Οδηγός για την συμπλήρωση του μηχανογραφικού

Η κοινωνική πραγματικότητα, όπως εσωτερικεύεται από τον υποψήφιο για την
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, προσδιορίζει τις ατομικές προτιμήσεις για το είδος των
σπουδών και του επαγγέλματος.

Το τέλος των εξετάσεων και η συμπλήρωση του μηχανογραφικού δελτίου αποτελεί για τους επιτυχόντες ένα ορόσημο και μια αφετηρία για τις σπουδές στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και την μετέπειτα επαγγελματική σταδιοδρομία

Στο πλαίσιο αυτό δεν είναι καθόλου ανεξήγητες οι αλλαγές στις επιλογές σπουδών
των νέων. Έτσι, στις Γενικές Εξετάσεις για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση οι σχολές οι οποίες συγκεντρώνουν τις περισσότερες πρώτες
προτιμήσεις των υποψηφίων ανήκουν κυρίως σε μία από τις δύο παρακάτω
κατηγορίες:

* είτε τα διαπιστευτήριά τους παραπέμπουν παραδοσιακά σε επαγγελματικές θέσεις
υψηλών αποδοχών και κύρους,

* είτε σχετίζονται άμεσα με τις μεταβολές στην επαγγελματική δομή.

Την ίδια στιγμή, οι σχολές των οποίων τα διαπιστευτήρια δεν έχουν ζήτηση στην
αγορά εργασίας απαξιώνονται και στις επιλογές των υποψηφίων. Στο πλαίσιο,
βεβαίως, αυτό μπορούμε να καταλάβουμε τις σχέσεις «αγάπης και μίσους» των
υποψηφίων με Τμήματα τα οποία σήμερα πιστώνονται με τη δυνατότητα
επαγγελματικής «απορρόφησης», από τη μια, κι άλλα που χρεώνονται την απουσία
της.

Αν συγκεντρώσουμε τώρα τους φακούς της ανάλυσής μας στις στις προτιμήσεις των
υποψηφίων την περίοδο του τελευταίου τετάρτου του αιώνα, θα διαπιστώσουμε
αρκετές μεταβολές, οι οποίες συνδέονται με τις αλλαγές στην
οικονομικοκοινωνική και επαγγελματική δομή στη χώρα μας.

Είναι επίσης γνωστό ότι ένα μεγάλο μέρος φοιτητών και σπουδαστών διαφόρων ΑΕΙ
και ΤΕΙ δηλώνουν ότι παρακολουθούν σπουδές που δεν τους ενδιαφέρουν και δεν
επιθυμούσαν πραγματικά. Η πραγματικότητα δείχνει ότι πολλοί σπουδάζουν σε
σχολές που ποτέ δεν προτίμησαν, αλλά βρέθηκαν σε αυτές λόγω του συστήματος
επιλογής.

Το σύστημα των Γενικών Εξετάσεων λειτούργησε ως τροχοπέδη στις αρχικές
επιλογές των ατόμων, για σημαντικό αριθμό, όχι μόνο όσων δεν μπόρεσαν να μπουν
στα ΑΕΙ αλλά και αυτών που πέτυχαν μεν την είσοδό τους, όχι όμως και την
ειδικότητα ή τη σχολή που αρχικά επιθυμούσαν.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΠΘ, σε αντίθεση με ό,τι ίσχυε μέχρι τώρα, ο φετινός μαθητής
της Γ΄ Λυκείου που θα καταφέρει να περάσει από τον εξεταστικό λαβύρινθο και να
προαχθεί, θα επιλέγει τι θα σπουδάσει αφού ήδη θα γνωρίζει τους τελικούς του
βαθμούς. Αν και αυτή η «καινοτομία» παρουσιάζεται ως απάντηση στα προβλήματα
«επαγγελματικού αποπροσανατολισμού» του προηγούμενου συστήματος πρόσβασης στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, είναι φανερό ότι οδηγεί, διά μέσου παρακαμπτηρίων,
στην ίδια ακριβώς θέση, καθώς ο υποψήφιος θα αναγκάζεται, αν δεν επαρκούν τα
μόριά του, να εγγράφεται ακόμη και σε τμήμα (ΑΕΙ – ΤΕΙ) που δεν επιθυμεί,
προκειμένου να πάρει το «χρίσμα» της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Ο τρόπος επιλογής των εισαγομένων στις Σχολές

Το τέλος των εξετάσεων και η συμπλήρωση του μηχανογραφικού δελτίου αποτελεί
για τους επιτυχόντες ένα ορόσημο και μια αφετηρία για τις σπουδές στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και τη μετέπειτα επαγγελματική σταδιοδρομία.

Είναι γνωστό ότι οι προτιμήσεις των υποψηφίων στη χώρα μας διαμορφώνονται στο
πλαίσιο ενός πολυκριτηριακού συστήματος (αντικείμενο σπουδών, γεωγραφικός
χώρος, ίδρυμα και κατά τεκμήριο απαιτούμενη βάση εισαγωγής σε σχέση με την
αναμενόμενη ατομική επίδοση). Είναι επίσης γνωστό ότι η πληροφόρηση των
υποψηφίων είναι γενικότερα πολύ περιορισμένη, ιδιαιτέρως όσον αφορά το
αντικείμενο των σπουδών, και συνήθως οι επιλογές τους προσδιορίζονται κυρίως
με βάση την αγοραία αντίληψη για την επαγγελματική υπόσταση των αποφοίτων των
διαφόρων Τμημάτων, σε συνδυασμό με τις βάσεις και την ατομική επίδοση που
επιδρούν άμεσα και στην επιλογή ιδρύματος / γεωγραφικού χώρου. Το σύστημα αυτό
ευνοεί τις καθιερωμένες Σχολές και Τμήματα, αναπαράγοντας τις υψηλές βάσεις
τους, οι οποίες από μόνες τους γίνονται σοβαρός παράγοντας προτίμησης. Με ένα
τέτοιο σύστημα, που δεν βασίζεται σε σοβαρή ενημέρωση όσον αφορά το
περιεχόμενο των σπουδών, οι προτιμήσεις είναι συχνά αποτέλεσμα στερεότυπων
αντιλήψεων και στρεβλής πληροφόρησης. Σε έρευνα με θέμα τους παράγοντες που
σχετίζονται με την πορεία των σπουδών, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των
επιστημονικών δραστηριοτήτων του Συμβουλευτικού Κέντρου για φοιτητές του
Πανεπιστημίου Αθηνών, διαπιστώνεται ότι οι φοιτητές που διακόπτουν τις σπουδές
τους δήλωναν ότι υπήρχε μεγάλη απόσταση ανάμεσα στις προσδοκίες και τα
ενδιαφέροντά τους και στο αντικείμενο σπουδών και τα μαθήματα της Σχολής στην
οποία είχαν πετύχει την εισαγωγή τους.

Παράλληλα, ας μην ξεχαστεί το «πάθημα» πολλών αριστούχων οι οποίοι πέρσι
έμειναν εκτός των πυλών των ΑΕΙ και ΤΕΙ από έλλειψη σωστής πληροφόρησης και
από λανθασμένους υπολογισμούς στη συμπλήρωση του μηχανογραφικού δελτίου, όταν
δεν περιέλαβαν σ’ αυτό Σχολές δεύτερης ή τρίτης προτίμησης με χαμηλότερες
βάσεις.

Όπως είναι γνωστό, ο ενδιαφερόμενος να εισαχθεί στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση
πρέπει να υποβάλει σχετική αίτηση – μηχανογραφικό δελτίο, στο οποίο θα δηλώνει
κατά σειρά προτεραιότητας τις προτιμήσεις του για τις Σχολές και τα Τμήματα
που επιθυμεί να εισαχθεί. Μαζί με την αίτηση – μηχανογραφικό δελτίο υποβάλλει
αντίγραφο του απολυτηρίου Λυκείου και φωτοαντίγραφο της βεβαίωσης πρόσβασης
στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, το οποίο επικυρώνεται από τον υπάλληλο παραλαβής
με την επίδειξη του πρωτοτύπου.

Ήδη διανέμονται στα Λύκεια φωτοτυπίες του μηχανογραφικού δελτίου – μαμούθ,
έκτασης οκτώ σελίδων.

Το επίσημο έντυπο, το οποίο θα κληθούν να καταθέσουν οι υποψήφιοι περί τα μέσα
Ιουλίου, θα διανεμηθεί μαζί με τις «βεβαιώσεις πρόσβασης», όπου θα
αναγράφονται όλα τα βαθμολογικά δεδομένα που λαμβάνονται υπόψη για την
εισαγωγή στα ΑΕΙ και ΤΕΙ.

Η αίτηση – μηχανογραφικό δελτίο και τα δικαιολογητικά υποβάλλονται από τον
ίδιο τον ενδιαφερόμενο ή από νόμιμα εξουσιοδοτημένο γι’ αυτό τον λόγο
εκπρόσωπό του, στην αποκλειστική προθεσμία που καθορίζεται κάθε χρόνο από τον
υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (τον μήνα Ιούλιο} και ανακοινώνεται
από τα μέσα ενημέρωσης. Για φέτος, η προθεσμία υποβολής των μηχανογραφικών
δελτίων υπολογίζεται να αρχίσει το δεύτερο 15θήμερο του Ιουλίου.

Κάθε υποψήφιος μπορεί να δηλώνει στο μηχανογραφικό δελτίο όσες Σχολές
επιθυμεί, ακόμη και όλες από αυτές που περιλαμβάνονται σε ΕΝΑ ή ΔΥΟ (2) το
πολύ από τα πέντε επιστημονικά πεδία. Σημειώνεται ότι, μετά την υποβολή του,
το μηχανογραφικό δελτίο ούτε διορθώνεται, ούτε αλλάζει, ούτε αντικαθίσταται ως
προς τις προτιμήσεις των Σχολών και τη σειρά με την οποία έχουν δηλωθεί.

Τα Τμήματα μπορούν να δηλωθούν με όποια σειρά επιθυμεί ο υποψήφιος, ανεξάρτητα
από το επιστημονικό πεδίο που περιλαμβάνονται. Δηλαδή, αν υποτεθεί ότι
επιλέγει Τμήματα από το 2ο και 4ο επιστημονικό πεδίο, μπορεί να δηλωθεί ως
πρώτη προτίμηση το τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ του 4ου πεδίου με την ένδειξη
1 στο αντίστοιχο τετραγωνάκι, με την ένδειξη 2 το Τμήμα Μαθηματικών Αθήνας του
2ου πεδίου, με την ένδειξη 3 το Τμήμα Μηχανολόγων ΕΜΠ του 4ου πεδίου κ.ο.κ.

Αναλυτικά, στο 1ο επιστημονικό πεδίο είναι ενταγμένες 118 Σχολές των ΑΕΙ, των
ΤΕΙ, του Πανεπιστημίου Κύπρου, καθώς και μία Στρατιωτική Σχολή. Στο 2ο
υπάγονται 119 Σχολές ΑΕΙ, ΤΕΙ, Πανεπιστημίου Κύπρου, Στρατιωτικές και
Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού. Στο 3ο ανήκουν 55 Σχολές ΑΕΙ, ΤΕΙ και
Στρατιωτικές. Στο 4ο είναι ενταγμένες 173 Σχολές ΑΕΙ, ΤΕΙ, Στρατιωτικές και
Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού. Στο 5ο πεδίο έχουν υπαχθεί 88 Σχολές ΑΕΙ, ΤΕΙ
Πανεπιστημίου Κύπρου, Στρατιωτικές, Αστυνομικές, καθώς και η Σχολή της
Πυροσβεστικής Ακαδημίας. Έτσι, ανάλογα με τους συνδυασμούς των πεδίων που θα
κάνει κάθε υποψήφιος, θα έχει δικαίωμα να δηλώσει μεγαλύτερο ή μικρότερο
αριθμό Σχολών. Εάν, για παράδειγμα, επιλέξει το 2ο και το 4ο επιστημονικό
πεδίο θα έχει στη διάθεσή του τον μεγαλύτερο αριθμό Σχολών, δηλαδή 292.

Ο υποψήφιος δεν εισάγεται σε Τμήμα για το οποίο δεν έχει δηλώσει προτίμηση. Αν
με το σύνολο των μορίων του εισάγεται σε περισσότερα από ένα Τμήματα από αυτά
που έχει δηλώσει προτίμηση, τότε θα εισαχθεί σε αυτό που έχει δηλώσει με
προγενέστερη προτίμηση.

Σε περίπτωση ισοβαθμίας με τον τελευταίο εισαγόμενο προηγείται αυτός που έχει
μεγαλύτερο βαθμό απολυτηρίου και, αν υπάρχει ισοβαθμία και στον βαθμό
απολυτηρίου, προηγείται αυτός που έχει μεγαλύτερο άθροισμα βαθμών στα δύο
μαθήματα αυξημένης βαρύτητας του οικείου επιστημονικού πεδίου.

Αν και πάλι υπάρχει ισοβαθμία, εισάγονται όλοι οι ισοβαθμούντες, ανεξάρτητα με
τη σειρά που δήλωσε ο καθένας το Τμήμα. Η σειρά προτίμησης λαμβάνεται υπόψη
μόνο σε περίπτωση που ο υποψήφιος ισοβαθμεί σε Στρατιωτική ή Αστυνομική Σχολή
ως τρίτο στη σειρά κριτήριο, οπότε προηγείται αυτός που την δήλωσε με
προγενέστερη προτίμηση.

Ο εντεταλμένος για την ηλεκτρονική παραλαβή υπάλληλος, αφού καταχωρίσει τις
επιλογές του υποψηφίου στον υπολογιστή, εκτυπώνει αντίγραφο, το οποίο δίδει
στον υποψήφιο για να το παραβάλει με τις σημειώσεις του και να διαπιστώσει
τυχόν λάθη στην καταχώριση.

Μετά τον έλεγχο αυτόν και τις διορθώσεις, παρουσία του υποψηφίου, των
ενδεχόμενων λαθών που αυτός διαπίστωσε, ο παραλήπτης εκτυπώνει το
μηχανογραφικό δελτίο που παρέλαβε σε δύο αντίγραφα. Τα αντίγραφα αυτά
υπογράφονται από τον υποψήφιο και τον πρόεδρο της Επιτροπής. Το ένα από αυτά
παραδίδεται στον υποψήφιο, ενώ το άλλο φυλάσσεται στο αρχείο της Δ/νσης ή του
Γραφείου για ένα έτος και μετά καταστρέφεται.

Η σιγουριά της μονιμότητας

Η στροφή του ενδιαφέροντος στην τάδε ή στη δείνα σχολή είναι απείρως
διαμεσολαβημένη από την εσωτερίκευση της προοπτικής ενός ανασφαλούς εργασιακού
μέλλοντος που εμφιλοχωρεί στις επιλογές και τις καθορίζει. Στο πλαίσιο αυτό
μπορεί να ερμηνευτούν οι υψηλές βάσεις και η καλή σειρά στην κατάταξη των
σχολών, των τμημάτων εκείνων που προοιωνίζονται σίγουρη δημόσια απασχόληση σ’
ένα περιβάλλον εργασιακής ανασφάλειας. Στις προδιαγραφές των παράδοξων
επιλογών, π.χ. των Τμημάτων Αξιωματικών Ελληνικής Αστυνομίας (Θηλέων) ή των
Τεχνικών Υπαξιωματικών Αεροπορίας, μπορούμε να αλιεύσουμε, όχι βέβαια κάποιες
ανύπαρκτες τάσεις στρατιωτικοποίησης των υποψηφίων, αλλά την προσδοκία
απασχόλησης στον δημόσιο τομέα, στον οποίο η σύμβαση εργασίας αντιπαρατίθεται
στην ανάλογη σύμβαση με τον ιδιωτικό τομέα στο ζήτημα της ασφάλειας και της
μονιμότητας.