Αβεβαιότητα και ανησυχία προκαλεί η παγκοσμιοποίηση

«Την Πέμπτη θα ήθελα να είμαι κι εγώ στη Γένοβα». Η συγκεκριμένη μορφή που
έχει προσλάβει η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης και ο ιδιαίτερος συμβολισμός
που τη φορτίζει, έχουν διαμορφώσει στις περισσότερες χώρες μια ευρύτατα
απορριπτική στάση και στο σημείο αυτό θα ήταν παράδοξο η Ελλάδα να αποτελεί
εξαίρεση.

Η έννοια της παγκοσμιοποίησης ­ όση ασάφεια και πολυσημία και αν τη
χαρακτηρίζει ­ έχει πλέον ενταχθεί στο καθημερινό λεξιλόγιο και προκαλεί στη
μεγάλη πλειοψηφία του κοινού αρνητικά συναισθήματα, κυρίως αβεβαιότητα και
ανησυχία για το μέλλον.

Από τις διάφορες όψεις της παγκοσμιοποίησης, αυτή που αναδεικνύεται ως
κυρίαρχη και σηματοδοτεί το περιεχόμενό της είναι η διεθνοποίηση και η
ισχυροποίηση του κεφαλαίου. Γι’ αυτό και η πρώτη έννοια με την οποία
συνδυάζεται η λέξη παγκοσμιοποίηση ­ και μάλιστα με μεγάλη διαφορά ­ είναι η
κυριαρχία των πολυεθνικών εταιρειών (για το 59% των απαντώντων). Σε συνδυασμό
μάλιστα με την ηγεμονική θέση των ΗΠΑ στη διεθνή σκηνή, ιδιαίτερα την
τελευταία δεκαετία, για ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού η έννοια της
παγκοσμιοποίησης τείνει, απλώς, να υποκαταστήσει τον παλαιότερο όρο
«αμερικανικός ιμπεριαλισμός». Και η θέση αυτή δεν αποτελεί προνόμιο μιας
προσηλωμένης στο παρελθόν Αριστεράς, αλλά μια διάχυτη και διαπαραταξιακή
άποψη, την οποία υιοθετεί περίπου 1 στους 3 ψηφοφόρους τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο και
της Ν.Δ.

Εκτός όμως από την άμεσα οικονομική και πολιτική εκδοχή της, ο όρος
παγκοσμιοποίηση παραπέμπει και σε άλλες διαστάσεις, οι κυριότερες από τις
οποίες αφορούν το Διαδίκτυο, τη διατροφή και την παρουσία των ξένων. Και στο
σημείο αυτό εντοπίζονται οι σημαντικότερες πολιτισμικές και διαγενεακές
διαφοροποιήσεις: για το 38,9% των νέων (ηλικίας έως 29 ετών) η παγκοσμιοποίηση
παραπέμπει στο Internet, ενώ για όσους έχουν παρακολουθήσει μόνο τη στοιχειώδη
εκπαίδευση η κύρια αναφορά επικεντρώνεται στις τρελές αγελάδες και στα
μεταλλαγμένα τρόφιμα (44,1%).

Εξετάζοντας πάντως συνολικά τις στάσεις απέναντι στη διαδικασία της
παγκοσμιοποίησης, τα κυρίαρχα συναισθήματα που αναδεικνύονται αφορούν την
ανησυχία και τον φόβο για το μέλλον. Περίπου το 60% των ερωτηθέντων
περιορίστηκε να συνδυάσει στις απαντήσεις του μόνο τα δύο αυτά, αρνητικώς
φορτισμένα, συναισθήματα. Για το τμήμα αυτό του πληθυσμού «η παγκοσμιοποίηση
είναι μια ιστορία που αφορά λίγες μεγάλες εταιρείες, αλλά θα βλάψει τον
ανθρώπινο πολιτισμό» (άποψη με την οποία συμφωνούν σε ποσοστό που προσεγγίζει
το 90%), ενώ επίσης θεωρείται δεδομένο ότι θα βλάψει και τη χώρα μας.

Ανάμεσα στις δύο αυτές, σχετικώς συμπαγείς, ομάδες τοποθετείται βέβαια και μια
σημαντική μερίδα του πληθυσμού (περίπου 30%), που αντιμετωπίζει με ανάμεικτα
συναισθήματα (ή με αδιαφορία) την έννοια της παγκοσμιοποίησης.

Οι διαδηλώσεις που πρόκειται να πραγματοποιηθούν στη Γένοβα αντιμετωπίζονται θετικά από το 54% των ερωτηθέντων, ενώ σχεδόν 1 στους 3 θα επιθυμούσε να συμμετάσχει

Είναι αυτοί που αισθάνονται, ταυτόχρονα, και ανησυχία αλλά και ελπίδα, ή που
φοβούνται ότι η παγκοσμιοποίηση θα βλάψει τον ανθρώπινο πολιτισμό αλλά,
επίσης, θα προσφέρει ευκαιρίες για μια καλύτερη ζωή. Ορισμένοι θα επιθυμούσαν
ακόμη και να συμμετάσχουν στις διαδηλώσεις, όπως σε αυτήν της Γένοβας, αν και
για τους περισσότερους το θέμα ή δεν τους αφορά ή δεν έχουν φροντίσει να
ενημερωθούν.

Στον αντίποδα, οι αμιγώς θετικές στάσεις, αυτοί δηλαδή που αντικρύζουν την
παγκοσμιοποίηση μόνο με ελπίδα, αισιοδοξία και ενδιαφέρον, δεν αντιπροσωπεύουν
παρά μόνο το 10% των ερωτηθέντων.

Για το τμήμα αυτό του πληθυσμού το Internet αποτελεί το πρώτιστο σύμβολο της
παγκοσμιοποίησης. Και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το ζητούμενό
της. Οι διαδηλώσεις στο Σιάτλ και το Γκέτεμποργκ δεν τους απασχολούν και οι
μισοί ούτε που έχουν ακούσει γι’ αυτές.

Συνολικά, πάντως, οι διαδηλώσεις που πρόκειται να πραγματοποιηθούν στη Γένοβα
αντιμετωπίζονται θετικά από το 54% των ερωτηθέντων, ενώ σχεδόν 1 στους 3 θα
επιθυμούσε να συμμετάσχει. Κι αν η στάση αυτή είναι φυσικό να συγκεντρώνει την
απόλυτη σχεδόν ομοφωνία μεταξύ των ψηφοφόρων του ΚΚΕ και του ΣΥΝ, είναι
χαρακτηριστικό ότι υιοθετείται, επίσης, από την πλειοψηφία των οπαδών τόσο του
ΠΑΣΟΚ όσο και της Ν.Δ.

Οι πολιτικές διαφοροποιήσεις και τα ιδεολογικά στερεότυπα που παλαιότερα
συγκροτούσαν τις ταυτότητες του «γαλάζιου» και του «πράσινου» κόσμου φαίνεται
να αποδυναμώνονται και αυτές κάτω από τον οδοστρωτήρα της παγκοσμιοποίησης.

Το ρεπορτάζ για τη συνάντηση της Γένοβαs στη σελίδα 41