ΠΡΟΣΩΠΑ Καταναγκαστικό διαζύγιο

Ναουάλ ελ-Σααντάουι. Η «αποστάτρια»

Για δεύτερη φορά μέσα σε έξι χρόνια, η χίσμπα, μια διάταξη του ισλαμικού νόμου
που χρονολογείται από τον 9ο αιώνα, εφαρμόσθηκε χθες στην Αίγυπτο.

Αιγυπτιακό δικαστήριο αποφάσισε να εξετάσει την προσφυγή ενός ισλαμιστή
δικηγόρου, του Ναμπί ελ-Ουάχς, ο οποίος ζητάει να εξαναγκασθεί η Αιγύπτια
διανοούμενη Ναουάλ ελ-Σααντάουι, 70 χρόνων, να πάρει διαζύγιο από τον από
37ετίας σύζυγό της, τον 78χρονο Σερίφ Χετάτα. Ο ελ-Ουάχς αιτιολογεί το αίτημά
του υποστηρίζοντας ότι η Ναουάλ είναι αποστάτρια του Ισλάμ και γι’ αυτό δεν
μπορεί να παραμείνει παντρεμένη με μουσουλμάνο. Μπορεί ο δικηγόρος να μην έχει
έννομο συμφέρον στην υπόθεση, αλλά η χίσμπα επιτρέπει στους μουσουλμάνους να
καταθέτουν μηνύσεις όταν πιστεύουν ότι βλάπτεται το Ισλάμ. Ισλαμιστές
δικηγόροι είχαν καταθέσει παρόμοια μήνυση εναντίον του καθηγητή της αραβικής
λογοτεχνίας Νασρ Αμπού Ζέιντ το 1995, το δικαστήριο τον διέταξε να χωρίσει από
τη σύζυγό του και το ζευγάρι διέφυγε από την Αίγυπτο. Ο καθηγητής κέρδισε
αργότερα την έφεσή του, αλλά παρέμεινε με τη σύζυγό του στο εξωτερικό.

«Αν το δικαστήριο με κηρύξει αποστάτρια, δεν θα λάβω υπόψη την ετυμηγορία του·
και δεν θα εγκαταλείψω την Αίγυπτο», έλεγε τις προάλλες η Ναουάλ. Αριστερή,
ψυχίατρος, συγγραφέας 33 βιβλίων με διηγήματα, θεατρικά έργα, φεμινιστικά
δοκίμια και μυθιστορήματα ­ ήταν η πρώτη γυναίκα στον αραβικό κόσμο που
έγραψε, το 1972, κατά της κλειτοριδεκτομής ­, συνεχίζει τους αγώνες που
ξεκίνησε πριν από μισό αιώνα: πρώτα εναντίον της βρετανικής κατοχής, μετά
εναντίον των συμφωνιών του Καμπ Ντέηβιντ (το 1981 φυλακίσθηκε κατ’ εντολήν του
Σαντάτ) και τώρα εναντίον των φονταμενταλιστών. Το έγκλημα της «αποστασίας»,
για το οποίο οι τελευταίοι την κατηγορούν, τιμωρείται με θάνατο από τον
ισλαμικό νόμο και αρκετοί θρησκευτικοί ηγέτες έχουν ζητήσει τον αποκεφαλισμό
της. Συντηρητικοί σχολιαστές τη χαρακτηρίζουν «νέο Σαλμάν Ρούσντι».

Η Ναουάλ ελ-Σααντάουι κατηγορείται ότι δήλωσε στην εφημερίδα «Αλ Μιντάν» πως
«το προσκύνημα στη Μέκκα είναι κατάλοιπο του παγανισμού»· πως «η μαντίλα δεν
είναι ισλαμική, ούτε την απαιτεί το κοράνι»· και πως οι γυναίκες πρέπει να
έχουν ίσα κληρονομικά δικαιώματα με τους άνδρες (ο ισλαμικός νόμος δίνει στις
γυναίκες κληρονόμους τα μισά απ’ όσα στους άνδρες). Η ίδια υποστηρίζει πως η
εφημερίδα απομόνωσε τα σχόλιά της από τις εξηγήσεις που έδινε, αλλά ο μουφτής
της Αιγύπτου ήταν κατηγορηματικός: «Αρνήθηκε τις διδαχές της θρησκείας… Και
καθώς απομακρύνθηκε από τον κύκλο του Ισλάμ, έγινε ανάξια του μουσουλμάνου
συζύγου της». «Όποια κι αν είναι η απόφαση του δικαστηρίου, θα γυρίσουμε μαζί
στο σπίτι μας», απάντησε ο σύζυγός της. Η δίκη θα επαναληφθεί στις 9 Ιουλίου.