Έλλειψη ελέγχων, στάση πληρωμών

Αντιμέτωπη με τον κίνδυνο να χαθούν σημαντικά κονδύλια από το Γ’ Κοινοτικό
Πλαίσιο Στήριξης βρίσκεται η ελληνική οικονομία. Ο κίνδυνος να υπάρξουν
απώλειες πόρων από τα 17,5 τρισ. δρχ., που υπολογίζονται συνολικά τα κονδύλια
του Γ’ ΚΠΣ, δεν αφορά μόνο το ενδεχόμενο καθυστερήσεων στην εκτέλεση των
έργων, αλλά και την εκπλήρωση ενός ακόμη δύσκολου όρου που θέτει η Ευρωπαϊκή
Ένωση.

Πρόκειται για την υποχρέωση που θεσπίσθηκε πρόσφατα και αφορά την υποχρέωση
όλων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που χρηματοδοτούνται με πόρους
των διαρθρωτικών ταμείων, να ελέγξουν τουλάχιστον το 5% των χρηματοδοτούμενων
προγραμμάτων και με βάση τους ελέγχους αυτούς να υποβάλουν «δήλωση αξιοπιστίας
των λογαριασμών» στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η απειλή των «διορθώσεων»

Η διαδικασία αυτή, που αφορά ελέγχους δημοσιονομικής διαχείρισης των
χρηματοδοτούμενων έργων, αποτελεί πλέον απαράβατο όρο, προκειμένου η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή να εγκρίνει την περαιτέρω διάθεση των προβλεπόμενων κονδυλίων. Σε
διαφορετική περίπτωση, η Επιτροπή, όπως έχει ήδη διαμηνύσει στα κράτη-μέλη, θα
επιβάλλει αυστηρές κυρώσεις. Αυτές θα αφορούν επιστροφή κονδυλίων που έχουν
ήδη διατεθεί ή περικοπές μελλοντικών χρηματοδοτήσεων, με αποτέλεσμα να
συρρικνωθούν σε χαμηλότερα επίπεδα τα αρχικά πακέτα πόρων.

Ο κίνδυνος για την ελληνική οικονομία, αλλά και για άλλες χώρες-μέλη, είναι
σοβαρός, καθώς η σχετική οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που επιβάλλει την
υποχρέωση αυτή, θεσπίσθηκε μόλις πρόσφατα, τον Μάρτιο του 2001, χωρίς
παράλληλα να έχουν δημιουργηθεί οι κατάλληλοι μηχανισμοί και υπηρεσίες για την
πραγματοποίηση των ελέγχων αυτών.

Ενδεικτικό της κρισιμότητας της κατάστασης είναι ότι η σχετική οδηγία της
Κοινότητας δεν αφορά την υποχρέωση των χωρών-μελών για δημοσιονομικό έλεγχο
του 5% των χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων και έργων μόνο του Γ’ ΚΠΣ, αλλά και
του Β’ ΚΠΣ. Έτσι, η Ελλάδα υποχρεούται, μέχρι το τέλος του 2001, να παραδώσει
στην Επιτροπή το πόρισμα των ελέγχων αξιολόγησης του 5% των έργων του Β’
Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, κάτι το οποίο θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο.

Σε διαφορετική περίπτωση, όπως λένε στελέχη των οικονομικών υπουργείων, η
Επιτροπή δεν θα αποδεσμεύσει προς την Ελλάδα την τελευταία δόση των πόρων που
δικαιούται να εισπράξει από το Β’ ΚΠΣ. Επίσης, μέχρι το τέλος του 2002 θα
πρέπει να παραδώσει ανάλογο πόρισμα για το 5% των προγραμμάτων και των έργων
του Γ’ ΚΠΣ. Αλλιώς, υπάρχει ο κίνδυνος να επιβληθούν όλες αυτές οι κυρώσεις,
με τις οποίες απειλεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις οποίες εντάσσει κάτω από
τον τίτλο «διορθώσεις εγκεκριμένων πόρων». Δηλαδή, περικοπές κονδυλίων.

Αγώνας δρόμου για τους ελέγχους

Αυτό σημαίνει ότι η υπόθεση της απορρόφησης των 17,5 τρισ. δραχμών του Γ’ ΚΠΣ
αποδεικνύεται ακόμη πιο δύσκολη από όσο αρχικά είχε προβλεφθεί, καθώς, για να
επιτευχθεί, θα πρέπει να ξεπερασθεί μια σειρά από εμπόδια, που αφορούν τις
χρονίζουσες διοικητικές αδυναμίες της ελληνικής δημόσιας διοίκησης και τον
ανεπαρκή ελεγκτικό μηχανισμό του Δημοσίου. Αυτός είναι και ο λόγος για τον
οποίο στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχουν επιδοθεί σε έναν «αγώνα δρόμου»,
με αντίπαλο τον χρόνο, προκειμένου να συστήσουν τις αρμόδιες υπηρεσίες, που θα
αναλάβουν να κάνουν τους ελέγχους και να στήσουν τις κατάλληλες υποδομές. Τους
ελέγχους θα κάνει η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου του Γενικού Λογιστηρίου
του Κράτους, που βρίσκεται τώρα στο στάδιο της στελέχωσής της. Μόλις πρόσφατα,
ολοκληρώθηκαν τα σεμινάρια ενημέρωσης των ελεγκτών για τον τρόπο
πραγματοποίησης των ελέγχων αυτών, ενώ ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί η στελέχωση
της Επιτροπής με το κατάλληλο δυναμικό.

Σημειώνεται ότι οι έλεγχοι της Επιτροπής στα προγράμματα και στα έργα θα
αφορούν το αν τηρήθηκαν όλοι οι κανόνες εκτέλεσης των προγραμμάτων, αν το ύψος
της χρηματοδότησης που διατέθηκε στο συγκεκριμένο έργο αφορά το ύψος του
προϋπολογισμού του έργου κ.ά. Επίσης, θα γίνεται έλεγχος σχετικά με τη
νομιμότητα των παραστατικών του έργου, αλλά και τη διαμόρφωση της δαπάνης στο
ύψος του αρχικού προϋπολογισμού.

Οι συζητήσεις στα κοινοτικά όργανα

Το θέμα των ελέγχων, καθώς και το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων στα κράτη-μέλη,
τέθηκε πρόσφατα στα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα, το θέμα
συζητήθηκε από την ομάδα των εκπροσώπων για την υψηλή δημοσιονομική
διαχείριση, που συνεδρίασε τον περασμένο μήνα υπό την προεδρία τής Επιτρόπου
του Προϋπολογισμού και Δημοσιονομικού Ελέγχου, Μ. Scheyer. Σύμφωνα με
πληροφορίες, κατά την παρουσίαση του θέματος από τον επικεφαλής της αρμόδιας
ομάδας για τη δημοσιονομική διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, κ. Grey,
έγινε αναφορά στα ποσά των «διορθώσεων», τα προηγούμενα χρόνια, στους πόρους
των διαρθρωτικών ταμείων και επισημάνθηκε ότι στο μέλλον, στο πλαίσιο των νέων
κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις διορθώσεις, το ποσό
αυτό θα αυξηθεί σημαντικά. Και αυτό, λόγω των αυστηρότερων όρων που θέτει
πλέον η Ευρωπαϊκή Ένωση για την εκτέλεση των προγραμμάτων, μεταξύ των οποίων
και οι έλεγχοι. Πάντως, από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπήρξε η
υπόσχεση ότι στα κράτη-μέλη θα υπάρξει η απαραίτητη συνδρομή, προκειμένου να
φέρουν σε πέρας το συγκεκριμένο έργο.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η τοποθέτηση αυτή του επικεφαλής της
αρμόδιας ομάδας συνάντησε την αντίδραση των εκπροσώπων των χωρών-μελών, που
ζήτησαν περισσότερες διευκρινίσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη
συγκεκριμένη οδηγία. Ζητήθηκε, επίσης, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να
επιδειχθεί «πνεύμα κατανόησης», ιδιαίτερα για τις χώρες που καταβάλλουν τα
μέγιστα προς την κατεύθυνση της πραγματοποίησης των ελέγχων αυτών, χωρίς
ωστόσο να υπάρξει και αλλαγή στάσης από τα αρμόδια κοινοτικά όργανα.

1,5 τρισ. μέσα στο 2001

Όσον αφορά το Γ’ ΚΠΣ μια σειρά από φορείς (δημόσιες επιχειρήσεις, οργανισμοί,
υπουργεία κ.ά.) ζητούν την άμεση εκταμίευση των κονδυλίων, προκειμένου να
χρηματοδοτήσουν τα προγράμματά τους. Από την πλευρά της η κυβέρνηση ανακοίνωσε
ότι μέχρι το τέλος του έτους θα εισρεύσουν στην ελληνική οικονομία περίπου 1,5
τρισ. δραχμές από την κοινοτική συμμετοχή στο Γ’ ΚΠΣ.

Η εισροή των χρημάτων αυτών είναι, πλέον, εφικτή, καθώς ολοκληρώθηκε η σύσταση
των 24 Διαχειριστικών Επιτροπών, που θα παρακολουθούν την πορεία εκτέλεσης των
έργων και θα εγκρίνουν τις χρηματοδοτήσεις. Απομένει μόνο η ολοκλήρωση 350
προσλήψεων εξειδικευμένων στελεχών από τον ιδιωτικό τομέα, τα οποία θα
εργασθούν στις Διαχειριστικές Επιτροπές.