Διαστάσεις Μια παθητική διαμαρτυρία

Ιταλικός «Μεγάλος Αδελφός»: η γοητευτική κυρία ετοιμάζεται να κάνει μπάνιο

Οι διαφορές είναι ασφαλώς πολλές. Το ένα φαινόμενο ήταν ένα ξέσπασμα, μια
«επανάσταση» που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο, μια εκδήλωση δηλαδή εξόχως
πολιτική, όσο κι αν αντιτασσόταν σ’ έναν συγκεκριμένο τρόπο άσκησης της
πολιτικής. Το άλλο φαινόμενο δεν θέλει να αλλάξει τίποτα, δεν συνιστά κανενός
είδους διαμαρτυρία, ο χαρακτήρας του είναι παθητικός, άρα μη πολιτικός. Το
πρώτο ανήκει σε μια εποχή όπου οι αξίες και οι ιδεολογίες ήταν ζωντανές, το
δεύτερο αντανακλά μια κοινωνία αδιάφορη, αναίσθητη, κυνική. Ανάμεσα στη γενιά
του Μάη του ’68 και τη γενιά του «Λοφτ Στόρυ» θα έλεγε κανείς ότι υπάρχει ένα
χάσμα. Κι όμως, τα κοινά σημεία δεν λείπουν. Κι αν η προσπάθεια εντοπισμού
τους είναι πολιτικά απρεπής, αυτό την καθιστά ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

Ο Μάης του ’68, γράφει ο Πατρίκ Ζαρώ στη Μοντ, ήταν πρώτα απ’ όλα η
αντίδραση μιας ηλικιακής κατηγορίας στην κοινωνία που της προσφερόταν και που
δεν ανταποκρινόταν στον πολιτικό λόγο εκείνων που την είχαν δημιουργήσει. Οι
ενήλικοι της εποχής αναφέρονταν σε αρχές και αξίες που δεν συμφωνούσαν με την
«καταναλωτική κοινωνία» της οποίας ηγούντο. Οι νέοι έρχονταν να καταγγείλουν
αυτή την υποκρισία. Κι αν η σκέψη τους ήταν διαποτισμένη από τον μαρξισμό,
αυτό δεν τους εμπόδιζε να ακούνε Μπητλς και Ρόλινγκ Στόουνς, να αγοράζουν
Levi’s και Clarks, να καπνίζουν χασίς και να πίνουν κόκα-κόλα.

Οι θεατές του «Μεγάλου Αδελφού» δεν καταλαμβάνουν τη Σορβόννη. Δεν
καταγγέλλουν το σύστημα, συμμετέχουν σ’ αυτό. Νομιμοποιούν την εμπορευματική
λογική της τηλεόρασης ­ να σημαίνει όμως αυτό κατ’ ανάγκην και την άκριτη
αποδοχή της; Πριν από μερικά χρόνια, γινόταν συζήτηση για τον ρόλο των
ερασιτεχνικών ραδιοφωνικών σταθμών, όπου ανήσυχοι νεαροί συζητούσαν (πάλι για
σεξ, πάλι για ανθρώπινες σχέσεις) από το τηλέφωνο με τους παραγωγούς μέσα στην
άγρια νύχτα. Τα κανάλια που μεταδίδουν τις διάφορες εκδοχές του «Μπιγκ
Μπράδερ» μεταφέρουν απλώς αυτό το είδος κοινωνικών σχέσεων στην τηλεόραση.
ΆΑλλοι τις δέχονται. Άλλοι τις απορρίπτουν. Και τα μέσα ενημέρωσης συζητούν
γι’ αυτές, όπως είναι φυσικό, με δεδομένη την απήχηση που έχουν, τα ερωτήματα
που θέτουν, την ποικιλία των κοινωνικών στρωμάτων που αφορούν.

Μα έχουν επίγνωση αυτοί που συμμετέχουν ότι η «αξία» τους είναι απολύτως
κατασκευασμένη; Όση επίγνωση της κενότητάς τους έχουν οι πολιτικοί που
παρελαύνουν κάθε μέρα από τα κανάλια. Ίσως το αισθάνονται για μια στιγμή, αλλά
γρήγορα το ξεχνούν και νομίζουν πως τους λατρεύουν για την αξία τους. Εδώ
είναι ακόμα πιο απλό: οι νέοι του «Μεγάλου Αδελφού» είναι χαρούμενοι που τους
λατρεύουν και τους λατρεύουν επειδή είναι χαρούμενοι και ζωντανοί. Μα πίσω απ’
όλα αυτά δεν είναι το χρήμα; Δευτερευόντως. Πρώτος στόχος είναι να σε δουν, να
σε γνωρίσουν, να σε αναγνωρίσουν. Το χρήμα έρχεται μετά, ως ένδειξη
αναγνώρισης. Έτσι δεν γίνεται και στην κοινωνία;