Ένα δύσκολο καλοκαίρι

Κλείνει χρόνος, περίπου, από τον περασμένο Ιούλιο, όταν μόλις τρεις μήνες μετά
τις εκλογές άρχισαν οι πρώτες γκρίνιες στην κυβέρνηση. Ήταν η περίοδος που το
περιβάλλον του Πρωθυπουργού άρχισε να χωρίζει τους αμνούς από τα ερίφια, να
ανακαλύπτει ότι οι λεγόμενοι «κορυφαίοι» ολοκλήρωσαν τον βιοϊστορικό τους
κύκλο (κατά την αγαπημένη έκφραση του Δημ. Αβραμόπουλου).

Και πως το ΠΑΣΟΚ θα το σώσει μια «νέα ηγετική ομάδα». Εκείνες τις ημέρες, μέσα
Ιουλίου, πραγματοποιήθηκε και ένα μυστικό δείπνο κατ’ επίνευση του
Πρωθυπουργού, προκειμένου να τεθούν οι βάσεις για το νέο ηγετικό σχήμα. Η
συζήτηση πήγε καλά, οι συνδαιτυμόνες έδωσαν υπόσχεση να το κρατήσουν μυστικό –
αλλά η χαρά είναι κακός σύμβουλος.

Κάποιος το διέρρευσε, κάποιοι ύστερα μίλησαν, ο κ. Σημίτης έκανε ότι δεν
γνώριζε τίποτε για το θέμα.

Το μυστικό δείπνο

Μάταιος κόπος. Οι κορυφαίοι του ΠΑΣΟΚ, έχοντας περίπου τα ίδια χρόνια με
εκείνον στο προσκήνιο, και κυρίως στο παρασκήνιο της πολιτικής, θεώρησαν ότι
όχι μόνο γνώριζε την προσπάθεια εκείνη, αλλά είχε δώσει και τις ευλογίες του.

Και εκτίμησαν επίσης ότι όλη εκείνη η φιλολογία που είχε προηγηθεί του δείπνου
και είχε ακολουθήσει τις εκλογές του Απριλίου του 2000, ότι τις εκλογές δεν
τις κέρδισε το ΠΑΣΟΚ αλλά ο Σημίτης, δεν ήταν τυχαία. Το κερασάκι στην τούρτα
ήταν ασφαλώς οι δηλώσεις του κ. Σημίτη στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, λίγους
μήνες αργότερα, ότι δηλαδή προτίθεται να αλλάξει το πολιτικό σκηνικό.

Να το αλλάξει, αλλά προς τα πού; Σήμερα, ουδείς θυμάται τι είπε τότε και γιατί
το είπε. Πολύ περισσότερο τι ήθελε να κάνει.

Γιατί στο μεταξύ πλάκωσαν τα προβλήματα. Κυρίως με τους ανθρώπους που τον
στήριξαν και τον ανέδειξαν – τους λεγόμενους κορυφαίους. Νέος κύκλος γκρίνιας
άνοιξε αμέσως μετά τη ΔΕΘ, με το περιβάλλον του κ. Σημίτη να διαρρέει προς
κάθε κατεύθυνση ότι «οι κορυφαίοι δεν στηρίζουν τις επιλογές της κυβέρνησης»,
ή ότι «οι κορυφαίοι δεν στηρίζουν τις επιλογές του Πρωθυπουργού».

Οι «κορυφαίοι» (όρος που προσδιορίζει τους εν δυνάμει πρωθυπουργούς του
κόμματος, Α. Τσοχατζόπουλο, Κ. Λαλιώτη, Β. Παπανδρέου, Θ. Πάγκαλο, Γ.
Παπανδρέου, Α. Παπαδόπουλο, Α. Κακλαμάνη, Κ. Σκανδαλίδη), όπως ήταν φυσικό,
αντέδρασαν όπως το στρείδι. Κλείσθηκαν σε αυτό που έκαναν, περιχαρακώθηκαν στα
υπουργεία τους και ασχολήθηκαν με τα του οίκου τους. Ο καθένας στο κουτάκι
του, και έξω απ’ αυτό, τίποτε. Η συνέχεια είναι λίγο πολύ γνωστή.

Συμπτώματα ασυνεννοησίας

Το κυβερνητικό σχήμα άρχισε να εμφανίζει συμπτώματα ασυνεννοησίας – υπουργοί
λειτουργούν εν αγνοία συναδέλφων τους, αποφάσεις που παίρνει ο ένας είναι σε
προφανή αντίθεση με αποφάσεις άλλων, και κορυφαίες πολιτικές επιλογές (λ.χ.
ταυτότητες, εργασιακά, τρομονόμος, Ασφαλιστικό) έχουν την κάλυψη του
Πρωθυπουργού αλλά όχι των υπολοίπων. Και επιπλέον δεν έχουν και την στήριξή
τους.

Οι επόμενοι μήνες σημαδεύτηκαν από μικρές ή μεγαλύτερες κρίσεις, πολλές από
τις οποίες δεν λύθηκαν, αλλά απλώς καταβλήθηκε προσπάθεια να μην γενικευθούν.

Να περιορισθούν στο επίπεδο πολιτικών προβλημάτων μικρής έντασης.

Πολλοί σήμερα, κοιτάζοντας πίσω, υποστηρίζουν ότι αυτό που φταίει, δεν είναι
ούτε η αδυναμία του μαέστρου να συντονίσει το μουσικό σύνολο, ούτε η
ανικανότητα του προπονητή να δώσει ώθηση στο παιχνίδι της ομάδας. Αλλά είναι
πρώτα και πάνω απ’ όλα η διαπίστωση ότι το συγκεκριμένο μοντέλο διακυβέρνησης
που εφαρμόζει ο Πρωθυπουργός με επιμονή, έχει ολοκληρώσει τον βίο του. Πως
ό,τι ήταν να δώσει, το έδωσε.

Ο μόνος που δεν φαίνεται να το πιστεύει αυτό είναι ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, ο
οποίος φαίνεται να πιστεύει ότι το πρόβλημα δεν το έχει η κυβέρνηση, δεν
ευθύνεται δηλαδή ο τρόπος που η χώρα κυβερνάται, αλλά το έχει το ΠΑΣΟΚ. Ότι το
ΠΑΣΟΚ φταίει για τη βαθιά κρίση που πλήττει κυβέρνηση και κόμμα, το ΠΑΣΟΚ που
δεν στηρίζει τις κυβερνητικές επιλογές.

Μάχη… ενθέτων

Με αυτό το επιχείρημα προσέφυγε στο Εκτελεστικό Γραφείο για να απαιτήσει την
προσφυγή στο (έκτακτο) Συνέδριο, αυτό είναι το επιχείρημα που προβάλλουν όλοι
οι υποστηρικτές του. Το ΠΑΣΟΚ φταίει για όλα, γιατί θεώρησε τον Σημίτη ένθετο,
και δεν τον αφομοίωσε. Η λογική των ενθέτων άλλωστε ήταν ένα ακόμη επιχείρημα
που προεβλήθη πάλι από το περιβάλλον του: «το ΠΑΣΟΚ είναι ένθετο στο Σημίτη,
όχι ο Σημίτης στο ΠΑΣΟΚ».

Αυτό το πάθος των υποστηρικτών του κατά του ΠΑΣΟΚ, δεν είναι ούτε καινούργιο
ούτε πρωτόγνωρο: έχει να κάνει με τις συνθήκες που διαμορφώθηκαν όλα αυτά τα
χρόνια στο ΠΑΣΟΚ. Και όπως λένε στη Χαρ. Τρικούπη πολύ θα ήθελε να απαλλαγεί
από αυτό το βαρίδι, που του κρατάει καθηλωμένα τα πόδια, και αν ήταν στο χέρι
του θα το είχε κάνει. Πράγμα που το ξέρουν και οι άλλοι, οι της εσωκομματικής
αντιπολίτευσης – γι’ αυτό έλεγαν και ξαναέλεγαν στην Κεντρική Επιτροπή ότι «το
Συνέδριο γίνεται για να υπάρξει ξεκαθάρισμα λογαριασμών». Το γεγονός ότι ο κ.
Σημίτης διαβεβαίωσε ότι δεν είναι στις προθέσεις του να ξεκαθαρίσει
λογαριασμούς με κανέναν, δεν είναι πολύ σίγουρο ότι διέλυσε και την καχυποψία
που υπήρχε.

Δοκιμασμένη συνταγή

Ο κ. Σημίτης, που προσέφυγε στη δοκιμασμένη συνταγή της συνωμοσιολογίας, για
να απαλύνει τις εντυπώσεις από τις εντελώς αρνητικές δημοσκοπήσεις, επιχειρεί
τώρα να δώσει προοπτική στη λειτουργία της κυβέρνησης. Μετά το Συνέδριο, είπε
την Πέμπτη, το κυβερνητικό έργο θα λάβει ώθηση και η κυβέρνηση θα αποκτήσει
ορμή, παραδεχόμενος ουσιαστικά ότι αυτή την περίοδο το κυβερνητικό έργο
βρίσκεται σε ύφεση. Αυτό άλλωστε (του) είχε επισημανθεί από την πρώτη ώρα που
ζήτησε την διεξαγωγή του Συνεδρίου, όμως εκείνος πίστευε ότι αυτό που προείχε
ήταν να λύσει τα εσωκομματικά προβλήματα. Γεγονός που προσέθεσε ένα ακόμη
επιχείρημα στο αποθεματικό όσων υποστηρίζουν ότι η απόφαση του κ. Σημίτη να
προσφύγει σ’ αυτήν την αιφνιδιαστική πολιτική πρωτοβουλία θα έχει σαν
αποτέλεσμα ένα ακόμα δύσκολο καλοκαίρι για το κυβερνητικό έργο.

«Αξιολογούμε τις δημοσκοπήσεις»

Γενική αξία είχαν οι αναφορές του Πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη για τις
δημοσκοπήσεις, υποστήριξε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημήτρης Ρέππας. Ο
εκπρόσωπος κλήθηκε να απαντήσει σε ερώτηση για το ποιες είναι οι σχέσεις του
Πρωθυπουργού με τον εκδότη κ. Χρήστο Λαμπράκη, και απάντησε ότι «ο
Πρωθυπουργός δεν έκανε καμιά αναφορά σε πρόσωπα, και ειδικά στον κ. Λαμπράκη.
Οι αναφορές του είχαν γενική αξία». Από τον εκπρόσωπο ζητήθηκε επίσης να
σχολιάσει άρθρο του διευθυντή του «Βήματος» κ. Στ. Ψυχάρη με τίτλο «Ιστορία
των τριών φακέλων». Ο κ. Ρέππας ανέφερε ότι ο καθένας έχει τον ρόλο του και τη
γνώμη του. Είναι δικαίωμα του καθενός να υποστηρίζει και να γράφει τις απόψεις
του.

Στο μεταξύ, ο κ. Σημίτης που επισκέφθηκε χθες τα εκτελούμενα έργα στην
Ψυττάλεια, αντιμετώπισε με προφανή ειρωνική διάθεση τις κατηγορίες της Ν.Δ.
περί έργων – μακετών. Ο Πρωθυπουργός κατηγόρησε τη Ν.Δ. ότι «δεν έχει ούτε
λόγο δημιουργικής συμβολής ούτε λόγο ουσιαστικής κριτικής. Έχουν δημαγωγικό
λόγο. Θα τους συνιστούσα να είναι πιο προσεκτικοί. (…) Οι σκιώδεις υπουργοί
τους θα εξακολουθήσουν για πολύ καιρό ακόμη να παραμένουν υπό σκιάν. Εμείς με
το έργο μας θα κριθούμε στο τέλος της τετραετίας και είμαι βέβαιος ότι θα
δικαιωθούμε και πάλι».

Ο εκπρόσωπος της Ν.Δ. Θ. Ρουσόπουλος απαντώντας στις δηλώσεις τού Πρωθυπουργού
υποστήριξε ότι ο κ. Σημίτης «είναι σκιά του εαυτού του».

Σχετικά με τις δημοσκοπήσεις ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημ. Ρέππας συνέφερε
ότι «αξιολογούμε τα στοιχεία που περιέχουν αλλά δεν αιχμαλωτιζόμαστε από
αυτές». Ανέφερε επίσης ότι και στο παρελθόν το ΠΑΣΟΚ έχει αντιμετωπίσει
δύσκολες καταστάσεις ­ «έχουμε τη σχετική τεχνογνωσία» σημείωσε. Απαντώντας
στον Κ. Καραμανλή για τις αιτιάσεις του περί προσφυγής στις κάλπες, δήλωσε ότι
η κυβέρνηση έχει εντολή τετραετίας και θα ολοκληρώσει το έργο της.