ΠΡΟΣΩΠΑ Ο αντάρτης του «Μαρμοτάν»

Ιδρυτής και επί τριάντα χρόνια διευθυντής του πρώτου κέντρου υποδοχής
τοξικομανών στο Παρίσι, του Νοσοκομείου Μαρμοτάν, ο Κλωντ Ολιβενστέν πήρε την
1η Ιουνίου τη σύνταξή του.

Κλωντ Ολιβενστέν. «Η ελευθερία είναι σημαντικότερη από τη θεραπεία»

Πρωτοπόρος, αντάρτης, γοητευτικός, αμφιλεγόμενος, προβοκάτορας: ο γαλλικός
Τύπος περιγράφει με τις λέξεις αυτές τον Ολίβ, όπως αποκαλούν οι Γάλλοι τον
ψυχίατρο που τους έκανε να δουν τους τοξικομανείς με άλλο μάτι. Εξήντα οκτώ
χρόνων σήμερα, ο Ολίβ πάσχει από Πάρκινσον: «Είμαι καρικατούρα του εαυτού
μου», λέει στη «Λιμπερασιόν». «Προσπαθώ απλώς να μη βυθιστώ στην κατάθλιψη».
Πονάει, αλλά δεν παίρνει τίποτε δραστικό: «Δεν θέλω να είμαι εξαρτημένος, δεν
θέλω να περιορίσω τη λίγη ανεξαρτησία που μου έχει απομείνει».

Στη δεκαετία του ’70, ο Ολίβ συντάραξε το γαλλικό ιατρικό κομφορμισμό, πρώτα
με την ίδρυση, το 1971, ενός χώρου για τοξικομανείς που θέλουν να σταματήσουν,
και μετά με τις απόψεις του για τα ναρκωτικά. Σε μια κοινωνία που δεν ήθελε να
ξέρει τίποτε για το θέμα, παρουσίασε το φαινόμενο των ναρκωτικών ως «συνάντηση
ενός προϊόντος, ενός ατόμου και μιας κοινωνίας»· επαναλάμβανε διαρκώς ότι «η
ελευθερία είναι πιο σημαντική από τη θεραπεία»· αντιλαμβανόταν και δεν φοβόταν
να δηλώσει πως «τα ναρκωτικά είναι πηγή απόλαυσης» και ότι «ακριβώς εκεί
βρίσκεται το πρόβλημα». «Εγώ δεν πολεμώ την τοξικομανία», τόνιζε, «απλώς
βοηθάω εκείνους που θέλουν να σταματήσουν».

Το 1976, σε ηλικία 43 χρόνων και ενώ το «Μαρμοτάν» είχε ήδη πέντε χρόνια ζωής,
ο Ολίβ εξέδωσε το περιφημότερο από τα δώδεκα βιβλία του, με τίτλο «Δεν
υπάρχουν ευτυχισμένοι ναρκομανείς». Το βιβλίο πούλησε 600.000 αντίτυπα κι
εκείνος επιβλήθηκε ως ο βασικός αμφισβητίας των πολιτικών που επέμεναν στην
καταστολή. Το 1984, όταν το AIDS άρχιζε να κάνει θραύση, ήταν ο πρώτος που,
κόντρα στους πάντες τότε, ζήτησε να πωλούνται ελεύθερα οι σύριγγες. Αλλά δεν
διστάζει να κάνει και την αυτοκριτική του. «Όφειλα να επιδιώξω περισσότερο την
αποποινικοποίηση της χρήσης της κάνναβης», έλεγε το 1986 στη «Λε Μοντ». «Δεν
επέμεινα αρκετά στη διαφορά ανάμεσα στα ναρκωτικά, ούτε στο γεγονός ότι ο
ευκαιριακός χρήστης δεν έχει καμιά σχέση με τον τοξικομανή». Οι σχέσεις του με
την εξουσία ήταν πάντα εκείνες του ποντικού με τη γάτα ­ «ήταν ένας αντάρτης
απέναντι στην κατεστημένη τάξη», λέει η επί 21 χρόνια γραμματέας του. Και ο
Ολίβ, ο οποίος γεννήθηκε στο Βερολίνο τέσσερις μήνες πριν από την άνοδο του
Χίτλερ στην εξουσία, συμφωνεί: «Από την εβραϊκή παιδική ηλικία μου, από τον
πρώιμο κομμουνισμό μου, κράτησα το αίσθημα της εξέγερσης, ιδιαίτερα απέναντι
στη βλακεία των ανθρώπων».