Ο άλλος τονι-σμός

Υπάρχουν δύο τρόποι να αντιμετωπισθεί η βεβαία επανεκλογή των «νέων Εργατικών»
του Τόνι Μπλερ. Ο ένας, που μάλλον συμπίπτει με την οπτική των περισσότερων
Βρετανών και γι’ αυτό θα χαρίσει τη νίκη, είναι να θεωρηθεί πως επιβραβεύεται
ο αναμφισβήτητα πειστικότερος από τους δύο υποψήφιους πρωθυπουργούς (σαν κάτι
να μας θυμίζει αυτό…) και μια κυβερνητική θητεία που, αν μη τι άλλο,
επανέφερε τον δυναμισμό και μια αίσθηση προόδου στη βρετανική πολιτική σκηνή.
Ο άλλος τρόπος είναι να κοιτάξει κανείς προσεκτικότερα τα πεπραγμένα της
προηγούμενης τετραετίας ­ και όχι μόνον υπό την προοπτική της προώθησης των
συμφερόντων της συγκεκριμένης χώρας, αλλά και από την ευρύτερη σκοπιά της
ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, την οποία ο Βρετανός πρωθυπουργός φιλοδοξούσε εξ
αρχής να ανανεώσει. Αν επιλεγεί αυτή η προσέγγιση, είναι δύσκολο να μη μιλήσει
κανείς για μια μεγάλη απογοήτευση.

Είναι βέβαια αλήθεια πως μετά τη θατσερική λαίλαπα και τη μαιητζορική παρακμή,
η κυβέρνηση Μπλερ, με όχι δραστικά αντίθετες βασικές επιλογές, ξανάδωσε κάποιο
σφρίγος και αυτοπεποίθηση στη βρετανική οικονομία και, λιγότερο, στην
αντίστοιχη κοινωνία. Όχι μόνον οι υπουργοί έπαυσαν να αυτοκτονούν με τις
ζαρτιέρες τους, αλλά και τα μακροοικονομικά μεγέθη βελτιώθηκαν (ρεκόρ ρυθμού
ανάπτυξης, επενδύσεων, απασχόλησης) και θεσμικές μεταρρυθμίσεις διόλου
ευκαταφρόνητες για τη χώρα της παράδοσης στην παράδοση πραγματοποιήθηκαν
(περικοπή της επιρροής της Βουλής των Λόρδων, αυτονομία Σκωτίας και Ουαλίας,
υιοθέτηση κοινωνικών πρωτοκόλλων της Ευρώπης) και η φωνή της Βρετανίας
ακούστηκε διεθνώς με μεγαλύτερη ένταση και καθαρότητα. Όμως το τίμημα γι’ αυτά
τα όχι ευκαταφρόνητα επιτεύγματα ήταν βαρύτατο. Η Βρετανία υποτάχθηκε ακόμα
περισσότερο στην αμερικανική σφαίρα επιρροής. Έγινε επίσης η χώρα με τις
μεγαλύτερες ανισότητες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τον μεγαλύτερο αριθμό φτωχών, τις
χειρότερες, συγκριτικά, δημόσιες υπηρεσίες μεταφορών και υγείας (ενώ ούτε και
τα προβλήματα της εκπαίδευσης, όπως είχε δεσμευθεί πριν από τέσσερα χρόνια ο
Μπλερ, αμβλύνθηκαν) και η χώρα στην οποία πραγματοποιήθηκαν οι μικρότερες
μεταφορές πόρων και βοήθειας προς τις κοινωνικές κατηγορίες και τομείς που τις
είχαν ανάγκη. Ακόμα σημαντικότερη όμως, από την άποψη του πολιτικού
παραδείγματος που δόθηκε σε όλες τις δυτικές δημοκρατίες, μπορεί να
χαρακτηρισθεί η ιδεολογική υποχώρηση, η εγκατάλειψη, για να πούμε τα πράγματα
με το όνομά τους, κάθε σοσιαλιστικού στοιχείου και προοπτικής. Ο «τρίτος
δρόμος», που με τόσες τυμπανοκρουσίες είχε παρουσιασθεί ως η νέα μεγάλη ιδέα
της ευρωπαϊκής Αριστεράς, ξέφτισε γρήγορα και εγκαταλείφθηκε ακόμα και
φραστικά. Το ίδιο και η παράδοση ­ πραγματισμός, διάλογος και θετικά μέτρα
υπέρ των πιο αδύναμων ­ του βρετανικού εργατικού κινήματος. Το ίδιο, παρά τον
ρητορικό ευρωπαϊσμό τού Τόνι Μπλερ, το άνοιγμα του νησιού προς τον κόσμο ­ η
καμπάνια των Εργατικών ήταν η πιο «βρετανοκεντρική», απλουστευτική και
λαϊκιστική στην ιστορία ίσως του κόμματος. Οι λέξεις και οι πολιτικά άδειες
έννοιες «νέος» και «μοντέρνος» αντικατέστησαν όχι μόνον κάθε αναφορά στην
Αριστερά, αλλά και στην ίδια την κοινωνική δικαιοσύνη (περισσότερο
ανταγωνιστική, όχι δίκαια κοινωνία υποσχέθηκε ο «σοσιαλιστής» Μπλερ), έτσι που
και η θέση της επόμενης θητείας υπό τον αστερισμό της «στροφής στην κοινωνία»
να φαντάζει υποκριτική. Γι’ αυτό είναι πιθανόν η νέα νίκη του Τόνι Μπλερ να
αυξήσει την αλαζονεία του, αλλά απίθανο να τονώσει την ευρωπαϊκή Αριστερά, της
οποίας ­ και αυτό είναι το σοβαρότερο ­ έχει αυτοανακηρυχθεί ηγέτης.