Εξετάσεις για…υπουργούς

Οι υπέρογκες δημοσιονομικές ανάγκες της επόμενης τριετίας και ο φόβος των
αποκλίσεων από τους στόχους του προγράμματος σταθερότητας αναγκάζουν την
κυβέρνηση να αλλάξει το σύστημα αξιολόγησης και διάθεσης των δημοσίων δαπανών.

Γιάννος Παπαντωνίου – Γκόρντον Μπράουν. Οι δύο υπουργοί Οικονομίας (Ελλάδας – Βρετανίας) αλληλογραφούν για την καθιέρωση του βρετανικού συστήματος αξιολόγησης δημοσίων δαπανών και στη χώρα μας

Με βάση το νέο σύστημα, καμία δαπάνη προς τα υπουργεία δεν θα θεωρείται
δεδομένη. Η διάθεση των δαπανών θα εξαρτάται από την πορεία εκτέλεσης του
προϋπολογισμού η οποία θα περνά από αλλεπάλληλα τεστ ­ τουλάχιστον δύο φορές
τον χρόνο. Παράλληλα όλοι οι υπουργοί της κυβέρνησης στο τέλος κάθε χρόνου θα
περνούν από… “εξετάσεις”. Οι υπουργοί θα καλούνται να αποδείξουν στο
υπουργείο Οικονομικών ότι τα χρήματα που πήραν στην αρχή του έτους από τον
κρατικό προϋπολογισμό “έπιασαν τόπο”. Δηλαδή, ότι με τα χρήματα αυτά
χρηματοδότησαν συγκεκριμένες δραστηριότητες των υπουργείων τους (στον τομέα
της υγείας, της παιδείας κ.α. ) υψηλής κοινωνικής χρησιμότητας εξασφαλίζοντας
παράλληλα καλύτερο αποτέλεσμα για τους πολίτες.

Βαθμολόγηση αξιολόγησης

Με βάση τις εξετάσεις αυτές θα βαθμολογείται αφενός το έργο των υπουργών,
αφετέρου θα αξιολογείται η χρησιμότητα της κάθε δαπάνης του προϋπολογισμού και
θα λαμβάνονται οι αποφάσεις για τη συνέχισή της, την αύξηση ή την περικοπή
της.

Πρόκειται για το νέο μοντέλο αξιολόγησης των δημοσίων δαπανών, που θα
επιχειρήσει να εφαρμόσει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης σε μια
προσπάθεια να υπάρξει μια πρώτη εικόνα για το κοινωνικό αποτέλεσμα που
“παράγουν” οι δαπάνες που διαθέτει σήμερα ο προϋπολογισμός σε διάφορους τομείς
της κρατικής δραστηριότητας. Με βάση την αξιολόγηση αυτή θα ληφθούν οι
αποφάσεις για τις περικοπές των δαπανών που θα γίνουν μέσα στην ερχόμενη
τριετία. Με τον τρόπο αυτόν, πιστεύουν στο υπουργείο Οικονομικών, θα μπει μία
τάξη στις δημόσιες δαπάνες, θα εξασφαλισθούν τα απαιτούμενα πλεονάσματα στον
προϋπολογισμό και θα εξευρεθούν οι πόροι για την εκπλήρωση των ανελαστικών
υποχρεώσεων της χώρας (διοργάνωση Ολυμπιακών Αγώνων κ.ά.) αλλά και για την
ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής.

Το βρετανικό μοντέλο

Η Ελλάδα θα “δανεισθεί” την πολιτική αυτή από τη Βρετανία στην οποία εδώ και
αρκετά χρόνια εφαρμόσθηκε ανάλογη μέθοδος αξιολόγησης των δημοσίων δαπανών και
που, όπως λένε οι ειδικοί, έφερε σημαντικά αποτελέσματα στον περιορισμό των
δαπανών χωρίς όμως να αποφευχθούν και παρενέργειες σε κοινωνικό επίπεδο. Για
τον σκοπό αυτό, το υπουργείο Οικονομικών βρίσκεται σε προχωρημένη συνεννόηση
με το αντίστοιχο της Βρετανίας το οποίο θα αναλάβει να φέρει στην Ελλάδα την
τεχνογνωσία του βρετανικού προτύπου αξιολόγησης των δημοσίων δαπανών. Η
υπογραφή της σχετικής σύμβασης αναμένεται να ολοκληρωθεί τις επόμενες
εβδομάδες, ώστε από τον Σεπτέμβριο να έλθουν στην Αθήνα οι Άγγλοι ειδικοί για
να “πιάσουν δουλειά”. Η συνεννόηση διεξάγεται και σε επίπεδο κορυφής, αφού για
το θέμα αυτό υπάρχει αλληλογραφία μεταξύ του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και
Οικονομικών κ. Γιάννου Παπαντωνίου και του υπουργού Οικονομικών της Αγγλίας
Γκόρντον Μπράουν. Μάλιστα, σε επιστολή που έστειλε πριν από δύο εβδομάδες στον
κ. Παπαντωνίου, ο Βρετανός υπουργός αναφέρει ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει
αξιολόγηση των κρατικών δαπανών σε επίπεδο αποτελέσματος της κάθε δαπάνης και
ότι οι δαπάνες του ενός έτους θεωρούνται δεδομένες και για το επόμενο
προτείνοντας την αλλαγή του συστήματος αυτού.

Θα θεσπιστούν δείκτες μέτρησης του αποτελέσματος

Το βρετανικό μοντέλο αξιολόγησης των δημοσίων δαπανών στηρίζεται σε
συγκεκριμένους δείκτες με βάση τους οποίους μετράται το κοινωνικό αποτέλεσμα
των διαφόρων δραστηριοτήτων των υπουργείων. Έτσι και στην Ελλάδα σε κάθε
υπουργείο θα θεσπισθούν συγκεκριμένοι δείκτες μέτρησης του κοινωνικού
αποτελέσματος που “παράγεται” από τις βασικές δραστηριότητές τους, οι οποίες
χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό. Με βάση τους δείκτες αυτούς, αλλά και
τις προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής, θα αξιολογείται η κάθε δαπάνη
του προϋπολογισμού ως προς το αποτέλεσμά της και θα αποφασίζεται αν πρέπει να
αυξηθεί, να περιορισθεί ή ακόμη και να καταργηθεί. Αξίζει να σημειωθεί ότι
όταν πρωτοεφαρμόσθηκε το σύστημα αυτό στην Αγγλία είχαν θεσπισθεί συνολικά 360
δείκτες σε όλα τα υπουργεία. Στη συνέχεια περιορίσθηκαν σε 140.

Σε πρώτη φάση, όπως λένε ανώτερα στελέχη του υπουργείου Οικονομικών, το
σύστημα αυτό θα εφαρμοσθεί πιλοτικά σε ορισμένους κρίσιμους τομείς των
δημοσίων δαπανών στους οποίους η ανάγκη για πιο γρήγορα αποτελέσματα είναι
επιτακτική. Για παράδειγμα αναφέρουν τον τομέα της υγείας όπου θα επιχειρηθεί
να θεσπισθούν δείκτες μέτρησης του αποτελέσματος που προκύπτει από τη διάθεση
των ετήσιων δαπανών του προϋπολογισμού. Όπως αναφέρουν τα ίδια στελέχη, το νέο
σύστημα αξιολόγησης των δημοσίων δαπανών θα έχει εφαρμοσθεί σε όλα τα
υπουργεία μέσα σε μια διετία.