Μειώθηκε η… εξαγωγή φοιτητών

Μειώνεται, για πρώτη φορά εδώ και αρκετά χρόνια, ο αριθμός των Ελλήνων
φοιτητών που σπουδάζουν στη Βρετανία. Η διαπίστωση αυτή προκύπτει από
πρωτογενή στοιχεία προερχόμενα από βρετανικές πηγές, τα οποία εξασφάλισαν και
επεξεργάστηκαν «ΤΑ ΝΕΑ».

Κρίσιμο μέγεθος είναι ο αριθμός των νεαρών Ελλήνων που ενεγράφησαν στο πρώτο
έτος βρετανικών πανεπιστημίων το ακαδημαϊκό έτος 2000-2001. Οι εγγραφές
εμφανίζουν μείωση της τάξεως του 15% σε σχέση με το έτος 1999-2000.

Το γεγονός ότι λιγότεροι Έλληνες επιλέγουν τα βρετανικά πανεπιστήμια για
σπουδές αντανακλά και στο σύνολο των Ελλήνων πτυχιακών φοιτητών στη Βρετανία,
ο αριθμός των οποίων εμφανίζει μείωση της τάξεως του 8%.

Βρετανικές εκπαιδευτικές πηγές παραδέχονται ότι η μείωση «είναι αποτέλεσμα της
πολιτικής που ακολούθησε τα τελευταία χρόνια το ελληνικό υπουργείο Παιδείας
αυξάνοντας κατακόρυφα τον αριθμό θέσεων στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση».
Είναι χαρακτηριστικό ότι φέτος, όπως έχει ήδη επισημανθεί σε δημοσίευμα των
«ΝΕΩΝ», έδωσαν εξετάσεις 83.950 υποψήφιοι διεκδικώντας 83.158 θέσεις.
Λαμβάνοντας υπόψη τα αριθμητικά αυτά δεδομένα, μόλις 792 υποψήφιοι δεν θα
εισαχθούν.

Το περυσινό καλοκαίρι ενεγράφησαν στο πρώτο έτος βρετανικών πανεπιστημίων περί
τους 4.500 Έλληνες φοιτητές (οι αριθμοί είναι στρογγυλοποιημένοι). Αξίζει να
σημειωθεί ότι σε επιμέρους κλάδους σπουδών η μείωση είναι πολύ μεγαλύτερη.
Έτσι, η μείωση στις φυσικές επιστήμες είναι της τάξεως του 30%, στους
μηχανολόγους 25%, στα νομικά 24%, στη διοίκηση επιχειρήσεων 20%, ενώ σε
κοινωνιολογία/πολιτικές επιστήμες και αρχιτεκτονική η πτώση είναι της τάξεως
του 15%. Πολύ μεγαλύτερη μείωση, της τάξεως του 43%, υπάρχει σε γλώσσες και
φιλολογία. Αντιθέτως, σταθερά ή ελαφρώς αυξημένα είναι τα μεγέθη σε ιατρική,
βιολογία και συναφείς σπουδές καθώς και στην πληροφορική.

Τα χρόνια της δεκαετίας του ’90 οι Έλληνες φοιτητές στη Βρετανία ξεπέρασαν
τους 30.000. Το γεγονός ότι το φοιτητικό συνάλλαγμα είναι πλέον ελεύθερο,
δυσχεραίνει τον υπολογισμό του κόστους της εκπαιδευτικής μετανάστευσης προς τα
βρετανικά νησιά. Πάντως, με βάση δίδακτρα και υπολογιζόμενο κόστος σπουδών τα
διαφυγόντα κεφάλαια ήταν της τάξεως των 50 δισ. ετησίως.

Η στροφή προς τη Βρετανία οφείλεται σε δύο λόγους. Πρώτον, στην απόφαση της
βρετανικής κυβέρνησης το 1992 να μετατρέψει τα ΤΕΙ σε ΑΕΙ, με αποτέλεσμα να
βρεθεί η χώρα με περίπου 100 πανεπιστήμια και πολλές κενές θέσεις. Δεύτερον,
στην επιθετική πολιτική των βρετανικών πανεπιστημίων στη δεκαετία του ’90, τα
οποία συνάπτοντας συμφωνίες «franchising» με εγχώρια κέντρα ελευθέρων σπουδών
και αξιοποιώντας την κοινοτική νομοθεσία, έδιναν τη δυνατότητα σε Έλληνες
φοιτητές να ξεκινήσουν τις σπουδές τους στην Ελλάδα και να τις ολοκληρώσουν
στη Βρετανία. Περί τα μέσα της δεκαετίας του ’80 ο «τζίρος» των Κέντρων
Ελευθέρων Σπουδών είχε υπολογιστεί σε 30 δισ. δρχ ­ όλα αυτά ενώ το άρθρο 16
του Συντάγματος όριζε ότι η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται μόνο από το κράτος.

Η Βρετανία δεν ήταν η μόνη χώρα που υποδεχόταν Έλληνες φοιτητές. Σε σχέση όμως
με την Ιταλία, ή τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, τα πανεπιστήμιά της διατηρούσαν
μια αίγλη και ένα κύρος. Εξ ου και η πολιτική «ανοικτών θυρών» που υιοθετήθηκε
στη δεκαετία του ’90 είχε τόσο θεαματικά αποτελέσματα. Για να σπουδάσει στη
Βρετανία ένας Έλληνας φοιτητής έπρεπε να περάσει κάποτε με επιτυχία τις
δρακόντειες ειδικές βρετανικές εξετάσεις. Τα χρόνια της δεκαετίας του ’90
αρκούσε το να καταθέσει τους βαθμούς του στις ελληνικές εξετάσεις και να έχει
βαθμό 12,5 στο απολυτήριό του.

Τώρα η κατάσταση αυτή αντιστρέφεται. Βρετανικές εκπαιδευτικές πηγές
επισημαίνουν, πάντως, «ότι τα πράγματα θα είναι ρευστά τα επόμενα χρόνια». Ο
λόγος; Κατ’ αρχάς, περισσότεροι νεαροί Έλληνες θα μπαίνουν στο πανεπιστήμιο ­
όχι όμως στη σχολή που θέλουν.

Είναι ο λόγος που ο αριθμός Ελλήνων φοιτητών σε βρετανικές ιατρικές σχολές
παραμένει υψηλός ­ γεγονός που ισχύει ασφαλώς και σε άλλες χώρες. Υπάρχει
επίσης το οικονομικό θέμα. Αργά ή γρήγορα οι Έλληνες γονείς θα συγκρίνουν το
συνολικό κόστος σπουδών σε Ελλάδα και Βρετανία. «Αν το παιδί σπουδάζει σε άλλη
πόλη, ας πούμε στη Θεσσαλονίκη ή το Ηράκλειο, δεν είναι βέβαιο ότι το συνολικό
κόστος θα είναι χαμηλότερο.

Στη Βρετανία παίρνει κανείς πτυχίο σε τρία χρόνια. Στην Ελλάδα, λίγο οι
καταλήψεις, λίγο ο μεγάλος αριθμός μαθημάτων, σπανίως παίρνει κανείς πτυχίο
πριν περάσουν πέντε χρόνια».

Δεν είναι όμως μόνο η διάρκεια φοίτησης. «Η αξία των πτυχίων των ελληνικών
πανεπιστημίων θα κριθεί στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, ένα από τα προαπαιτούμενα
για να βρει κανείς δουλειά είναι να έχει προϋπηρεσία. Πού θα την βρουν οι
απόφοιτοι των ελληνικών ΑΕΙ την προϋπηρεσία; Αντιθέτως, τα βρετανικά
πανεπιστήμια εξασφαλίζουν συνήθως εργασία στους αποφοίτους τους, χάρη σε
ειδικά προγράμματα. Όταν αυτοί επιστρέψουν στην Ελλάδα θα έχουν πολύ
μεγαλύτερες πιθανότητες να βρουν μια καλή δουλειά».

Αυξήθηκαν κατά 30% αυτοί που φεύγουν για μεταπτυχιακά

Ευκολότερα βρίσκουν εργασία και οι κάτοχοι μεταπτυχιακών τίτλων σπουδών. Εξ ου
και δεν είναι τυχαίο ότι, ενώ ο αριθμός των Ελλήνων πτυχιακών φοιτητών στη
Βρετανία πέφτει, οι μεταπτυχιακοί αυξάνονται. Το 2000-2001 ο αριθμός τους
αυξήθηκε κατά 30%. Μπορεί ο αριθμός μεταπτυχιακών προγραμμάτων στην Ελλάδα να
έχει διπλασιαστεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια, ωστόσο είναι προφανές ότι η
προσφορά δεν αρκεί για να ικανοποιήσει τη ζήτηση. Αποκαλυπτικοί είναι οι
αριθμοί σε επιμέρους εκπαιδευτικούς κλάδους στη Βρετανία. Έτσι, υπάρχει 25%
αύξηση στην Ιατρική και 60% στη Βιολογία. Στην Πληροφορική η αύξηση είναι 35%,
στους μηχανολόγους 27%, στην Αρχιτεκτονική 23%, ενώ στα Νομικά είναι 13% και
στη διοίκηση επιχειρήσεων 10%. Οι στατιστικές επιβεβαιώνουν την εκτίμηση ότι η
εκπαίδευση θα είναι από τους πλέον αναπτυσσόμενους οικονομικά κλάδους τον 21ο
αιώνα.