Προκαλούν πονοκέφαλο οι φοροελαφρύνσεις Μπους

Η απόφαση να πωληθούν ομόλογα του αμερικανικού Δημοσίου, ώστε να καλυφθεί το
ποσό που δεν θα εισπραχθεί λόγω των φορολογικών ελαφρύνσεων αντικατοπτρίζει
μείωση της ρευστότητας και όχι τη δημιουργία ελλείμματος στον προϋπολογισμό.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή αποτελεί ένα ακόμη σημάδι της συνεχούς μείωσης στο
πλεόνασμα του προϋπολογισμού, που έχει δημιουργηθεί από τη δραματική μείωση
των εσόδων αλλά και την επιβράδυνση της αμερικανικής οικονομίας.

Καθοριστικός παράγοντας για τις εξελίξεις είναι το γεγονός ότι το υπουργείο
Οικονομικών στις ΗΠΑ προσανατολίζεται να προχωρήσει σε δανεισμό για να
καλυφθούν οι ανάγκες σε χρήμα που δημιουργούνται από τις μειώσεις ύψους 1,36
δισ. δολαρίων στη φορολογία, που επέβαλε πρόσφατα ο πρόεδρος Μπους.

Πλέον, σε μια χρονική στιγμή που η κυβέρνηση Μπους υπολογίζει πως το πλεόνασμα
γι’ αυτό το οικονομικό έτος, που τελειώνει στις 30 Σεπτεμβρίου, θα μειωθεί στα
160 δισ. δολάρια, η κυβέρνηση και το Κογκρέσο πιθανότατα θα αναγκαστούν να
πάρουν μέτρα που είχαν υποσχεθεί ότι δεν θα λάβουν: Να χρησιμοποιήσουν μέρος
από το πλεόνασμα της κοινωνικής ασφάλισης για να καλυφθούν κενά που
δημιουργούνται από τις μειώσεις στη φορολογία των πολιτών. Τον περασμένο
Ιανουάριο το πλεόνασμα υπολογιζόταν ότι έφτανε τα 281 δισ. δολάρια.

Στο ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθεί μέρος από το πλεόνασμα των ασφαλιστικών
ταμείων αναφέρθηκε και ο Ρόμπερτ Μπαρμπέρα, επικεφαλής ανάλυσης στην εταιρεία
Hoenig & Company. Αυτό, όμως, θα μπορούσε να δημιουργήσει μεγάλη διαμάχη,
καθώς το Κογκρέσο και ο Λευκός Οίκος θα συγκρούονταν για να μην ανοίξει ο
κουμπαράς των ασφαλιστικών ταμείων.

Η απόφαση του προέδρου Τζορτζ Μπους να προχωρήσει σε φορολογικές ελαφρύνσεις ύψους 1,36 δισ. δολαρίων θα αναγκάσει το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ να δανειστεί για να καλύψει τις ανάγκες που δημιουργούνται

Η ανακοίνωση είδε το φως της δημοσιότητας καθώς το υπουργείο Οικονομικών
επεσήμανε πως η επιβράδυνση στην είσπραξη φόρων, μια αλλαγή στην προθεσμία
καταβολής της φορολογίας από τις μεγάλες επιχειρήσεις και η μείωση στη
φορολογία που θα φτάσει το συνολικό ύψος των 38 δισ. δολαρίων άλλαξαν δραστικά
τα σχέδια δανεισμού για το τρίμηνο από τον Ιούλιο έως και τον Σεπτέμβριο.
Πρόκειται για το τελευταίο (τέταρτο) τρίμηνο του οικονομικού έτους 2001.

Αντί να εξοφληθεί το χρέος των 57 δισ. δολαρίων, όπως υπολόγιζαν στελέχη του
οικονομικού επιτελείου, μέχρι τις 30 Απριλίου, το υπουργείο Οικονομικών τώρα
σχεδιάζει να δανειστεί άλλα 51 δισ. δολάρια. «Η αλλαγή στον δανεισμό
αντικατοπτρίζει ένα πλήθος από παράγοντες, με σημαντικότερο τη μεταφορά της
προθεσμίας για την καταβολή εταιρικών φόρων από τις 15 Σεπτεμβρίου στην 1η
Οκτωβρίου και την ανάγκη να χρηματοδοτηθούν αυτό το τρίμηνο οι φορολογικές
ανάγκες», επεσήμανε σε σχετική δήλωση το υπουργείο Οικονομικών.

Τον Απρίλιο, το 10ετές πρόγραμμα μείωσης της φορολογίας δεν ολοκληρώθηκε. Ούτε
το Κογκρέσο ψήφισε να καθυστερήσει η καταβολή των εταιρικών φόρων μέχρι την 1η
Οκτωβρίου, που είναι η πρώτη ημέρα του νέου οικονομικού έτους. Η κίνηση αυτή
σημαίνει ότι 30 δισ. δολάρια θα μπουν στα δημόσια ταμεία του χρόνου αντί για
φέτος.

Ταυτόχρονα, παρά το γεγονός ότι οικονομολόγοι περίμεναν να μειωθεί ο ρυθμός
είσπραξης φόρων, δεν είχε γίνει αντιληπτό πόσο σημαντική θα ήταν αυτή η
μείωση. Στελέχη του υπουργείου Οικονομικών ανέφεραν ότι τα έσοδα κατά τη
διάρκεια του τρίτου τρίμηνου θα είναι μειωμένα κατά 20 δισ. δολάρια περίπου,
σε σύγκριση με τα αναμενόμενα.

Η καθυστέρηση των δύο εβδομάδων για την καταβολή των εταιρικών φόρων θα
μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα στους πολιτικούς εκείνους που
την επέτρεψαν. Η ημερομηνία καταβολής άλλαξε επειδή τότε που αυτό αποφασίστηκε
τα στελέχη ανησυχούσαν πως με τη μείωση στη φορολογία το πλεόνασμα στον
προϋπολογισμό για το 2002 δεν θα ήταν αρκετά μεγάλο για να καλυφθούν τα
δημόσια έξοδα χωρίς να χρειαστεί να αντληθούν κεφάλαια από τα ασφαλιστικά
ταμεία. Τόσο οι Δημοκρατικοί όσο και οι Ρεπουμπλικανοί υποσχέθηκαν να μην
κάνουν κάτι τέτοιο, να μην πειράξουν τον «κουμπαρά» αυτόν.

Σε κάθε περίπτωση, οι αξιωματούχοι σκέφτηκαν ότι υπάρχει αρκετό περιθώριο αυτό
το οικονομικό έτος για να μεταφερθούν τα έσοδα από τις καταβολές εταιρικών
φόρων στο επόμενο οικονομικό έτος. Οικονομολόγοι εκτιμούν πλέον ότι αυτή η
κίνηση θα κοστίσει στο υπουργείο Οικονομικών περισσότερα από 40 εκατ. δολάρια
σε χαμένους τόκους.

Ο Λούις Κράνταλ, επικεφαλής αναλυτής της RH Wrightson & Associates,
επισημαίνει ότι το πλεόνασμα πλέον αναμένεται να κυμανθεί στα επίπεδα των 160
δισ. δολαρίων.

Προσέθεσε, ακόμη, ότι το υπουργείο Οικονομικών ακολουθεί πλέον μια πιο
συντηρητική προσέγγιση όσον αφορά στο πρόγραμμα δανεισμού για το τρίτο
τρίμηνο.

Το υπουργείο Οικονομικών εκτιμά ότι το ισοζύγιο πληρωμών στο τέλος του
τριμήνου θα είναι 55 δισ. αντί για 40 δισ. δολάρια που προβλέπει ο κ Κράνταλ.
«Δανείζονται με ρυθμό που θα καλύψει όλες τις ανάγκες τους», είπε, «ακόμη και
στην περίπτωση που τα έσοδα από φόρους μειωθούν και τα έξοδα αυξηθούν
περισσότερο από τα αναμενόμενα».

Από την πλευρά της αγοράς ομολόγων, τα νέα αυτά σημαίνουν ότι θα εκδοθούν νέα
ομόλογα συνολικής αξίας 100 δισ. δολαρίων για το τρίτο τρίμηνο, σύμφωνα με τον
κ. Κράνταλ. Η προσδοκία αυτή έχει ήδη επηρεάσει την αγορά αυξάνοντας τις
αποδόσεις ιδιαίτερα όσον αφορά στα ομόλογα διάρκειας τριών και έξι μηνών σε
σύγκριση με τα ομόλογα πιο βραχυπρόθεσμης διάρκειας.

Οι εξελίξεις αυτές, εξάλλου, αναμένεται να επηρεάσουν στο αμέσως επόμενο
διάστημα και τις αποδόσεις των ομολόγων διάρκειας τεσσάρων εβδομάδων. Η μείωση
του πρωτογενούς πλεονάσματος περιορίζει τις ανησυχίες του επενδυτικού κοινού
σχετικά με την αγορά χρήματος, καθώς η κυβέρνηση προχωρεί στην αποπληρωμή του
χρέους. Πάντως, το τελευταίο διάστημα εξακολουθεί να υπάρχει αρκετά σημαντική
διακύμανση στις τιμές τον ομολόγων.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γιώργος Κανελλόπουλος