Ο χάρτης των 14 επιδομάτων για ενίσχυση αδυνάμων

Τρία νέα επιδόματα με στόχο την ενίσχυση των ασθενέστερων εισοδημάτων
καθιερώνονται από την 1.1.2002, ενώ ήδη καταβάλλονται άλλα 11 επιδόματα και
οικονομικές ενισχύσεις σε ανέργους χαμηλόμισθους και χαμηλοσυνταξιούχους. «ΤΑ
ΝΕΑ» παρουσιάζουν τον χάρτη των 14 επιδομάτων ­ όπως αυτός έχει καταγραφεί από
το υπουργείο Εργασίας – Κοιν. Ασφαλίσεων ­ αλλά και των φορολογικών μέτρων που
ισχύουν.

Στα προγράμματα παραχώρησης ετοίμων κατοικιών σε οικισμούς δικαιούχοι είναι οι εργαζόμενοι που παρέχουν εξαρτημένη εργασία, συνταξιούχοι που εισέφεραν υπέρ ΟΕΚ και μακροχρόνια άνεργοι.

1. Εισοδηματική ενίσχυση σε νοικοκυριά μονίμων κατοίκων ορεινών και
μειονεκτικών περιοχών που έχουν ετήσιο οικογενειακό εισόδημα μικρότερο των
750.000 δρχ. (από 1.1.2002)

Απευθύνεται σε νοικοκυριά που κατοικούν μόνιμα σε ορεινές και μειονεκτικές
περιοχές και έχουν ετήσιο οικογενειακό εισόδημα μικρότερο των 750.000 δρχ.
Ειδικότερα, η εισοδηματική ενίσχυση ανέρχεται σε 200.000 δρχ. το έτος για όσα
νοικοκυριά έχουν ετήσιο εισόδημα μικρότερο από 500.000 δρχ. και σε 100.000
δρχ. το έτος για όσα νοικοκυριά έχουν ετήσιο εισόδημα μικρότερο από 750.000
δρχ. Η ενίσχυση καταβάλλεται στο εκκαθαριστικό της φορολογικής δήλωσης.
Εκτιμώμενο ετήσιο κόστος: 24 δισ. δρχ. Εκτίμηση για ωφελουμένους: 140.000
οικογένειες που κατοικούν μόνιμα σε ορεινές και μειονεκτικές περιοχές.

2. Επίδομα σε μακροχρόνια ανέργους ηλικίας 45-65 ετών (από 1-1-2002)

Απευθύνεται στους ανέργους ηλικίας 45 έως 65 που βρίσκονται στην ανεργία πάνω
από 12 μήνες, έχουν εξαντλήσει το δικαίωμα επιδότησής τους και έχουν
οικογενειακό εισόδημα μέχρι 1.000.000 δρχ. Το όριο εισοδήματος προσαυξάνεται
κατά 200.000 δρχ. για κάθε πρόσθετο μέλος της οικογένειάς τους. Το ύψος του
επιδόματος ανέρχεται σε 48.000 δρχ. τον μήνα και η διάρκεια καταβολής του
φθάνει τους 12 μήνες. Το επίδομα διακόπτεται εάν ο δικαιούχος απορρίψει
προτεινόμενη από τον ΟΑΕΔ θέση εργασίας συναφή με τις δεξιότητές του. Επίσης,
το επίδομα διακόπτεται σε περίπτωση ένταξης του δικαιούχου σε πρόγραμμα
κατάρτισης. Θα επιδιωχθεί η συσχέτιση της εισοδηματικής ενίσχυσης με τη
μετάβαση στην αξιοποίηση ευκαιριών στον κοινωνικό τομέα της οικονομίας.
Εκτιμώμενο ετήσιο κόστος: 20,2 δισ. δρχ. Εκτίμηση για ωφελούμενους: 35.000
μακροχρόνια άνεργοι.

3. Προσχολικό – σχολικό επίδομα σε οικογένειες με παιδιά ηλικίας έως 16
ετών (από 1-1-2002)

Απευθύνεται σε νοικοκυριά, συμπεριλαμβανομένων των μονογονεϊκών οικογενειών,
με ετήσιο οικογενειακό εισόδημα έως 1 εκατ. δρχ. και ανέρχεται σε 100.000 δρχ.
για κάθε παιδί. Η ενίσχυση καταβάλλεται στο εκκαθαριστικό της φορολογικής
δήλωσης, ενώ προϋπόθεση για την καταβολή του επιδόματος για παιδιά ηλικίας 6
έως 16 ετών είναι η φοίτησή τους σε σχολείο. Εκτιμώμενο ετήσιο κόστος: 17,6
δισ. δρχ. Εκτίμηση για ωφελούμενους: 135.000 οικογένειες.

4. Ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων – Αύξηση 112.000 δρχ. το 2001

Το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΚΑΣ) θεσμοθετήθηκε το 1996
και χορηγείται στους συνταξιούχους που πληρούν ορισμένες εισοδηματικές
προϋποθέσεις (ατομικό εισόδημα από συντάξεις έως 1,7 εκατ. δρχ., συνολικό
ατομικό εισόδημα έως 2,2 εκατ. δρχ. και συνολικό οικογενειακό εισόδημα έως 3,4
εκατ. δρχ.). Για το 2001 η ετήσια συνολική ενίσχυση ανέρχεται στις 406.000
δρχ. Το επίδομα καταβάλλεται σε περίπου 350.000 δικαιούχους. Οι συνταξιούχοι
του ΕΚΑΣ δικαιούνται επίσης μειωμένη συμμετοχή στα φάρμακα.

5. Επίδομα θέρμανσης

Χορηγείται σε συνταξιούχους οι οποίοι ήταν δικαιούχοι ΕΚΑΣ και κυμαίνεται από
30 ως 50 χιλ. δρχ. ανά γεωγραφική κλιματική ζώνη. Το έκτατο προληπτικό αυτό
μέτρο, το οποίο χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό σε 215.000
συνταξιούχους, κόστισε 9,5 δισ. δρχ. Εκτίμηση για ωφελούμενους: 300.000
οικογένειες.

6. Αυξήσεις συντάξεων ΟΓΑ – Αυξήσεις στις συντάξεις των ανασφάλιστων –
απόρων

Η κατώτατη σύνταξη αγροτών καθώς και των απόρων ανασφάλιστων αυξήθηκε κατά
11,6% το 2001 σε σχέση με το 2000 (αύξηση κατά 70.000 δρχ. τον χρόνο). Οι
ανασφάλιστοι που λαμβάνουν τη σύνταξη είναι 43.000 άτομα.

7. Ειδική επιδοματική πολιτική σε ευπαθείς ομάδες

Α) Ειδικό επίδομα αποφυλακιζομένων: Δικαιούχοι είναι τα άτομα που εξέτισαν
ποινή στερητική της ελευθερίας τους. Θα επωφεληθούν 4 χιλιάδες άτομα την
επόμενη διετία. Η βοήθεια σε χρήμα θα ανέλθει σε 250 εκατομμύρια δραχμές.
Φορέας άμεσης συνεργασίας για την υλοποίηση αυτού του μέτρου είναι το
υπουργείο Δικαιοσύνης και ο ΟΑΕΔ. Β) Ειδικό επίδομα παλιννοστούντων:
Δικαιούχοι είναι Έλληνες που επιστρέφουν από κράτη της Ανατολικής Ευρώπης και
ειδική περίπτωση είναι αυτοί που είχαν φύγει από την Ελλάδα λόγω του Εμφυλίου.
Το ύψος της βοήθειας ανέρχεται σε 25 βασικά ημερήσια επιδόματα ανεργίας
προσαυξημένα κατά ένα για κάθε προστατευόμενο μέλος. Ο αριθμός των
ενδιαφερομένων είναι 20.000, ενώ η συνολική δαπάνη για τα επόμενα δύο χρόνια
θα ανέλθει στα 2 δισ. δρχ.

8. Επιδόματα ανεργίας

Μισθωτοί, των οποίων καταγγέλθηκε από τον εργοδότη ή έληξε η σύμβαση εργασίας
και που έχουν ασφαλισθεί στον κλάδο ανεργίας του ΟΑΕΔ, μπορούν με ορισμένες
προϋποθέσεις να εισπράξουν από τον ΟΑΕΔ επίδομα ανεργίας. Η διάρκεια
επιδότησης εξαρτάται από το πόσες ημέρες εργασίας έχει πραγματοποιήσει ο
ασφαλισμένος. Επίσης οι προϋποθέσεις επιδότησης διακρίνονται αν επιδοτείται
για πρώτη ή για δεύτερη και πλέον φορά. Το επίδομα κυμαίνεται από 3.120 έως
3.300 δρχ. την ημέρα και προσαυξάνεται 10% για κάθε μέλος της οικογένειας.
Επίσης, από τον ΟΑΕΔ καταβάλλεται επίδομα σε νέους/νέες ηλικίας από 20 έως 29
ετών εφ’ όσον είναι άνεργοι και παραμένουν γραμμένοι στα μητρώα ανέργων για
ένα χρόνο (Ν 1545/85). Το επίδομα ανέρχεται σε 25.000 δρχ. τον μήνα και
καταβάλλεται για πέντε μήνες. Τέλος, ο ΟΑΕΔ, καταβάλλει επίδομα στράτευσης σε
όσους υπηρέτησαν παρατεταμένη θητεία ή κλήθηκαν για μετεκπαίδεση στις ένοπλες
δυνάμεις.

9. Κατώτατες συντάξεις σε ηλικιωμένους

Το 70% των συνταξιούχων του ΙΚΑ εισπράττουν την κατώτατη σύνταξη αντί του
«οργανικού ποσού» που δικαιούνται (μεγάλη έκταση κοινωνικής αλληλεγγύης εφόσον
το ποσοστό αναπλήρωσης είναι σημαντικά υψηλότερο). Κατώτατα όρια ισχύουν και
για τις επικουρικές συντάξεις. Η κατώτατη σύνταξη γήρατος και αναπηρίας του
ΙΚΑ από 1/1/2001 έφθασε στις 152.045 δρχ. συμπεριλαμβανομένου του ΕΚΑΣ.
Συνολική αύξηση 188.720 δρχ. τον χρόνο.

10. Επιδόματα προς άτομα με αναπηρίες

Τα επιδόματα των ατόμων με αναπηρίες διανέμονται από την Κοινωνική Πρόνοια και
χρηματοδοτούνται από το κράτος μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ).
Προβλέπονται επιδόματα για 10 κατηγορίες αναπηρίας με 22 υποπεριπτώσεις, συν
ένα ειδικό επίδομα καυσίμων. Το 2000 επιδοτήθηκαν περίπου 131.000 άτομα. Το
συνολικό κόστος έφθασε τα 87 δισ. δρχ. περίπου.

11. Επιδόματα βαριάς αναπηρίας

Το επίδομα αυτό χορηγείται σε άτομα με αναπηρία 67% και πάνω. Το 2000
επιδοτήθηκαν περίπου 68.500 άτομα, ενώ το ύψος του επιδόματος ήταν 55.900 δρχ.
τον μήνα. Τα επιδόματα των ατόμων με αναπηρίες αυξήθηκαν κατά 12% μέσα στο
2000 και επιπλέον 5% από 1.1.2001. Αναπροσαρμογή όλων των επιδομάτων κάτω των
50.000 δρχ. στις 50.000 από 1.1.2001. Εφαρμογή από το 2002 της νέας πολιτικής
επιδομάτων ατόμων με αναπηρίες, σύμφωνα με τις προτάσεις του υπ. Υγείας.
Τέλος, αναπροσαρμόστηκε το διατροφικό επίδομα νεφροπαθών, το οποίο σταδιακά θα
διπλασιαστεί έως την 1.7.2001.

12. Οικογενειακά επιδόματα

Το επίδομα τρίτου παιδιού χορηγείται σε οικογένειες με τρίτο παιδί ηλικίας έως
6 ετών. Το ύψος του επιδόματος είναι 44.688 δρχ. τον μήνα με όριο
οικογενειακού εισοδήματος τα 8 εκατ. δρχ. Ο αριθμός των δικαιούχων το 2000
ήταν περίπου 40.000. Το μηνιαίο πολυτεκνικό επίδομα χορηγείται σε οικογένειες
με 4 ή περισσότερα παιδιά, για κάθε άγαμο παιδί ηλικίας έως 23 ετών καθώς και
στους πολύτεκνους πατέρες και σε ορφανά παιδιά πολυτέκνων οικογενειών. Το ύψος
του επιδόματος για κάθε επιδοτούμενο παιδί είναι 11.172 δρχ. τον μήνα. Το
κατώτατο ύψος επιδόματος ανά επιδοτούμενη οικογένεια ήταν 23.000 δρχ. τον
μήνα. Εισοδηματικό όριο τα 10 εκατ. δρχ. προσαυξανόμενο κατά 1 εκατ. δρχ. για
κάθε παιδί πέραν του τετάρτου. Περίπου 82.500 μητέρες έλαβαν το επίδομα το
2000. Η ισόβια σύνταξη πολύτεκνης μητέρας χορηγείται σε μητέρες με 4 ή
περισσότερα παιδιά, τα οποία όμως είναι έγγαμα ή (όταν είναι άγαμα) έχουν
ηλικία μεγαλύτερη των 23 ετών. Οι δικαιούχοι είναι μητέρες που διατηρούν
ισοβίως την πολυτεκνική ιδιότητα. Η ισόβια σύνταξη παρέχεται και σε μητέρες
που δεν θεωρούνται πολύτεκνες με προϋποθέσεις. Το 2000 το ύψος του επιδόματος
ήταν 25.696 δρχ. τον μήνα, ενώ εισοδηματικό όριο είναι τα 3,5 εκατ. δρχ. Οι
δικαιούχοι της ισόβιας σύνταξης το 2000 ήταν περίπου 190.000 μητέρες. Το
επίδομα απροστάτευτου παιδιού χορηγείται σε μονογονεϊκές οικογένειες με
μηνιαίο εισόδημα έως 80.000 δρχ. (προσαυξανόμενο κατά 7.000 δρχ. τον μήνα για
κάθε μέλος της οικογένειας πέραν του τρίτου). Το ύψος του επιδόματος είναι
12.000 δρχ. τον μήνα. Περίπου 34.500 παιδιά επιδοτήθηκαν το 2000. Το επίδομα
μητρότητας ανασφαλίστων καταβάλλεται ως εφάπαξ πληρωμή σε εργαζόμενες γυναίκες
που δεν δικαιούνται αντίστοιχη παροχή από κάποιο ασφαλιστικό φορέα ή είναι
ανασφάλιστες.

Το ύψος του επιδόματος ανέρχεται στις 150.000 δρχ. Περίπου 800 μητέρες
επιδοτήθηκαν από το πρόγραμμα αυτό το έτος 2000. Το οικογενειακό επίδομα ΟΑΕΔ
κυμαίνεται αναλόγως του αριθμού των παιδιών: από 2.000 δρχ. τον μήνα για ένα
παιδί έως 21.900 δρχ. για έξι παιδιά.

Το επίδομα χορηγείται ανεξαρτήτως οικογενειακού εισοδήματος μετά το 1999. Το
επίδομα οικογενειακών βαρών δημοσίων υπαλλήλων κυμαίνεται και αυτό αναλόγως
του αριθμού των παιδιών (από 6.000 δρχ. το μήνα για ένα παιδί έως 90.000 δρχ.
το μήνα για έξι παιδιά).

13. Επιδότηση ενοικίου. Στεγαστική συνδρομή, παραχώρηση κατοικιών, ειδικά
προγράμματα

Η επιδότηση ενοικίου χορηγείται από τον Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) σε
οικογένειες χωρίς ιδιόκτητη κατοικία και οι οποίες πληρούν προϋποθέσεις
εισοδήματος, ασφάλισης και ύψους ενοικίου. Το εισοδηματικό κριτήριο εξαρτάται
κυρίως από τον αριθμό των παιδιών. Το όριο για πλήρη επιδότηση κυμαινόταν το
2000 από 2,5 εκατ. δρχ. ετησίως για εργαζόμενο που ζει μόνος έως 4,3 εκατ.
δρχ. για οικογένεια με 4 παιδιά. Οι προϋποθέσεις ασφάλισης είναι διαφορετικές
για κάθε κατηγορία δικαιούχων. Ο αριθμός των δικαιούχων είναι περίπου 30.000
νοικοκυριά. Επίσης, δικαιούχοι επιδόματος ενοικίου είναι και οι συνταξιούχοι
λόγω γήρατος, μεμονωμένα άτομα άνω των 60 και νεαρά ζευγάρια που τέλεσαν γάμο
μέσα στην προηγούμενη διετία. Θα διατεθούν 25 δισ. δρχ. για την επόμενη διετία
και θα αφορά 70.000 άτομα. Το επίδομα στεγαστικής συνδρομής χορηγείται σε
ανασφάλιστους ηλικιωμένους, σε μόνους ηλικιωμένους ή ζευγάρια ηλικιωμένων που
δεν έχουν εισόδημα από κάποια σύνταξη κοινωνικής ασφάλισης, δεν διαθέτουν άλλο
εισόδημα, ενώ δυσκολεύονται επίσης να καλύψουν τις δαπάνες στέγασης. Το
επίδομα το 2000 ήταν 23.700 δρχ. τον μήνα για ένα δικαιούχο ή 31.400 δρχ. τον
μήνα για ζευγάρι δικαιούχων. Στα προγράμματα παροχής στεγαστικής συνδρομής
δικαιούχοι είναι οι πολύτεκνοι, οι οικογένειες με τρία τουλάχιστον παιδιά, εκ
των οποίων το ένα ανάπηρο, καθώς και οι άγαμες μητέρες.

Παρέχεται έτοιμη κατοικία, αν υπάρχει, ή άτοκο δάνειο για αγορά και ανέγερσή
της. Στα προγράμματα παραχώρησης ετοίμων κατοικιών σε οικισμούς δικαιούχοι
είναι οι εργαζόμενοι που παρέχουν εξαρτημένη εργασία, συνταξιούχοι που
εισέφεραν υπέρ ΟΕΚ και μακροχρόνια άνεργοι. Θα διατεθούν 37 δισ. δρχ. την
επόμενη διετία σε όλη την Ελλάδα για την δημιουργία 5 χιλιάδων κατοικιών. Στο
πρόγραμμα σεισμοπλήκτων Νομού Αττικής δικαιούχοι είναι όλοι όσοι είχαν πάρει
δάνεια από τον ΟΕΚ, είναι κάτοικοι παλαιών οικισμών ή το σπίτι τους κρίθηκε
ακατάλληλο. Περιλαμβάνει διαγραφή χρέους δικαιούχων προς τον ΟΕΚ, διετή
αναστολή δανείων του ΟΕΚ και άτοκα δάνεια. Έχουν ήδη εγκριθεί περίπου 2.000
αιτήσεις από τις 5.500 που είχαν κατατεθεί. Ανάλογα προγράμματα προβλέπονται
και για την επαρχία. Θα διατεθούν περίπου 12 δισ. δρχ. στην επόμενη διετία.
Στο ειδικό κεφάλαιο αλληλεγγύης δικαιούχοι είναι όσοι έχουν ωφεληθεί από τα
προγράμματα του ΟΕΚ, προκειμένου να αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα π.χ.
θάνατος. Το κόστος ανέρχεται περίπου σε 1 δισ. δρχ. ετησίως. Στα δανειοδοτικά
προγράμματα του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας δικαιούχοι είναι οι μακροχρόνια
άνεργοι, οι συνταξιούχοι και οι εργαζόμενοι που πληρούν ειδικές προϋποθέσεις.
Είναι δάνεια διπλής επιδότησης επιτοκίου για αγορά κατοικίας ή δάνεια για
επισκευή ή επέκταση υπάρχουσας κατοικίας. Το κόστος υπολογίζεται 10 δισ. δρχ.
ετησίως. Τέλος, τα Προγράμματα μειωμένων ασφαλιστικών προϋποθέσεων –
δανειοδότηση κατοίκων ακριτικών περιοχών αφορούν τους κατοίκους Ανατολικής
Μακεδονίας και Θράκης και των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

Μέχρι σήμερα έχουν κατατεθεί 2.500 αιτήσεις για δάνειο. Το μέτρο θα συνεχιστεί
με προοπτική επέκτασής του και στους παλιννοστούντες από χώρες της πρώην
Σοβιετικής Ένωσης.

14. Φορολογικά μέτρα

Ισχύει ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση για συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες,
όπως άτομα με αναπηρίες ή οικογένειες με παιδιά. Στη φορολογία εισοδήματος
φυσικών προσώπων υπήρξε αύξηση του αφορολογήτου ορίου για μισθωτούς και
συνταξιούχους με παράλληλη τιμαριθμοποίηση της κλίμακας φόρου εισοδήματος.
Αυξάνονται τα ποσά μείωσης του φόρου αν ο φορολογούμενος έχει παιδιά (30.000
δρχ. για ένα παιδί, 70.00 δρχ. για 2, 150.000 δρχ. για 3, 240.000 δρχ. για 4
κ.λπ.). Αξιοσημείωτη είναι και η ένταξη στις δαπάνες που εκπίπτουν από το
φορολογητέο εισόδημα του ποσού που αφορά στην αγορά Η/Υ και το κόστος
πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Ειδικότερα μέτρα καθιερώθηκαν για τους αγρότες, τα
οποία αναφέρονται σε αυξήσεις των ορίων απαλλαγών στη φορολογία μεταβίβασης
ακινήτων, στη φορολογία κληρονομιών, δωρεών, γονικών παροχών και στη φορολογία
μεταβίβασης αγροτικών ακινήτων για κληρονομιά, δωρεά ή γονική παροχή. Τέλος,
για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) υπήρξε μείωση του συντελεστή
φορολογίας των μη εισηγμένων στο ΧΑΑ ανωνύμων εταιρειών από 40% σε 35% το
2002, καθώς και μείωση του φορολογικού συντελεστή για τις ομόρρυθμες και
ετερόρρυθμες και τις κοινωνικές αστικού δικαίου εταιρείες από 30% σε 25%.