ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Βαλκανικές αντιφάσεις

«Ζούμε σε μια καινούργια χώρα, που είναι επιτέλους ελεύθερη. Κατά κάποιο
τρόπο, όμως, σ’ εκείνη τη μακρινή ολλανδική φυλακή βρισκόμαστε όλοι». Μπιλιάνα
Σερμπλιάνοβιτς.

Διεθνές Δικαστήριο: ο Μιλόσεβιτς κρατείται σε ένα κελί 8 τετραγωνικών μέτρων (σκίτσο του Πλαντύ, από τη «Μοντ»)

Με πόσες αντιφάσεις είναι φορτωμένα αυτά τα έρημα τα Βαλκάνια! Στη συνέντευξη
Τύπου που έδωσε την Παρασκευή το βράδυ, η Κάρλα Ντελ Πόντε επισήμανε ότι η
παράδοση του Μιλόσεβιτς στο Διεθνές Δικαστήριο αποτελούσε υποχρέωση της
Γιουγκοσλαβίας ως μέλους των Ηνωμένων Εθνών. Μεταξύ εκείνων που ευχαρίστησε,
όμως, ήταν η κυβέρνηση της Σερβίας (που δεν ανήκει στον ΟΗΕ), και όχι της
Γιουγκοσλαβίας (που ήταν αντίθετη προς την έκδοση). Για ποια Γιουγκοσλαβία
άλλωστε μιλάμε, όταν το Κόσοβο είναι ένα διεθνές προτεκτοράτο που δεν έχει
διάθεση να επιστρέψει σε καμιά «ομοσπονδία» και το Μαυροβούνιο είναι χωρισμένο
στη μέση ανάμεσα στους φιλοσέρβους και στους οπαδούς της ανεξαρτησίας;

Ο Ζόραν Τζίντζιτς, ένας άνθρωπος που αντιτάχθηκε στις συνθήκες του Ντέιτον και
φέρει τεράστια ευθύνη για τη γιουγκοσλαβική τραγωδία, εκτοπίζει από την
πολιτική σκηνή τον (επίσης εθνικιστή) Βόισλαβ Κοστούνιτσα, γεγονός που
επισπεύδει τη γέννηση της ανεξάρτητης Σερβίας και πολλαπλασιάζει τις
διαλυτικές τάσεις στην ΠΓΔ της Μακεδονίας και στη Βοσνία. Είναι όλα αυτά
αποτέλεσμα της απόφασης να παραδοθεί ο Μιλόσεβιτς στη Χάγη; Όχι, θα συνέβαιναν
έτσι κι αλλιώς, όπως θα συνέβαινε η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας από τη στιγμή
που εξαφανίστηκαν ή άλλαξαν χαρακτήρα οι τρεις παράγοντες που την κρατούσαν
ενωμένη: το χάρισμα του Τίτο, το Κομμουνιστικό Κόμμα και ο γιουγκοσλαβικός
στρατός. Θα μπορούσε να αποτραπεί η αιματοχυσία; Ίσως: αν δεν κατείχαν
υπεύθυνες θέσεις εγκληματίες σαν τον Μιλόσεβιτς και τον Τούτζμαν, αν η
λεγόμενη «διεθνής κοινότητα» επιδείκνυε μεγαλύτερη ωριμότητα και ευαισθησία,
αν, αν, αν…

Η έκδοση του Μιλόσεβιτς αποτελεί τουλάχιστον θρίαμβο της διεθνούς δικαιοσύνης;
Αυτό εξαρτάται από τον τρόπο που θα λειτουργήσει το Διεθνές Δικαστήριο της
Χάγης. Σύμφωνα με τον Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ (δηλωμένο θαυμαστή του Μιλόσεβιτς),
το Δικαστήριο αυτό είναι «εργαλείο της πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών», οι
οποίες όμως αρνούνται να επικυρώσουν τη συμφωνία που θεσπίζει ένα Παγκόσμιο
Ποινικό Δικαστήριο. Οι βαλκανικές αντιφάσεις είναι οξύτερες από ποτέ. Και δεν
αφορούν μόνο τους εξωτερικούς παράγοντες. Η σέρβα κοινωνιολόγος Μπιλιάνα
Σερμπλιάνοβιτς, τακτική αρθρογράφος της Ρεπούμπλικα, κοιτάζει και
ξανακοιτάζει τους λιγοστούς έξαλλους που διαδηλώνουν στο Βελιγράδι με τα
πορτρέτα του Μιλόσεβιτς και φουσκώνει από μια αίσθηση λύτρωσης, κάθαρσης και
μιας νέας αρχής. Κοιτάζει και ξανακοιτάζει τη σκηνή που ο τύραννος, σκυθρωπός,
με τα χέρια σταυρωμένα μπροστά, συνοδευόμενος από δύο ένστολους, μπαίνει στις
φυλακές του Σεβένινγκεν που θα τον φιλοξενήσουν για πολλά χρόνια, και
αισθάνεται πως σ’εκείνες τις φυλακές θα έπρεπε να είναι κι εκείνη, και όλοι οι
Σέρβοι που επιδοκίμασαν ή ανέχθηκαν όλα αυτά τα χρόνια όλα εκείνα τα
εγκλήματα.

Το θέμα είναι ότι δεν θα είχε κανείς το ηθικό ανάστημα να τους δικάσει.