Καλό ταξίδι κ. πρέσβη…

ΤΟ περασμένο Σαββατοκύριακο ο Αμερικανός πρέσβης Νίκολας Μπερνς,
συνοδευόμενος από τον Βρετανό και τον Καναδό ομόλογό του στην Αθήνα, επρόκειτο
να επιχειρήσει ορειβατική αναρρίχηση στον Όλυμπο.

Η λεπτομέρεια είναι χαρακτηριστική τού στυλ που ανέπτυξε στα τέσσερα χρόνια
της παραμονής του στην Ελλάδα: επίσημες συναντήσεις στο ΥΠΕΞ, αλλά και
μπουζούκια μέχρι πρωίας. Η παρουσία του κάλυψε όλο το φάσμα της δημόσιας ζωής,
από την τρομοκρατία και τα ελληνοτουρκικά ως τον Παναθηναϊκό, τη Γλυκερία και
τον Σάκη Ρουβά.

Φέτος το καλοκαίρι η αθηναϊκή «ντόλτσε βίτα» λαμβάνει τέλος, αφού ο κ. Μπερνς
αποχωρεί. Στον Όλυμπο δεν ανέβηκε τελικά ­ μια ελαφρά αδιαθεσία ματαίωσε τη
φιλοδοξία του ­ όμως η άνοδός του στα ολύμπια ύψη της αμερικανικής διπλωματίας
φαίνεται απρόσκοπτη. Από την Αθήνα θα μεταβεί στις Βρυξέλλες, για να αναλάβει
αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. Ο πρέσβης επιδίδεται ήδη σε αποχαιρετιστήριες
ομιλίες, όπως αυτή που πραγματοποίησε χθες, προσκεκλημένος του ΕΛΙΑΜΕΠ. Η
ειρωνεία είναι ότι η «δημόσια διπλωματία», στην οποία επιδόθηκε στην Αθήνα,
αντί να βελτιώσει το κλίμα των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, το επιδείνωσε.
Σύμφωνα με την εκτίμηση κορυφαίου κυβερνητικού στελέχους, «τα σούρτα – φέρτα
στα υπουργικά γραφεία και οι απόψεις περί παντός επιστητού δημιούργησαν την
αίσθηση ανάμειξης στα ελληνικά πράγματα», υποδαυλίζοντας τον «ενστικτώδη
αντιαμερικανισμό των Ελλήνων». Το γεγονός αυτό ενδέχεται να δυσκολέψει τα
πράγματα στο μέλλον.

Από το 1974 και μετά, οι Αμερικανοί πρέσβεις είχαν διακριτικό στυλ. Αντιθέτως,
ο κ. Μπερνς άρχισε να γυρίζει τη χώρα με ομιλίες σε συνέδρια και επισκέψεις
ακόμη και σε στρατόπεδα. Η άνεση στην επαφή με τον κόσμο ήταν χαρακτηριστική.
Η δραστηριοποίησή του «σήκωσε φρύδια». Στους Ολυμπιακούς δεν άρεσε ότι δήλωσε
Παναθηναϊκός. Στον πρόεδρο της Βουλής δεν άρεσαν οι δημόσιες τοποθετήσεις του
σε θέματα πολιτικής. Η συνέχεια είναι γνωστή. Ο κ. Κακλαμάνης τον χαρακτήρισε
«ανθύπατο», δίνοντας χρώμα σε μια ανιαρή συνεδρίαση της Βουλής. Ο κ. Μπερνς
άφησε να εννοηθεί ότι «θα συνεχίσει να μιλάει». Αυτά το 1998. Η σχέση
Κακλαμάνη – Μπερνς ουδέποτε αποκαταστάθηκε, παρά τις μετέπειτα συναντήσεις
τους. Τρία χρόνια αργότερα όμως είναι σαφές ότι ο Αμερικανός πρέσβης «έκανε το
δικό του». Μπορεί σε κάποιους Έλληνες πολιτικούς «να γίνεται η τρίχα κάγκελο»,
όπως επισημαίνει γραφικά συνεργάτης τού Γ. Παπανδρέου, αλλά ο κ. Μπερνς μιλάει
παντού και για τα πάντα. Μια ματιά στην ιστοσελίδα της πρεσβείας «αναδεικνύει»
περί τις τρεις ομιλίες τον μήνα. Ο πρέσβης προσέχει τη διατύπωση, αλλά «δεν
μασάει τα λόγια του». Πέρσι το φθινόπωρο συνέστησε δημοσίως στην ελληνική
κυβέρνηση να μην αγοράσει τα Γιουροφάιτερ.

Πέρα από το μπαράζ ομιλιών και εμφανίσεων, η «δημόσια διπλωματία» είχε και
άλλες πτυχές. Ο κ. Μπερνς άνοιξε τις πόρτες της πρεσβείας και της πρεσβευτικής
κατοικίας. Νεαρός Αθηναίος, που ήταν συχνά προσκεκλημένος του, υπολογίζει ότι
δεχόταν «τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα». Η λίστα περιελάμβανε
πολιτικούς, επιχειρηματίες, πανεπιστημιακούς και δημοσιογράφους, τους οποίους
σέρβιρε ο μαύρος μπάτλερ της πρεσβευτικής κατοικίας. Εκτός από τα γεύματα και
τα ντρινκς, υπήρχε το τένις, στο οποίο διακρίθηκε ο αθλητικός πρέσβης. Από την
πλευρά της, η κυρία Ελίζαμπεθ Μπερνς επιδόθηκε στη φιλανθρωπία. Το ζεύγος
Μπερνς «έπεσε», όπως λέγεται, «στην αγκαλιά της κοσμικής Αθήνας»,
μετατρεπόμενο συχνά σε μήλον της Έριδος ανάμεσα σε αντίπαλες οικοδέσποινες.
Αέρας κοσμικότητας διακρίνει και τον φετινό εορτασμό της 4ης Ιουλίου. Το
«αποχαιρετιστήριο πάρτι» του πρέσβη σπάει ρεκόρ καλεσμένων (πάνω από 6.000)
και γράφει ιστορία, αφού, για να χωρέσουν όλοι, θα φιλοξενήθεί στο πάρκινγκ
της πρεσβείας!

Αγάπησε τα ζεϊμπέκικα, μιλούσε πολύ ­ ακόμη και συστάσεις προς την κυβέρνηση Σημίτη για τα Γιουροφάϊτερ έκανε ­ και είχε πάντα έναν ξεχωριστό τρόπο στις δημόσιες εμφανίσεις του, όπως στην έκθεση με έργα Άντι Γουόρχολ στη Θεσσαλονίκη

Μεγάλη σημασία απέδωσε ο κ. Μπερνς και στην ελληνοαμερικανική κοινότητα, με
αλλεπάλληλα ταξίδια στις ΗΠΑ ­ ιδίως δε στη γενέθλιά του Βοστώνη. Ακούραστος,
επισκεπτόταν εκκλησίες και παρευρισκόταν σε ελληνοαμερικανικά γκαλά, μένοντας
μέχρι τέλος και χαιρετώντας μία – μία τις γιαγιάδες που έκαναν ουρά για να του
μιλήσουν. Τακτικός επισκέπτης στην Ουάσιγκτον, δεν σταμάτησε τις επαφές του ­
γεγονός που βοήθησε ­ όταν έφθασε η ώρα της μετάθεσής του, η οποία συνέπεσε
χρονικά με τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές. Η σχοινοβασία του πρέσβη
μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων προκάλεσε αρκετό θαυμασμό στην Αθήνα.
Στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, όμως, δεν κατάφερε να δημιουργήσει την ίδια
εντύπωση. Στέλεχος της Ν.Δ. που γνωρίζει καλά τον πρέσβη, επισημαίνει πως «στη
Ρηγίλλης θεωρούν ότι ο Μπερνς έπαιξε ΠΑΣΟΚ 90 προς 10». Η ιδιοχείρως
υπογεγραμμένη φωτογραφία του κ. Δ. Αβραμόπουλου στο γραφείο τού κ. Μπερνς
έριξε αλάτι στην πληγή. Η ειρωνεία είναι ότι οι σχέσεις του με την κυβέρνηση
δεν υπήρξαν ποτέ ειδυλλιακές. Το Μέγαρο Μαξίμου ­ που είχε πάντα μεγάλη
εκτίμηση στον Τόμας Νάιλς ­ τον κράτησε σε απόσταση, παραπέμποντάς τον στο
ΥΠΕΞ, όπου η επαφή ήταν καλύτερη επί Παπανδρέου από ό,τι επί Πάγκαλου. Στις
δηλώσεις τού πρέσβη αισθάνθηκε υποχρεωμένος να απαντήσει αρκετές φορές ο
κυβερνητικός εκπρόσωπος Δ. Ρέππας. Η σχέση επιβίωσε πάντως της κρίσης Οτζαλάν,
της επίσκεψης Κλίντον και του Πολέμου του Κοσσυφοπεδίου. Αισθητή βελτίωση
υπήρξε μετά την εκλογή Μπους, όταν ο κ. Μπερνς εκλήθη να συνδράμει την
ελληνική κυβέρνηση στη δημιουργία διαύλων επικοινωνίας με τους Ρεπουμπλικάνους
και άρχισε να αναφέρεται ως «Νίκολας» αντί του «αυτός ο κύριος».

Ο κ. Μπερνς διακρίθηκε ως οικοδεσπότης ενός εν ενεργεία προέδρου, του Μπιλ
Κλίντον, και ενός πρώην προέδρου, του πρεσβύτερου Μπους ­ αλλά και ως πωλητής
όπλων. Το πλέον ακανθώδες θέμα που χειρίστηκε ο πρέσβης ήταν η τρομοκρατία και
εκεί οι χειρισμοί του δεν ήταν επιτυχείς. Ανώνυμες και επώνυμες αμερικανικές
κατηγορίες προς την ελληνική κυβέρνηση για συγκάλυψη των τρομοκρατών
δημιούργησαν εκρηκτικό κλίμα και παρ’ ολίγον αδιέξοδο. Χρειάστηκε η ήπια,
διαφορετικού τύπου προσέγγιση των Βρετανών, μετά τη δολοφονία του Σόντερς για
να δημιουργηθεί ένα πολιτικό πλαίσιο. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι ένα
χρόνο μετά το τελευταίο χτύπημα της 17Ν, ο πρέσβης έχει κάνει στροφή 180
μοιρών στον επίσημο λόγο του. Στη χθεσινή ομιλία του στο ΕΛΙΑΜΕΠ υπήρξε σχεδόν
απολογητικός, μιλώντας για το πρόβλημα της τρομοκρατίας στην Αμερική και
λέγοντας πως δεν μπορεί να κάνει υποδείξεις.

Στην πραγματικότητα, αναχωρώντας για τις Βρυξέλλες, ο κ. Μπερνς αφήνει πίσω
του ανάμεικτες, το λιγότερο, εντυπώσεις. Ο δημόσιος παρεμβατικός λόγος του
εξερέθισε συχνά την ελληνική κοινή γνώμη, γεγονός που μπορεί να δυσκολέψει τα
περιθώρια ελιγμών τόσο του διαδόχου του Τομ Μίλερ, όσο και της ελληνικής
κυβέρνησης ­ η οποία αναζητά ήδη τρόπους να περιορίσει τον έντονο
αντιαμερικανισμό. Ίσως η απουσία του κ. Μπερνς να τη διευκολύνει περισσότερο
από οτιδήποτε άλλο.