Η μαγική εικόνα των ψιλών γραμμάτων

Στις περισσότερες των περιπτώσεων, τα επιτόκια που κατά καιρούς ανακοινώνονται
από τις εμπορικές τράπεζες, ως προς τις πιστωτικές τους κάρτες, δεν αποτελούν
παρά «μαγική εικόνα». Από την καθημερινή πρακτική αποδεικνύεται ότι η απόσταση
που χωρίζει τα πραγματικά από τα ονομαστικά επιτόκια είναι τεράστια, από
πλευράς επιβαρύνσεων, έμμεσων ή άμεσων.

Πού εντοπίζεται το πλέον πρόσφατο παράδειγμα; Στον τρόπο με τον οποίο
ανατοκίζονται. Μέχρι πριν από έναν μήνα ο ανατοκισμός στις κάρτες γινόταν σε
μηνιαία βάση, γεγονός που ωφελούσε τον κάτοχο της κάρτας. Τώρα, ο ανατοκισμός
γίνεται σε εξαμηνιαία βάση, όπως ακριβώς και στις καταθέσεις. Η εξέλιξη αυτή,
όπως είναι φυσικό, ευνοεί τις τράπεζες και γενικά τις εκδότριες αρχές. Πόσοι
από τους κατόχους των πιστωτικών καρτών, που υπολογίζονται σήμερα σε περίπου
1.800.000 με 2.000.000, το γνωρίζουν αυτό; Πόσοι, επίσης, γνωρίζουν ότι αν,
για παράδειγμα, κάνουν σήμερα μια αγορά της τάξεως των 500.000 δραχμών και
πληρώσουν την ελάχιστη καταβολή επιβαρύνονται από την πρώτη ημέρα με τόκους
που αφορούν το συνολικό ποσό της αγοράς; Αυτά και πολλά άλλα συνιστούν τα
περίφημα «ψιλά γράμματα» των συμβάσεων, τα οποία ως κατηγορία ξεπερνούν ­ και
όχι τυχαία ­ σήμερα το 50% των καταγγελιών που γίνονται στο γραφείο του
Τραπεζικού Μεσολαβητή.

Η γκάμα, βέβαια, των επιβαρύνσεων είναι τέτοια που «κατορθώνει» να μεταβάλλει
ένα ονομαστικό επιτόκιο πιστωτικής κάρτας από 15% σε περίπου 18%. Πώς γίνεται
η «μετάλλαξη»; Ας υποθέσουμε ότι μια τράπεζα ανακοινώνει, για παράδειγμα,
επιτόκιο πιστωτικής κάρτας 17%. Αμέσως, ο κάτοχος της θα πρέπει να ξέρει ότι
στην πραγματικότητα είναι τουλάχιστον 18,18%. Και αυτό γιατί θα πρέπει να
προστεθεί η επιβάρυνση του 0,6%, από τον ν. 128 και, παράλληλα, η ετήσια
επιβάρυνση από τη συνδρομή της, η οποία διαφέρει από τράπεζα σε τράπεζα και
από κάρτα σε κάρτα, και βεβαίως από τα έξοδα λογαριασμού, τα οποία είναι μεν
μικρά, αλλά υπάρχουν.

Όλα τα παραπάνω μπορούν να προκύψουν μέσω μιας απλής αλγεβρικής άθροισης, που
αποτελεί και τον πλέον αδιάψευστο μάρτυρα της κατάστασης που επικρατεί στη
συγκεκριμένη αγορά σήμερα. Έστω, λοιπόν, ότι το ονομαστικό επιτόκιο της κάρτας
είναι 15%. Με την επιβάρυνση των 4.000 δραχμών, της ετήσιας συνδρομής, τα
έξοδα λογαριασμού των 100 δραχμών και την επιβάρυνση του 0,6%, το πραγματικό
επιτόκιο μεταβάλλεται αμέσως σε 15,22%. Αυτά για την απλή κάρτα, γιατί στη
χρυσή κάρτα το επιτόκιο γίνεται 17,18% (με την ετήσια συνδρομή υπολογισμένη σε
17.000 δραχμές).

Η διόγκωση, όμως, δεν σταματάει εδώ. Αν υποτεθεί ότι ο κάτοχος της κάρτας, για
μια σειρά από λόγους, καθυστερήσει να καταβάλει μία δόση, τότε αρχίζουν να
τρέχουν οι τόκοι υπερημερίας. Πόσο υπολογίζονται; Στο 2,5%, το οποίο θα πρέπει
να υπολογισθεί πάνω στο νέο υπόλοιπο που έχει δημιουργηθεί, δηλαδή σε αυτό που
συνιστά η απλήρωτη δόση και η τρέχουσα.

Τι γίνεται, όμως, όταν ο κάτοχος της κάρτας υπερβαίνει το όριό της; Τότε τα
πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο, από πλευράς επιβαρύνσεων. Αν, για
παράδειγμα, το όριο είναι 700.000 δραχμές και οι αγορές έφτασαν στις 730.000
δραχμές, τότε ο κάτοχος της κάρτας θα πρέπει να υπολογίσει στη μηνιαία
επιβάρυνσή του και την υπέρβαση των 30.000 δραχμών.

Αν πάλι θελήσει να κάνει χρήση της πιστωτικής του κάρτας για την ανάληψη
μετρητών, θα πρέπει να έχει υπόψη του ότι καιροφυλακτεί μία άλλη επιβάρυνση.
Ποια; Αυτή του βαλέρ, η οποία είναι της τάξεως του 2%.

Σε όλα τα παραπάνω θα πρέπει να προστεθεί και μια σειρά από προσφορές, που
έχουν να κάνουν, για παράδειγμα, με ασφαλιστικές ή ταξιδιωτικές καλύψεις και
οι οποίες άλλοτε είναι πραγματικές κι άλλοτε απλά τιμολογιακές, υπό την έννοια
ότι «εγκολπώνονται» στο ίδιο το επιτόκιο.