Το δολάριο θα συνεχίσει να δείχνει τα δόντια του

Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζορτζ Μπους και ο Άλαν Γκρίνσπαν, πρόεδρος της FED, γνωρίζουν ότι ένα ισχυρό δολάριο είναι προτιμότερο από ένα δολάριο που κινδυνεύει με κατάρρευση

Κατά τη διάρκεια της περασμένης δεκαετίας, το ισχυρό δολάριο ήταν το έμβλημα
της μεγάλης αμερικανικής οικονομικής επιτυχίας ­ ένα σύμπτωμα της ταχείας
οικονομικής ανάπτυξης που έζησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες τα τελευταία χρόνια.
Ενώ στη Βρετανία η ισχύς της στερλίνας ήταν σχεδόν πάντα πηγή γκρίνιας, μέχρι
πρόσφατα ελάχιστες φορές αμφισβητήθηκε η υποστήριξη της Ουάσιγκτον στην
πολιτική του ισχυρού δολαρίου. Αρχή της αμερικανικής οικονομικής πολιτικής
είναι ότι ένα ισχυρό νόμισμα ωφελεί. Ακόμη και τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν
η ομάδα των επτά ισχυρών βιομηχανικών κρατών συμφώνησε στην Πράγα να παρέμβει
στις αγορές συναλλάγματος, προκειμένου να στηρίξει το πληγωμένο ευρώ, η
επιχείρηση αυτή συνοδεύτηκε από μια διαβεβαίωση της αμερικανικής κυβέρνησης
προς τις αγορές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να είναι πιστές στην
πολιτική του ισχυρού δολαρίου.

Η τελευταία σύνοδος των επτά ισχυρών, στη Γένοβα, ολοκληρώθηκε χωρίς να γίνει
κάποια σημαντική δήλωση, όσον αφορά τα νομίσματα. Ωστόσο, τον περασμένο μήνα,
παρατηρήθηκε μια σειρά από απρόσμενα σημάδια δυσανασχέτησης τόσο στις Ηνωμένες
Πολιτείες όσο και σε άλλα μέρη του κόσμου, για τη διατήρηση της ισχύος του
δολαρίου. Το πρώτο δείγμα δυσφορίας για τη δύναμη του δολαρίου ήρθε από τη
Βρετανία και τον ‘Εντι Τζορτζ, τον διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας. Κατά τη
διάρκεια της πρόσφατης συνάντησης των κεντρικών τραπεζιτών της ομάδας των δέκα
ισχυρότερων κρατών (G10), ο Βρετανός κεντρικός τραπεζίτης αποκάλυψε τις
ανησυχίες του για τις παρενέργειες της ισχύος του δολαρίου. Ο ίδιος είπε ότι
όχι μόνο ενισχύει τον πληθωρισμό στην ζώνη του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος,
αλλά και πλήττει την ίδια την αμερικανική οικονομία. Τα σχόλια του κ. Τζορτζ
έγιναν λίγες ημέρες μετά την πραγματοποίηση ρεκόρ 15ετίας από το αμερικανικό
νόμισμα και προκάλεσαν μικρές πωλήσεις δολαρίου. Αυτό που δεν έχει
ξεκαθαριστεί είναι αν οι απόψεις του κ. Τζορτζ, που χαρακτηρίζονται
«προσωπικές» από την Τράπεζα της Αγγλίας, αντανακλούν και τις απόψεις της
παγκόσμιας αγοράς συναλλάγματος. Πάντως, τα σχόλια του κεντρικού τραπεζίτη της
Βρετανίας ακολούθησαν ανάλογες δηλώσεις Αμερικανών βιομηχάνων.

Η σημαντικότερη, ωστόσο, εξέλιξη στο θέμα ήταν οι δηλώσεις του προέδρου των
Ηνωμένων Πολιτειών, Τζορτζ Μπους, την προηγούμενη Πέμπτη. Ο Μπους τόνισε ότι
οι δυνάμεις των αγορών πρέπει να αποφασίζουν την αξία του δολαρίου και απέφυγε
να κάνει τη συνηθισμένη δήλωση υποστήριξης της πολιτικής του ισχυρού δολαρίου.

Οι αναλυτές

Οι περισσότεροι αναλυτές δεν πιστεύουν ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα οι
Ηνωμένες Πολιτείες θα εγκαταλείψουν την πολιτική του ισχυρού δολαρίου.
Άλλωστε, το ισχυρό δολάριο βοήθησε σημαντικά την αμερικανική οικονομία τα
τελευταία χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες πασχίζουν να
μηδενίσουν τον κίνδυνο ύφεσης και να ξαναμπούν σε τροχιά οικονομικής
ανάπτυξης, ο πειρασμός για την εγκατάλειψη της πολιτικής του ισχυρού δολαρίου
μεγαλώνει. Η ήδη πολύ υψηλή ισοτιμία ­ το δολάριο έχει κερδίσει σε
πραγματικούς όρους 13%, κατά τη διάρκεια των τελευταίων 18 μηνών ­ υπονομεύει
την ανταγωνιστικότητα της αμερικανικής βιομηχανίας. Η γερμανική επενδυτική
τράπεζα Ντόιτσε Μπανκ έχει υπολογίσει ότι αυτά τα επιπλέον κέρδη του δολαρίου
θα ψαλιδίσουν περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα από το αμερικανικό Ακαθάριστο
Εγχώριο Προϊόν έως το 2002. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό ποσοστό, αν
αναλογιστεί κανείς την προσπάθεια που γίνεται στις Ηνωμένες Πολιτείες για να
επανέλθει η αμερικανική οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης.

Υπό κανονικές συνθήκες, θα έπρεπε να περιμένουμε ότι οι 2,75 ποσοστιαίες
μονάδες ­ μείωσε τα επιτόκιά της η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών
­ θα ψαλίδιζαν μέρος της ισχύος του δολαρίου. Και η αποδυνάμωση αυτή θα
μπορούσε να τονώσει την οικονομική δραστηριότητα μέσω της αύξησης των
εξαγωγών. Παρά τις επιθετικές κινήσεις της κεντρικής αμερικανικής τράπεζας, το
δολάριο παρέμεινε ισχυρό.

Η ισχύς, λοιπόν, του αμερικανικού νομίσματος είναι κατά συνέπεια ένας από τους
παράγοντες που αποδυναμώνουν την αποτελεσματικότητα των κινήσεων της
Αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας. Παρά το γεγονός ότι τα σχόλια τόσο του
προέδρου Τζορτζ Μπους όσο και του κεντρικού τραπεζίτη της Βρετανίας κατάφεραν
να κάμψουν οριακά την ισχύ του δολαρίου, δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσει
κάποιος πόσο ελκυστική είναι η επιλογή της παρέμβασης των ισχυρών του πλανήτη
στις αγορές συναλλάγματος, με στόχο την κάμψη της ισχύος του αμερικανικού
νομίσματος.

Τα οφέλη

Ένα ασθενέστερο δολάριο θα ήταν ευπρόσδεκτο από την αμερικανική βιομηχανία και
θα αύξανε κατακόρυφα την αποτελεσματικότητα των περικοπών των επιτοκίων από
την Κεντρική Αμερικανική Τράπεζα. Η Ευρώπη θα έβρισκε μια χρυσή ευκαιρία να
ανεβάσει το πληγωμένο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα και θα άνοιγε ο δρόμος για την
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ώστε να προχωρήσει σε μειώσεις των επιτοκίων.
Παράλληλα, η ενίσχυση του ευρώ θα ανακούφιζε και τους Βρετανούς βιομηχάνους,
που βλέπουν την ισχύ της στερλίνας να πλήττει την ανταγωνιστικότητα των
προϊόντων τους.

Από την άλλη, η κάμψη της ισχύος του δολαρίου θα επέτρεπε και τη σταδιακή
κάμψη του τεράστιου ελλείμματος τού εμπορικού ισοζυγίου των Ηνωμένων
Πολιτειών. Στο μεταξύ, η κάμψη της ισχύος του δολαρίου και η ενίσχυση του γιεν
θα ήταν επιζήμιες για την ιαπωνική οικονομία, η οποία στηρίζει σε μεγάλο βαθμό
τις ελπίδες της για ανάκαμψη στις εξαγωγές στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην
Ευρώπη.

Ωστόσο, πολλοί οικονομολόγοι εκτιμούν ότι είναι εφικτή μια συντονισμένη
παρέμβαση των μεγάλων κεντρικών τραπεζών στις αγορές συναλλάγματος με στόχο
την ενίσχυση του ευρώ, την κάμψη του γιεν και του δολαρίου. Έτσι, θα μπορούσαν
να υπάρξουν οφέλη για όλα τα οικονομικά μπλοκ του πλανήτη. Πρακτικά, είναι
σχεδόν απίθανη η πραγματοποίηση μιας παρέμβασης στις αγορές συναλλάγματος με
αυτούς τους στόχους. Και αυτό, διότι μια παρέμβαση με τόσο περίπλοκους στόχους
μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι Ηνωμένες
Πολιτείες δεν θα διακινδυνεύουν να εφαρμόσουν μια ελεγχόμενη πτώση στο
δολάριο, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε κατάρρευση, όταν άλλες δυνάμεις θα
επιδράσουν στο αμερικανικό νόμισμα.

Όταν εξασφαλιστεί η ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας, τότε οι επενδυτές
μπορεί να αναθεωρήσουν τον ενθουσιασμό τους για τις αμερικανικές αγορές, που
θεωρούνται ασφαλές καταφύγιο. Το αποτέλεσμα θα είναι η κάμψη της ισχύος του
δολαρίου. Οι ιθύνοντες της αμερικανικής οικονομικής πολιτικής γνωρίζουν ότι το
πολύ ακριβό δολάριο είναι προτιμότερο από ένα πληγωμένο δολάριο.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης