβλίο…

… ο Χάρολντ Τζέιμς, καθηγητής της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον, εξηγεί
«Γιατί αποτυχαίνει η παγκοσμιοποίηση» (εκδ. Harvard University Press),
θυμίζοντας προηγούμενα ιστορικά παραδείγματα «παγκοσμιοποιήσεων» από τον
δέκατο έκτο μέχρι τον δέκατο ένατο αιώνα, αλλά και κρίσεων όπως του 1929.
Υποστηρίζει πως το εκκρεμές έχει ήδη αρχίσει να απομακρύνεται από τις ανοιχτές
αγορές και το ελεύθερο εμπόριο. Και προειδοποιεί πως η παγκοσμιοποίηση μπορεί
να διαλυθεί μέσα σε μια παγκόσμια κρίση. Γι’ αυτό, η εφημερίδα «Φαϊνάνσιαλ
Τάιμς» συστήνει σε όλους τους πολιτικούς να έχουν αυτό το βιβλίο πρόχειρο κάτω
από το μαξιλάρι τους.